Pankreas, karın boşluğunda bulunan, sindirim enzimleri ve hormonlar salgılayan hayati bir organdır. Pankreas kanseri, pankreastaki hücrelerin kontrolsüz şekilde çoğalmasıyla ortaya çıkan ciddi bir hastalıktır. En yaygın türü olan pankreas duktal adenokarsinomu (PDAC), pankreasın sindirim enzimlerini taşıyan kanallarını kaplayan hücrelerde gelişir ve tüm pankreas kanserlerinin büyük bir kısmını oluşturur. Erken evrelerde belirti vermemesi nedeniyle hastalık genellikle ilerleyip diğer organlara yayıldığında teşhis edilir. Pankreas kanserinin oluşumu, hücrelerin DNA’sındaki mutasyonlar sonucu normal büyüme ve bölünme süreçlerinin bozulmasıyla başlar. Bu kontrolsüz çoğalma, kanserli hücrelerin çevre dokulara ve uzak organlara yayılmasına (metastaza) yol açabilir. Genellikle 55 yaş ve üzerindeki bireylerde daha sık görülür ve erkeklerde kadınlara kıyasla daha yaygındır. Sigara kullanımı, obezite, diyabet ve kronik pankreatit gibi faktörler hastalığın gelişme riskini artırabilir. Ayrıca Lynch sendromu, Peutz-Jeghers sendromu ve Von Hippel-Lindau sendromu gibi genetik sendromlar da pankreas kanserine yatkınlığı artıran unsurlar arasındadır. Erken teşhis zorluğu nedeniyle hastalığın ölüm oranları yüksektir; teşhis konulduktan sonra her on kişiden yalnızca biri beş yıl boyunca hayatta kalabilmektedir. Pankreasta gelişen tümörler iki ana gruba ayrılır:

  • Ekzokrin Tümörler: Pankreas tümörlerinin %90'ından fazlasını oluşturur. En yaygın pankreas kanseri türü, organı kaplayan hücrelerde başlayan adenokarsinomdur.
  • Nöroendokrin Tümörler (NET’ler): Pankreas tümörlerinin %10’dan azını oluşturur. Adacık hücreli tümörler, pankreas nöroendokrin tümörleri arasında yer alır.

Belirti ve Semptomlar
Pankreas kanseri genellikle erken evrede semptom vermez. Hastalık ilerledikçe semptomlar ortaya çıkar ve kanser ilerlediğinde belirtiler daha şiddetli hale gelebilir:

  • Mide ve Sırt Ağrısı: Pankreasın gövdesi veya kuyruğunda oluşan tümörlerden kaynaklanabilir. Ağrı, karından başlayıp sırta doğru yayılabilir.
  • Sarılık: Pankreasın başında gelişen bir tümör, safra kanalını tıkayarak gözlerde ve ciltte sararma, koyu renkli idrar, soluk ve yağlı dışkı gibi belirtilere yol açabilir.
  • Kilo Kaybı: İstenmeyen kilo kaybı, pankreas kanserinin sık görülen belirtilerindendir.
  • Gastrointestinal Sorunlar: İştahsızlık, hazımsızlık, bulantı, kusma ve karında şişkinlik gibi sindirim problemleri yaşanabilir.
  • Yorgunluk: Açıklanamayan bir yorgunluk hissi sıkça görülür.
  • Diyabet: Pankreas kanseri, insülin üretimini etkileyerek diyabete yol açabilir.
  • Kan Pıhtıları: Bazı hastalarda nedeni bilinmeyen kan pıhtılaşması (derin ven trombozu - DVT), pankreas kanserinin ilk belirtilerinden biri olabilir.

Genetik Yatkınlıklar, İlişkili Genler ve Risk Faktörleri
Pankreas kanseri, genetik yatkınlıklar ve belirli genlerdeki mutasyonlar nedeniyle ortaya çıkabilir. Bazı pankreas kanseri vakaları genetik yatkınlıkla ilişkilidir. Kalıtsal pankreas kanseri vakaları belirli genetik mutasyonlarla bağlantılıdır.

Teşhis Yöntemleri
Pankreas kanseri, genellikle geç evrede tanı konan ve yüksek mortaliteye sahip bir hastalıktır. Doğru teşhis, tedavi süreci ve sağkalım şansı açısından kritik önem taşır. Teşhis için kullanılan yöntemler arasında görüntüleme testleri, biyopsi ve kan testleri yer alır.

Tedavi ve İdare Yöntemleri
Pankreas kanserinin tedavi süreci, kanserin cerrahi olarak çıkarılıp çıkarılamayacağına göre şekillenir. Pankreas kanserinin evrelenmesi, hastalığın yayılımını ve tedavi sürecini planlamada kritik bir rol oynar.

Müddet Tahminleri (Prognoz)
Pankreas kanseri için beş yıllık sağkalım oranı %12 civarındadır. Ancak çoğu vaka, metastaz yaparak daha ileri evrelere ulaşır ve bu nedenle erken teşhis zordur.

Pankreas kanserine bağlı ölüm oranları da yüksek seviyelerde seyretmektedir. 2022 yılı itibariyle dünya genelinde toplam pankreas kanseri vakası 510.992 iken, 2025 yılında bu sayının 548.963'e ulaşması beklenmektedir. Pankreas kanseri insidansı ve mortalite oranları dünya genelinde artmaktadır. Bu nedenle erken teşhis, farkındalık çalışmaları ve tedavi yöntemlerine yönelik yatırımlar önemlidir.