Rüyalar, uykunun en gizemli evresidir. Her gece zihnimiz, biz uyurken kendi sahnesini kurar; bazı rüyalar o kadar canlı ve gerçekçi olabilir ki sadece bir rüya olduğuna inanmak zorlaşır. Bazı rüyaları hatırlamak kolaydır ancak bazıları sadece silik bir anı gibi bir köşede kalır. Aslında bunun nedeni, beynin gece boyunca izlediği karmaşık uyku döngüsünde saklıdır. Peki bu kadar canlı ve karmaşık rüyalar nasıl ortaya çıkıyor? Prof. Dr. Uyku Hastalıkları Uzmanı / Nörolog Derya Karadeniz, rüyalar ve uyku arasındaki ilişkiyi açıklıyor.

Uykunun iki ana dönemi vardır: Non-REM ve REM uykusu. Non-REM kendi içinde 1, 2 ve 3 olmak üzere üç evreye ayrılır. Biz her gece uykuya daldıktan sonra, ilk Non-REM evrelerine gireriz; sırasıyla 1, 2 ve 3. evrelerden geçer, ardından REM’e geçeriz. Bu döngüye uyku siklusu denir.

REM uykusu: Canlı, senaryosu olan, duyguların dâhil olduğu dönemdir. Non-REM döneminde de rüya görülür ancak bu rüyalar daha basit ve genellikle günlük aktivitelerle ilgilidir. REM uykusunda gördüğümüz rüyalar ise canlı, duygusal ve senaryoludur. Normal bir uykuda hepimiz her gece bu rüyaları görürüz ancak çoğunu hatırlamayız.

REM evresinde, beyinde bazı bölgeler aktif olarak çalışır: hafıza ile ilgili bölgeler, duyguları yöneten alanlar ve rüya gördüğümüz için görme ile ilgili bölgeler aktiftir. Ancak hareket etmemizi sağlayan bölgeler devre dışıdır. Bu nedenle REM döneminde renkli ve canlı rüya görürüz; fakat bu sırada hareket edemeyiz.

Rüyaları hatırlamak iyi uyku demek değildir: Eğer REM uykusu bozuluyorsa, bu genellikle uyku apnesi gibi nedenlerle olur. Bu bozukluklar rüya hatırlamayı artırır. Rüya hatırlamak, uykunun kalitesiz olduğunu gösterir.

REM uykusu düşündüğünüzden daha önemli: Ertesi gün fiziksel, zihinsel ve duygusal olarak iyi hissetmemizi sağlayan tek unsur REM uykusu değildir. Non-REM 3 evresi fiziksel yenilenme ve onarımı sağlar. Yani sadece REM değil, uykunun tüm evreleri belli oranlarda yaşanmalıdır.

Uykusuzluk sadece uyumamak değildir: Uykusuzluğun gündüz belirtilerine yol açması gerekir. Eğer kişi yorgun hissediyorsa, baş ağrısı, göz yanması veya unutkanlık yaşıyorsa, bu belirtiler uykusuzluğa bağlıysa hastalıktan söz edebiliriz.