Prof. Dr. Vedat Çalışkan, neredeyse 20 yıllık saha araştırmasını “Anadolu’nun Ticaret ve Kültür Mirasları: Tarihten Günümüze Panayırlar” kitabında topladı. Türkiye’de Cumhuriyet dönemindeki yaklaşık 300 panayırdan sadece 69’un kaldığını, çoğunun fuar ve festivale dönüştüğünü söyleyen Çalışkan, Boyabat ve Eğirdir gibi Selçuklu mirası örneklerin “coğrafi izolasyon” ve yerel ihtiyaçlar sayesinde yaşadığını; Anadolu panayırlarının ise küreselleşmenin tek tipleştirici baskısına, yerel hafızayı, zanaatı ve ortak ritüelleri canlı tutarak kafa tuttuğunu vurguluyor.

Kadınlar için “özgür” ve “demokratikleştirici” bir alışveriş-sosyalleşme alanı sunan panayırların ulusal ölçekte kurumsal destek ve UNESCO benzeri tescillerle korunması gerektiğini belirten Çalışkan, aksi halde “panayır”ın sadece bir sözcük olarak kalacağı uyarısını yapıyor.