CNN'in yaptığı araştırmaya göre Moskova, 2022’de Ukrayna’ya yönelik geniş çaplı işgalin ardından, yüzlerce petrol tankerinden oluşan ve “gölge filo” olarak adlandırılan bir yapı kurdu. Bu gemiler, Batı yaptırımlarına rağmen Baltık ve Karadeniz limanlarından Rus petrolünü taşıyor ve Kremlin’e her yıl yüz milyonlarca dolar gelir sağlıyor.

Ukrayna istihbaratına göre son aylarda bu gemilerin bazıları —çoğu zaman ilgisiz ülkelerde kayıtlı olanlar— seferden hemen önce ekstra mürettebat almaya başladı. CNN, bu gemilere ait iki mürettebat listesi gördü: personelin büyük kısmı Rus olmayanlardan oluşuyor, ancak listenin sonunda pasaport bilgileriyle birlikte birkaç Rus ismi yer alıyor. Güvenlik geçmişi olan Rusların bu gölge filo mürettebatına eklenmesi, Kremlin’in taktiklerinin ne kadar pervasızlaştığını göstermesi açısından Avrupa başkentlerinde alarm yarattı.

CNN, birçok istihbarat kaynağıyla yaptığı görüşmeler sonucunda, bu kişilerin bazılarının Moran Security adlı gizli nitelikte bir Rus şirketi için çalıştığını tespit etti. Kaynaklara göre bunların bazıları paralı asker ve daha önce Wagner gibi Rus özel askeri şirketlerinde görev yaptı. Batılı istihbarat kaynakları, Moran’ın Rus Silahlı Kuvvetleri ve istihbarat servisleriyle bağlantılı özel bir güvenlik şirketi olduğunu belirtiyor. Şirket, ABD Hazine Bakanlığı tarafından 2024’te, Rus devlet şirketlerine “silahlı güvenlik hizmetleri” sağladığı gerekçesiyle yaptırım listesine alındı.

Ukraynalı ve Batılı istihbarat kaynaklarına göre Moran personeli, Rusya’nın gölge filosuna ait çok sayıda petrol tankerine konuşlandırıldı ve çoğu zaman gemideki tek Ruslar bunlar oldu. Ukrayna istihbaratı, bu güvenlik görevlilerinin gemilere yaklaşık altı ay önce binmeye başladığını açıkladı.

Bir Batılı istihbarat kaynağı, bir olayda Moran personelinin bu gemilerden birinden Avrupa’daki askeri tesislerin fotoğraflarını çektiğini söyledi; ancak ayrıntı vermedi. Ukrayna Dış İstihbarat Servisi’nden Oleksandr Stakhnevych’e göre bu Ruslar, kaptanları da gözetlemekle görevli; çünkü kaptanların çoğu Rus vatandaşı değil. Bir Batılı istihbarat kaynağı da bunu doğrulayarak, “Moran söz konusu olduğunda doğrudan çatışmaya girmezler; müteahhitlerin Kremlin’in çıkarları doğrultusunda hareket ettiğinden emin olurlar” dedi.

Bu gemilerdeki Rusların varlığı ve faaliyetleri, Avrupa kıyılarına yakın seyreden gölge filo gemilerinin sayısı ve casusluk potansiyeli nedeniyle Avrupa güvenlik servislerinde artan bir endişe yaratıyor. Yetkililer, silahlı ve askeri geçmişi olan kişilerin bu gemilere yerleştirilmesini Kremlin’in hibrit savaş taktiklerinin bir parçası olarak görüyor. İstihbarat kaynakları, bu kişilerin sabotaj eylemlerine de karıştığını söyledi ancak ayrıntı vermedi.

Eski Danimarka istihbarat yetkilisi Jacob Kaarsbo, CNN’e yaptığı açıklamada, “Gölge filo gemilerinde silahlı özel grupların bulunması, klasik bir makul inkâr örneğidir. Biraz bilgisi olan herkes bu kişilerin Rus devletinden emir aldığını bilir, ama bunu kanıtlamak zordur” dedi.

CNN, Moran’ın Rus istihbaratıyla koordineli çalıştığı ve Avrupa genelinde casusluk ile sabotaja karıştığı yönündeki bulguları, ABD Hazine Bakanlığı tarafından şirketin CEO’su olarak tanımlanan Alexey Badikov’a sundu. Telefonla ulaşılan Badikov, Moran Security Group’un başkan yardımcısı olduğunu ve esas olarak St. Petersburg’da bulunduğunu söyledi, ancak suçlamalar hakkında yorum yapmayı reddetti.

Gemideki tek Ruslar
CNN, Ukrayna istihbaratı, Batılı değerlendirmeler, uydu görüntüleri ve denizcilik verilerini inceleyerek Moran’ın bu gemilerden birindeki faaliyetlerini yeniden kurguladı. Söz konusu gemi, sık sık isim ve bayrak değiştiren, yaptırım altındaki Boracay adlı bir petrol tankeri.

20 Eylül’de iki Rus erkek, St. Petersburg yakınlarındaki Primorsk Limanı’nda Boracay’a bindi. Uydu görüntüleri ve takip verileri geminin o tarihte limanda olduğunu gösteriyor. Bu kişiler denizci değil, mürettebat listesinde sadece “teknisyen” olarak yer alıyordu ve gemideki tek Ruslardı. Mürettebat Çin, Myanmar ve Bangladeş vatandaşlarından oluşuyordu.

Batılı bir istihbarat kaynağına göre bu kişilerden biri eski bir polis memuru ve daha önce Wagner için çalışmıştı. İkisinin de internette neredeyse hiç izine rastlanmıyor ve gemide ne yaptıkları belirsiz.

Boracay, Eylül sonunda Danimarka açıklarındayken Kopenhag Havalimanı’nı kapattıran gizemli drone olayları yaşandı. Aynı dönemde Danimarka’daki askeri üsler yakınında da dronlar görüldü. Batılı bir istihbarat yetkilisi, geminin o bölgede bulunmasıyla olayların çakışmasının “şüpheli” olduğunu söyledi.

Birkaç gün sonra Fransız Silahlı Kuvvetleri, geminin bayrak ve milliyet belgelerini sunamaması üzerine Boracay’a Bretanya açıklarında çıktı. Gemide drone bulunmadı, ancak mürettebatta iki Rus olduğu ortaya çıktı ve bu kişiler sorgulandı.

Eski istihbaratçı Kaarsbo, “Bunlar masum denizciler değil; drone fırlatabilecek kapasiteye sahip olma ihtimalleri yüksek” dedi. Badikov ise bunun “tamamen saçma” olduğunu savundu.

Moran’ın Wagner ile bağları
Moran Security Group 2009’da kuruldu ve Wagner başta olmak üzere Rus ordusu ve istihbaratıyla geniş bağlara sahip oldu. Şirketin eski yöneticileri, Wagner’in öncülü olan Slav Kolordusu’nu kurdu. Moran personeli Somali açıklarında korsanlıkla mücadele operasyonlarında ve Suriye’de Esad rejimini destekleyen faaliyetlerde yer aldı.

Şirket, sitesinde GRU, hava indirme birlikleri ve deniz komandolarında görev yapmış aktif veya emekli subaylar aradığını açıkça belirtiyor. Moran’ın başkanı, Rus FSB’sinde görev yapmış emekli bir yarbay.

Şirket hem Moskova’da hem Belize’de kayıtlı; Belize, paravan şirketler için bilinen bir yargı bölgesi. Gölge filo büyürken, Avrupa giderek zor bir ikilemle karşı karşıya kalıyor.

Danimarkalı kılavuz kaptan Skinnerup, sigortasız ve uygun kaydı olmayan bu gemilere karşı ortak Avrupa çapında daha sert bir müdahale gerektiğini savunuyor:

“Bunu yapmaya cesaret edebilir miyiz? Çünkü Rusya’nın tepkisi ne olur? Danimarka çok küçük bir ülke. Eğer bir şey yapılacaksa, bu ancak ortak bir Avrupa eylemi olabilir.”

ABD, İran’ın "gölge filosu"na bağlı 29 gemi ve yönetim şirketlerine yaptırım uyguladı