Bir eğitim sisteminin en önemli öğesi de öğretmendir. Çünkü eğitim sistemini işletip uygulayacak olan öğretmendir. Bu nedenle de, eğitim sisteminin başarısı, temelde öğretmenlerin ve diğer eğitim personelinin niteliklerine bağlıdır.

Emekli Milli Eğitim Müfettişi Alim Başaran ile Öğretmenlik Meslek Kanununu konuştuk.

Öğretmenlik Meslek Kanunu ile İlgili Genel Bilgi
Bilindiği gibi AKP, 2002 yılında iktidara gelmesinde kısa bir süre yani 2004 yılında öğretmenlerin hizmet öncesi ve hizmet içinde yetiştirilmeleriyle ilgili olarak Öğretmenlikte Kariyer Basamaklarını esas alan bir “Öğretmenlik Meslek Kanunu” tasarısını kabul etti. Yasanın yürürlüğe girmesinin ardından Uzman Öğretmenlik sınavı yapılacağını duyurdu. Hatta sınavı da yaptı. Bu düzenleme, öğretmen kamuoyunda çok büyük bir tepkiyle karşılandı. Muhalefet Partisi CHP, bu kanunun bazı maddelerinin iptali istemiyle Anayasa mahkemesine başvurdu. Anayasa Mahkemesi, CHP’nin iptalini istediği maddelerin gerçekten Anayasaya aykırı olduğunu kabul ederek bu maddeleri iptal etti. Ancak AKP bu yasayı uygulamakta kararlı idi. Daha sonraki yıllarda yasa tasarısında Anayasa, Anayasa ya aykırı bulduğu maddeleri yeniden düzenleyerek TBMM’ye gönderdi. Kanun tasarısı, 10.10.2024’te TBMM’de tekrar kabul edildi. TBMM’de kabul edilen yasada, kariyer basamakları sisteminin yanında bir de Eğitim Akademisi getirildi. Yani öğretmen adayları, mezun oldukları Eğitim Fakültelerinden sonra iki yıl da bu Eğitim Akademisi’nde öğrenim görecekler. Yani öğretmen adayları, yağmurdan kaçarken doluya tutuldu. Bu konudaki tartışmalar bugün de sürmektedir.

Öğretmen Yetiştirme Konusunda Yaşanan Sorunlar
Bir eğitim sistemi, öğrenci, öğretmen, eğitim programı, eğitim sürecinde kullanılacak araç-gereçler, okul binası, yöneticiler ve velilerden oluşur. Bir eğitim sisteminin en önemli öğesi de öğretmendir. Çünkü eğitim sistemini işletip uygulayacak olan öğretmendir. Bu nedenle de, eğitim sisteminin başarısı, temelde öğretmenlerin ve diğer eğitim personelinin niteliklerine bağlıdır. Hiçbir eğitim modeli, o modeli işletecek olan öğretmenin niteliğinin üzerinde hizmet üretemez. Bir okul, ancak içindeki öğretmenlerin kalitesi kadar iyidir.

İyi Bir Öğretmenin Özellikleri
İyi bir öğretmende şu üç temel özellikler aranır:

  1. Genel kültür.
  2. Özel alan bilgisi.
  3. Öğretmenlik meslek bilgisi.

Etkili bir öğretim için okul binaları, derslik, ders programları ve araç-gereçler de önemlidir. Bir öğretmenin, hem hizmet öncesinde, hem de hizmet içi eğitimler alması çok büyük önem taşımaktadır.

Nitelikli Öğretmen Sorunu
İki binli yılların başlarında öğretmen sayısındaki yetersizlik giderilince nitelikli öğretmen yetiştirmek için çözüm yolları aranmaya başlandı. 2004’te Milli Eğitim Bakanlığı, öğretmenlerin hizmet öncesi ve hizmet içinde yetiştirilmeleriyle ilgili “öğretmenlikte kariyer basamakları” sistemine geçilmesini içeren bir yasal düzenleme yaptı. Bu düzenleme ile getirilen kariyer sistemi dört basamaktan oluşuyordu:

  • Aday Öğretmen
  • Öğretmen
  • Uzman öğretmen
  • Başöğretmen

Yeni düzenlemede, kariyer basamakları yanında bir Eğitim Akademisi kurumu getirildi. Öğretmen adaylarının, öğretmen olarak atanabilmeleri için önce bu iki yıllık akademiyi bitirmeleri gerekiyor. Akademide geçecek bu iki yıllık sürede adayların tüm giderleri Milli Eğitim Bakanlığınca karşılanacak.

Sonuç olarak neler söylersiniz? Eğitim sistemlerinin başarısı, öğretmenlerin başarılı olması ile orantılıdır. Akademik ya da siyasi bütün taraflar, öğretmenlerin yeterli düzeyde olmadıklarını kabul etmektedir. Bu nedenle öğretmenlerin kendini geliştirme çabalarının özendirilmesi gerekmektedir.