Ortadoğu'da gerilim yükseliyor: Savaş Türkiye'yi nasıl etkileyebilir?

ABD ile İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a saldırması ile başlayan ve İran'ın misillemeleriyle süren savaşta can kaybı ve yıkım artıyor. İran ve Tahran'a bağlı milis güçleri şimdiye dek Amerikan üslerine ev sahipliği yapan Kuveyt, Suudi Arabistan, Umman, Bahreyn, Katar, Ürdün, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Irak'taki askeri üsler ve sivil altyapı ile Kıbrıs'taki İngiliz üslerinden birini hedef aldı. Sınır komşularından Arap Yarımadası'na kadar birçok noktanın hedef alındığı savaşta Türkiye, hava saldırısı sirenlerinin çalmadığı ender ülkelerden.

BBC Türkçe'ye konuşan uzmanlar, Türkiye'nin ABD güçlerine ev sahipliği yapmasına rağmen NATO müttefiki olduğu için İran tarafından hedef alınmadığını söylüyor. Uzmanlar ayrıca Ankara ve Tahran arasındaki iyi ilişkilerin de misilleme ihtimalini azalttığını vurguluyor. Türkiye ise son açıklamalarına hem ABD ve İsrail'in saldırılarını hem de İran'ın misillemelerini eleştirdi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan 28 Şubat'ta yaptığı açıklamada, Ankara'nın diplomatik girişimlerini hızlandıracağını vurguladı. Erdoğan, "Sağduyu ve aklıselim hakim olmaz, diplomasiye alan açılmazsa bölgemiz bir ateş çemberine sürüklenme riskiyle karşı karşıyadır" dedi.

Ekonomi ve Dış Politika Araştırmalar Merkezi (EDAM) Başkanı Sinan Ülgen, Türkiye'yi İran'ın bölgede hedef aldığı diğer ülkelerden ayıran noktanın, NATO üyesi olmasının altını çiziyor. Ülgen, "Böyle bir saldırı tamamen NATO'nun Beşinci Maddesi kapsamına girer. Dolayısıyla böyle bir saldırı gerçekleştirirse, İran'ın bütün NATO ülkelerini karşısına alması söz konusu olabilir" diyor.

İran Araştırmaları Merkezi (İRAM) araştırmacısı Oral Toğa, Tahran'ın misilleme saldırılarına Türkiye'deki hedefleri dahil etme ihtimalini düşük görüyor. Toğa, "Eğer İran içerisinde bir klik kendi başına inisiyatif almaya kalkmazsa, ki bunu da uzak bir ihtimal olarak görüyorum, İran'ın şu anda bir NATO ülkesine cephe açmak ve işi daha da sarpa sardırmak gibi bir şey yapacağını düşünmüyorum" dedi.

Türkiye, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarında hava sahasının ve ülkede ABD güçlerinin de bulunduğu hava üslerinin kullanılmadığını açıkladı. Türkiye'de ABD varlığı açısından en dikkat çeken askeri üsler İncirlik ve Malatya'daki Kürecik Radar Üssü.

ABD-İsrail ve İran arasındaki savaşın Türkiye'ye olası etkileri arasında İran sınırına yönelik mülteci akını riski de var. Türkiye ve İran, 2 Mart'ta sınırdan yolcu geçişlerini karşılıklı durdurduklarını açıkladı. Ticaret Bakanı Ömer Bolat, iki ülkenin vatandaşlarının da geri dönüşlerine izin vereceğini, Türkiye'nin aynı zamanda İran'daki üçüncü ülke vatandaşlarına da kapılarını açık tutacağını söyledi. EDAM Direktörü Sinan Ülgen'e göre Türkiye açısından en kötü senaryo, İran'da istikrarsızlığın patlak vermesi ve bunun geçmişte Irak ve Suriye'de yaşananlarda olduğu gibi, sınırlara yönelik bir kitlesel hareketi tetiklemesi.

Toğa, "Ben yakın zamanda ya da orta vadede çok büyük kitlesel göç beklemiyorum. Onun için bir iç savaş çıkması gerekir" yorumunu yaptı. Şu an İran'da iç savaş şartları oluşmuş değil. Bilakis konsolidasyon oluşmuş durumda.