Nükleer silahlar nasıl deneniyor?

ABD, Çin'i gizlice düşük ölçekli bir nükleer deneme yapmakla suçladı. ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Christopher Yeaw, Kazakistan'daki bir izleme istasyonunun 22 Haziran 2020'de Çin'in batısında 2,75 büyüklüğünde bir "patlama" tespit ettiğini söyledi. Washington'daki Çin Büyükelçiliği, Çin'in nükleer deneme yaptığı iddiası için "tamamen asılsız" diyerek, suçlamanın ABD'nin nükleer denemelerine "yeniden başlamak için bahaneler uydurma" girişimi olduğunu belirtti.

İki tür nükleer test yöntemi bulunuyor: Atmosferik (yer üstü) ve yeraltı testleri.

Atmosferik Testler

İlk patlamalar yer üstünde gerçekleşti. 1980'de Çin, bu tekniği kullanan son ülke oldu. ABD, 16 Temmuz 1945'te New Mexico'da yer üstünde, Trinity kod adıyla dünyanın ilk nükleer testini gerçekleştirdi. Ertesi ay, Japonya'ya iki atom bombası atarak Hiroşima ve Nagasaki şehirlerinde yaygın ölümlere neden oldu. Gözlem örgütleri, nükleer güçlerin toplamda 528 nükleer test yaptığına inanıyor.

Yer Altı Testleri

Nükleer cihazların yer altında patlatılması, radyoaktif maddelerin gökyüzünü kirletmesini önleyebiliyor ve bir dereceye kadar gizlilik sağlıyor. Ancak radyoaktif maddelerin toprağı ve su yollarını kirletmesine de yol açabiliyor. Test sahası, uygunluğundan emin olmak için jeolojik olarak dikkatle inceleniyor. Bu tür testler genellikle nüfus merkezlerinden uzakta yapılıyor.

Cihaz, yüzeydeki bir kontrol istasyonundan uzaktan kumanda ile patlatılıyor. Nükleer patlama, yer altındaki kayaları buharlaştırarak, aşırı ısınmış radyoaktif gazla dolu bir yeraltı odası oluşturuyor. Bu gaz soğudukça, odanın dibinde erimiş kaya birikiyor ve patlamadan sonra odaya basınç düştükçe çökme meydana geliyor.

Gözlem örgütleri, dünya genelinde iki binden fazla nükleer deneme yapıldığını tahmin ediyor. 2017'de Kuzey Kore, kesin olarak gerçekleştiği bilinen en son nükleer denemeyi yapmıştı.

Nükleer Denemelerin Tarihi

Nükleer denemelerin tarihi, ABD'nin 1945'te Japonya'ya düzenlediği atom bombası saldırılarından sonra şekillendi. Sovyetler Birliği de 1949'da nükleer bir cihaz geliştirip başarıyla test etti. Diğer ülkeler de zamanla nükleer silah denemeleri yaparak bu alanda gelişim gösterdi.

Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Anlaşması (NPT) 1970'te yürürlüğe girdi, ancak bazı ülkeler bu anlaşmayı imzalamadı. Anlaşmayı onaylamayan ülkeler arasında Çin, Hindistan, Pakistan, Kuzey Kore, İsrail, İran, Mısır, Rusya ve Amerika Birleşik Devletleri bulunuyor.

Son olarak, ABD'nin Çin'in 2020'de nükleer deneme yaptığı suçlaması, 1990'lardan bu yana beş büyük nükleer gücün nükleer silah test ettiği yönündeki ilk iddiaydı.

Küresel Kapsamlı Nükleer Deneme Yasağı Anlaşması (CTBT) 1991'de müzakerelere başlansa da, bazı ülkeler bu anlaşmayı onaylamadı.

Sonuç

Nükleer denemeler, küresel güvenlik açısından önemli bir meseledir ve bu alandaki gelişmeler uluslararası ilişkileri doğrudan etkilemektedir.