ABD Başkanı Donald Trump’ın Gazze'de ateşkes ve rehine değişimi planı üzerinde taraflar arasında yoğun pazarlık yürütülüyor.

Müzakereler yeni bir aşamaya girdi. ABD, Katar ve Türkiye’den üst düzey temsilciler, Trump’ın ateşkes ve rehine takası planı üzerinde uzlaşma sağlanması amacıyla Mısır’ın Şarm El-Şeyh kentinde düzenlenen görüşmelere katılmak üzere harekete geçti.

Katar Başbakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman Al Sani, sürecin “kritik bir aşamaya” geldiğini açıkladı. ABD adına özel elçi Steve Witkoff ve Trump’ın damadı Jared Kushner de müzakerelere katılacak. Mısır Dışişleri Bakanlığı ve devlet medyası, toplantılara İsrail adına Başbakan Netanyahu’nun danışmanı Ron Dermer ve Türkiye’den MİT Başkanı İbrahim Kalın’ın da katılacağını duyurdu.

Trump planı üzerinde çetin pazarlık
Hem İsrail hem Hamas Trump’ın 20 maddelik barış planına prensipte destek verse de, önemli anlaşmazlık noktaları bulunuyor.
Diplomatik kaynaklara göre Hamas, silahsızlandırılma talebine, İsrail’in Gazze’den kademeli çekilme sürecine ve uluslararası denetim gücünün rolüne ilişkin çekincelerini sürdürüyor.

ABD basınında yer alan haberlere göre bir diplomat, “Bazı ilerlemeler sağlandı. Amaç, tüm tarafların üzerinde uzlaşacağı bir uygulama mekanizması belirlemek” dedi. Ancak Arap ülkeleri, Netanyahu’nun Trump planında değişiklikler yaptığından endişeli. Bu değişiklikler arasında İsrail askerlerinin çekilme takvimi ve Filistin Yönetimi’nin sürece dahil edilmemesi öne çıkıyor.
Arap devletleri, Batı destekli Filistin Yönetimi’nin geçiş sürecinde rol almasının meşruiyet açısından zorunlu olduğunu savunuyor. Netanyahu ise Filistin Yönetimi'nin herhangi bir rolüne kesin biçimde karşı çıkıyor.

Hamas: Gerçek güvenceler istiyoruz
Hamas, 48 rehineyi serbest bırakmaya ve Gazze üzerindeki kontrolünü sonlandırmaya hazır olduğunu açıkladı. ABD planına göre Gazze, Filistinli teknokratlardan oluşan bir komite tarafından yönetilecek ve bu yapı, Trump liderliğinde uluslararası bir gözetim kurulu tarafından denetlenecek.

Ancak Hamas, daha önce Mart ayında ABD arabuluculuğundaki ateşkesin bozulduğunu hatırlatarak temkinli davranıyor. Hamas’ın baş müzakerecisi Halil el-Hayye, Mısır televizyonuna verdiği röportajda şu ifadeleri kullandı:
“Biz müzakere ediyorduk ama İsrail yeniden savaşa döndü. İsrail, tarih boyunca verdiği sözleri tutmadı. Bu yüzden uluslararası toplumdan gerçek güvenceler istiyoruz.”
Batılı diplomatlar da Hamas’ın anlaşmadan tam olarak emin olmadığını belirtiyor: “Hamas bu kez somut garantiler talep ediyor. Arap ülkeleri ve ABD bu güvenceleri birlikte sağlamalı.”

Rehine takası masada
İsrail tarafı, Trump planının ilk aşamasına, yani rehine serbest bırakılmasına odaklanmak istiyor. Bu kapsamda Hamas, elindeki rehineleri serbest bırakırsa, İsrail de müebbet hapis cezası alan 250 Filistinli mahkûmu, 7 Ekim 2023 saldırısı sonrası tutuklanan bin 700 Gazzeliyi serbest bırakmayı teklif etti.
Ancak bu listede adı geçen Marwan Barguti gibi önde gelen Filistinli isimlerin serbest bırakılması, Netanyahu’nun aşırı sağ koalisyonunda büyük tepki yaratabilir. Hamas ise bu isimlerin serbest bırakılmasında ısrarcı.