İngiltere'deki Plymouth Üniversitesi'nin araştırmasına göre, okyanusların beşte birlik bölümünden fazlası son 20 yılda koyulaştı. "Okyanus kararması" olarak bilinen bu süreç, suyun en üst katmanındaki fiziki değişimlerin, ışığın suya nüfuz etmesini zorlaştırmasıyla yaşanıyor. "Fotik bölge" olarak adlandırılan bu üst katman, tüm deniz yaşamının yüzde 90'ına ev sahipliği yapıyor. Bu bölüm küresel biyojeokimyasal döngünün sağlıklı sürdürülmesi için hayati önem taşıyor.
Global Change Biology isimli dergide yayımlanan araştırmaya göre, 2003-2022 yılları arasında okyanusların yüzde 21'i koyulaştı.
Araştırma okyanus kararmasını farklı nedenlerle açıklıyor. Deniz yüzeyi sıcaklığının değişmesi ve plankton patlaması dinamiklerindeki değişim, faktörler arasında gösteriliyor. Kararma genellikle besin açısından zengin suyun yüzeye çıktığı, kıyı kesimlerinde görülüyor. Kıyı kesimleri, yağmur sularıyla tarımsal akıntılar ile tortuları da alıyor ve bu da plankton patlamalarını besliyor.
Çalışma, okyanusun yüzde 9'undan fazlasına karşılık gelen, yaklaşık Afrika büyüklüğünde bir alanda, ışık alan derinliğin 50 metre azaldığını gösteriyor. Yüzde 2,6'lık bir kesimdeyse azalma 100 metreye ulaşıyor.
Araştırma fotik bölgedeki azalmanın en fazla Körfez Akıntısı (Gulf Stream) sisteminin alt ve üzerindeki iki kutup bölgesinde gözlendiğini kaydediyor.
Kararma, kıyı kesimlerinde ve Baltık Denizi gibi kapalı denizlerde de yaygınlaştı.
Bilim insanlarına göre, bu tablo okyanus sistemlerinin karmaşıklığını ve su berraklığını etkileyen faktörlerin fazlalığını yansıtıyor.
Bu değişikliklerin kesin etkileri henüz net olmasa da bilim insanları, deniz türlerinin ve ekosistemin etkilenebileceğini savunuyor.
Dr. Thomas Davies, "Ancak bizim elde ettiğimiz sonuçlar, hayatta kalmak ve üremek için Güneş ile Ay ışığına bağımlı olan canlılar için mevcut okyanus miktarını azaltan yaygın bir kararmanın yaşandığına dair kanıtlar sağlıyor" diyor.
Fitoplanktonlar atmosferdeki oksijenin yaklaşık yarısını üretiyor. Bunlar karbon döngüsü ve okyanus yaşamı için kritik öneme sahip.
Plymouth Deniz Laboratuvarı'ndan Prof. Tim Smyth, ışık ihtiyacı olan bazı deniz canlılarının yüzeye daha yakın yaşamaya başlayabileceğine işaret ediyor. "Bu, tüm deniz ekosisteminde temel değişikliklere yol açabilir" diyor.
Araştırma, gelişmiş okyanus modellemesiyle birlikte yaklaşık yirmi yıllık uydu verilerini analiz etti.