Sağlık Bakanlığı'nın yıl sonunda başlatacağı HPV aşısı nedir?

Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu 12 Haziran'da katıldığı TRT yayınında, human papilloma virüsü (HPV) için aşı programı başlatılacağını açıkladı. Memişoğlu, yıl sonuna kadar başlayacak programla 13 yaşındaki tüm çocuklara aşı yapılacağını, 15 yaşın üstündekilerden de isteyenlerin aşılanacağını söyledi. HPV rahim ağzı kanserine yol açabilen bir virüs.

Türk Tabipleri Birliği (TTB) Başkanı Alpay Azap, Türkiye'nin geç de olsa böylesi bir adım atmasının doğru olduğunu söyledi. Azap, "Dünyada 147 ülkede genişletilmiş bağışıklama programı içerisinde uygulanan bir aşıdan bahsediyoruz. 50 civarında ülke hem kızlara hem erkeklere yapıyor bu aşıyı. Türkiye bu açıdan çok geri kalmıştı" dedi.

Türkiye'de bazı sivil toplum kuruluşları yıllardır HPV aşısının devlet tarafından ücretsiz sunulması için kampanya yürütüyordu. HPV aşılarını eczanelerden alıp yaptırmak mümkün olsa da bunun maliyetini herkes karşılayamıyor.

Dünya Sağlık Örgütü'nün (WHO) 2024 verilerine göre kullanımına onaylanmış beş HPV aşısı var. Bunlardan üçü, en riskli olarak görülen HPV 16 ve 18 türlerine yönelik. Rahim ağzı kanserlerinin yaklaşık %70'i bu iki türden kaynaklanıyor. Bakan Memişoğlu da uygulanacak aşının bu iki türü hedef alacağını söyledi fakat markasını açıklamadı.

TTB Başkanı Azap, aşı tercihinin arkasında "çok büyük olasılıkla" maliyet olduğunu söylüyor. WHO'nun Temmuz 2024 tarihli verilerine göre 9-14 yaş arası kız çocuklarında aşılanma oranı 2022'de %20 iken bir yıl sonra %27'ye yükseldi.

HPV aşısı, rahim ağzı kanserini %90 oranında önlüyor.

HPV çok yaygın bir virüs grubunun adı. 100'den fazla farklı HPV türü var ve enfeksiyonlar genellikle semptoma yol açmıyor ancak bazı türleri siğillere neden olabiliyor. Yüksek risk taşıyan HPV türleri ise kansere yol açabiliyor. Aşı, HPV tarafından enfekte olmaktan korunmaya yardımcı oluyor ve dokuz tip HPV'ye karşı koruma sağlıyor.

Aşıların öncelikli olarak, tüm kız çocuklarına cinsel olarak aktif hale gelmeden önce yapılması gerekiyor. Aşı 1 veya 2 doz olarak verilebiliyor.

WHO, kadınlar arasında HPV'nin en yaygın görüldüğü bölgenin Sahra Altı Afrika olduğunu, bunu Latin Amerika ve Karayipler, Doğu Avrupa ve Güney Doğu Asya'nın izlediğini söylüyor.