Türkiye'deki sığınmacıların durumu gündemdeki yerini korurken, Macaristan Başbakanı Viktor Orban’ın “Türkiye Avrupa’yı güneyden korumasa, Avrupa’da hayat yaşanamaz hale gelirdi; kaçak göç içinde boğuluyor olurduk. Bunu Türkiye sayesinde engelleyebildik” açıklaması tartışmaları da beraberinde getirdi. Orban’ın sözleri sonrası kamuoyunun en çok merak ettiği başlıkların başında ise Türkiye’de yasal kalış hakkı olan yabancıların toplam sayısı ve bu toplam içinde Suriyelilerin ağırlığı geliyor. Beşar Esad sonrası dönemde Suriyeli sığınmacıların ülkelerine dönüşüne ilişkin son açıklama İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya'dan gelirken, sosyal medya hesabından paylaşımda bulunan Bakan Yerlikaya, son bir yılda 578 bin Suriyeli'nin ülkesine döndüğünü duyurdu.

Ülkesine dönen mültecilerin bir daha Türkiye'ye adım atmamaları gerektiği de vurgulanıyor.

3 MİLYON 600 BİN KİŞİ
Öte yandan Orban'ın sözleri sonrası Türkiye’de yasal kalış hakkı olan yabancı sayısı da merak konusu oldu. Göç İdaresi Başkanlığı'ndan yansıyan son verilere göre Türkiye’de yasal kalış hakkı olan yabancı sayısı 3 milyon 611 bin kişi. Bu toplamın 2 milyon 375 bin 909’u geçici koruma altındaki Suriyeliler'den, 147 bin 629’u Suriyeli olmayan uluslararası koruma talep edenlerden, 1 milyon 87 bin 680’i ise ikamet veya çalışma izni bulunan düzenli göç statüsündeki yabancılardan oluşuyor. Son verilere göre koruma statüsü kapsamındaki toplam sayının yaklaşık 2 milyon 523 bin 538’e ulaştığı da vurgulanıyor.

EN ÇOK İSTANBUL'DA
Göç İdaresi’nin Kasım 2025 güncellemelerine yansıyan il bazlı dağılım da düşüşün sahadaki izlerini ortaya koyuyor. Resmi rakamlara göre, geçici koruma kapsamındaki Suriyelilerin en yoğun yaşadığı iller İstanbul (416 bin 768), Gaziantep (333 bin 255), Şanlıurfa (197 bin 270), Adana (178 bin 875), Hatay (153 bin 700), Mersin (151 bin 743), Bursa (140 bin 602), Konya (102 bin 710), İzmir (100 bin 102) ve Ankara (70 bin 794) olarak sıralanıyor.

DÖNÜŞLER ARTACAKTIR
İltica ve Göç Araştırma Merkezi Başkanı Metin Çorabatır da Suriyeli mültecilerin geri dönüşlerinin ancak güvenli, onurlu, düzenli ve gönüllü koşullarda anlamlı olacağını vurguluyor. Çorabatır, ayrıca dönüş hareketliliğinin daha da artabileceğini ifade ederken, "Mültecilerle yapılan görüşmelerde, Esad’ın devrilmesinin yarattığı memnuniyet açıkça dile getiriliyor ve pek çoğunun ülkesine dönme isteği taşıdığı görülüyor" bilgisini verdi.

SPEKÜLATİF BİLGİLER OLUŞUYOR
Göç Uzmanı Prof. Dr. Murat Erdoğan ise Türkiye’de ikamet eden Suriyeli sayısının 2 milyon 375 bin civarında olduğunu belirterek, "Diğer göçmen, sığınmacı veya mültecilere ilişkin net veriler bulunmuyor. Bu durum ülkelerine geri dönmeyen düzensiz göçmenlerle ilgili spekülatif bilgiler oluşmasına yol açabiliyor" diyor. Beşar Esad'ın devrilmesiyle günde yaklaşık bin 500 Suriyelinin ülkesine geri döndüğünü de sözlerine ekleyen Prof. Dr. Erdoğan, "Geri dönüşlerin bir nedeni de Türkiye'deki hayat pahalılığı ve ekonomik sıkıntılar. Ancak çalışan kesim kalmayı tercih ediyor. Ancak tüm sığınmacıların dönmesini beklemek gerçekçi değil" diye konuştu.

Ekonomist Prof. Dr. Cem Kılıç ise artan işsizliğin mültecilerin geri dönüşü ile gerileyeceğine dikkat çekerken, "Geri dönüşlerin, ekonomik sonuçları gayet olumlu olacak" diyor.

RAKAMLAR NE DİYOR?
İstatistiklere göre Suriyelilerin geri dönüşleri 2017’de 117 bin 919 kişi olurken, bu sayı 2018’de 173 bin 124’e yükseldi. Ancak sonraki yıllarda istikrarsız bir seyir oluştu. Geri dönüşler, 2019’da 93 bin 249’a, 2020’de ise pandeminin etkisiyle 39 bin 319’a geriledi. 2021 ve 2022’de sırasıyla 56 bin 963 ve 58 bin 758 Suriyeli ülkesine dönerken, en büyük sıçrama 2024’te yaşandı. Esad rejiminin yıkılmasıyla, 2024 yılında 163 bin 292 Suriyeli ülkesine gönüllü dönüş yaptı. Aralık 2024'ün ilk 15 günlük döneminde 10 binden fazla Suriyeli ülkesine geri dönerken; günlük dönüşler bin 500 kişinin üzerine çıktı. Son bir yılda ise 578 bin Suriyeli'nin ülkesine döndüğü duyuruldu.