Rusya, ABD ve Ukrayna, yaklaşık dört yıldır süren savaşı sona erdirecek bir anlaşmaya yaklaşıldığı konusunda hemfikir. Fakat ABD Başkanı Donald Trump'ın ifadesiyle "bir iki çok çetrefilli, çok zorlu sorun" hala çözülmeyi bekliyor. Washington'ın 20 maddelik planındaki en zorlu sorunlardan ikisi, toprak meselesi ve şu anda Rusya kontrolünde bulunan Avrupa'nın en büyük nükleer santralinin kaderi. Kremlin, Trump'ın müzakerelerin "son aşamada" olduğu yönündeki görüşüne katılıyor. Ukrayna lideri Zelenskiy'nin bir sonraki adımıysa 6 Ocak'ta Fransa'da Avrupalı liderlerle görüşmek olacak. Fakat uzlaşmazlık noktalarından herhangi biri olası anlaşmayı tehlikeye atabilir.

Ukrayna'nın sanayi bölgelerinin kaderi Ukrayna lideri Volodimir Zelenskiy'nin sanayi bölgesi Donbas'a ilişkin uzlaşma teklifine karşın Vladimir Putin bölgenin tamamına yönelik talebinden geri adım atmıyor. Rus güçleri doğudaki Donbas bölgesindeki Luhansk'ın büyük bir kısmını işgal etmiş durumda. Ancak aynı bölgede yer alan Donetsk'in yalnızca %75'inden biraz fazlasını ellerinde tutuyor. Putin, Sloviansk ve Kramatorsk gibi şehirler de dahil olmak üzere bölgenin tamamını istiyor. Zelenskiy, "Öylece geri çekilemeyiz, bu yasalarımıza aykırı" diyor. "Bu sadece yasayla ilgili değil. Orada 300 bin kişi yaşıyor. Bu insanları kaybedemeyiz" diye de ekliyor.

Kiev, Donbas'ta Ukrayna tarafından denetlenen, askerden arındırılmış bir bölge veya serbest ekonomik bir bölge oluşturulmasını önerdi. Bunun karşılığında Rusların da aynı mesafeye çekilmesini şart koşuyor. Mevcut cephe hattının ise uluslararası güçler tarafından denetlenmesini öngörüyor. Putin'in bunların herhangi birine razı olacağını düşünmek zor. Putin, "Kiev'deki yetkililer bu meseleyi barışçıl yollarla çözmek istemezlerse, önümüzdeki tüm sorunları askeri yollarla çözeceğiz" tehdidinde bulundu.

Her iki tarafın da genel olarak yorgunluktan muzdarip olduğu düşünülüyor. Savaş Çalışmaları Enstitüsü'nden uzmanlar, Rus kuvvetlerinin mevcut ilerleme hızlarını koruyabilmeleri durumunda, ki bu kesin değil, Donetsk'in geri kalanını ele geçirmelerinin Ağustos 2027'ye kadar süreceğini tahmin ediyor.

Ukrayna'nın Rusya'nın elindeki dev nükleer santrali Mart 2022'den beri Rusya, Dinyeper Nehri kıyısındaki Avrupa'nın en büyük nükleer santrali olan Enerhodar'ı işgal etti. Ancak Zaporijya kentindeki santralin altı nükleer reaktörü elektrik üretmiyor. Üç yıldan fazla bir süredir hepsi soğuk kapatma modunda ve bir erime Ukrayna'nın sağladığı enerjiyle önleniyor.

Zelenskiy'ye göre ABD'nin önerisi, santralin Rusya ve Ukrayna ile ortak bir girişim olarak ABD tarafından yönetilmesi. Kiev bunun gerçekçi olmadığını ve bunun yerine ABD ve Ukrayna'nın santrali ortaklaşa yönetebileceğini, ABD'nin de enerjinin yarısının nereye gideceğine karar vereceğini belirtti. Ancak Rusya bu teklife yanaşmıyor.

Güven bu kadar azken, en büyük anlaşmazlık noktalarında önemli bir ilerleme kaydedileceğini düşünmek zor. Trump'ın bu hafta Putin'in "Ukrayna'nın başarılı olmasını istediğini... Ve buna çok düşük fiyatlarla enerji tedarikinin de dahil olduğunu" söylemesi üzerine Zelenskiy, bunun tek bir kelimesine bile inanmadı. Zelenskiy Putin'i barış konusunda ciddi görmüyor.

Ukrayna lideri, Ukraynalıların % 87'sinin barış istediğini, aynı zamanda % 85'inin Donbas'tan çekilmeye karşı çıktığını gösteren kamuoyu yoklamalarından bahsetti. Zelenskiy, büyük oranda Rusya kontrolündeki Donetsk'in kaderi veya daha geniş kapsamlı 20 maddelik plan hakkında halk oylamasıyla, buna hazırlık için 60 günlük bir ateşkes olmadan hiçbir karar verilemeyeceğine inanıyor. Ancak Kremlin, geçici bir ateşkesin çatışmayı uzatacağını ve yeniden düşmanlıklara yol açacağını savunuyor.