Şam kırsalında çatışmaların odağındaki Dürziler kimdir?

Suriye'nin başkenti Şam'ın kırsalında yaşanan çatışmalar, Dürzileri manşetlere taşıdı. 29 Nisan'da Sünni silahlı gruplarla Dürziler arasında patlak veren çatışmaların fitilini Muhammed Peygamber'e hakaret edilen bir ses kaydının yayımlanması ateşledi. Kaydın, Dürzi bir din adamına ait olduğu iddia edildi. Söz konusu kişi iddiayı yalanladı. İçişleri Bakanlığı, çatışmaların "sosyal medyada yayılan tahrik ve nefret söylemleri" nedeniyle çıktığını açıkladı.

Şam kırsalında Dürzilerin çoğunlukta olduğu Ceramana kasabasında başlayan çatışmalar daha sonra yakınlardaki Sahnaya kentine sıçradı. Suriye hükümeti, çatışmaların ardından bölgeye yüzlerce asker ve ağır teçhizat sevk etti. Suriye'deki Dürzi ileri gelenleri yaşananlara tepki gösterdikleri açıklamalarında, Suriye'nin bölünmesine karşı olduklarını, Dürzilerin "Suriye'nin ayrılmaz bir parçası" olduğunu vurguladılar.

Geçtiğimiz aylarda Dürzileri koruma sözü veren İsrail, çatışmalar sonrası Suriye'ye iki hava saldırısı düzenledi. Başbakan Binyamin Netanyahu, "Bu, Suriye rejimine net bir mesajdır. Şam'ın güneyine güç konuşlandırılmasına ya da Dürzi topluluğa yönelik herhangi bir tehdide izin vermeyeceğiz" dedi. Suriye yönetimi ise, İsrail'in başkanlık sarayı yakınına düzenlediği hava saldırısını "tehlikeli bir tırmandırma" olarak nitelendirdi.

Süveyda Vilayeti'nde de silahlı saldırılar yaşandı. Silahlı Dürziler, Sahnaya'ya destek olmak için yola çıkan bir konvoyda pusuya düşürüldü; saldırıda 35 kişi hayatını kaybetti. Geçiş dönemi Devlet Başkanı Ahmed eş-Şera, Aralık 2024'te yönetimi ele geçirdikten sonra ülkedeki azınlıkları koruma sözü vermişti. Ancak, Mart'ta ülkenin Akdeniz kıyısında çoğunlukla Alevilerin yaşadığı bölgelerde yüzlerce sivilin öldüğü çatışmalar, Eş-Şera'nın taahhütlerine gölge düşürdü.

Dürzilik 11. yüzyılda, Şii mezhebinin bir kolu olan İsmaililik içinden doğdu. Dürziler çoğunlukla Suriye, Lübnan, Ürdün, İsrail ve İsrail işgalindeki Golan Tepeleri'nde yaşıyor. Suriye'deki varlıkları yüzyıllar öncesine dayanıyor. Dürziler, yüzyıllar boyunca zulme uğramamak için dinleriyle ilgili olarak adeta bir kapalı kutu gibi yaşadılar. Dürzilerin çoğu eski Suriye lideri Beşar Esad'a karşı ayaklanmadı; iç savaşa da dahil olmamaya çalıştı. Dürzilerin çoğu yalnızca kendi bölgelerini korumak için yerel komiteler kurmak amacıyla silahlandı.

2023'te, Suriye'de silahlı çatışmaların nispeten azaldığı bir dönemde, Süveyda'daki Dürzi toplumunun bir kesimi, rejimi destekleyen Şeyh Yusuf Carbu hariç, dini otoritelerin desteğiyle rejime karşı protestolar düzenledi ve Beşar Esad'ın yönetimi bırakmasını talep etti. Protestolar, Süveyda'daki Sultan el-Atraş'ın türbesinin yakınındaki Karama Meydanı'nda yoğunlaştı. Suriye'nin Ahmed eş-Şera liderliğindeki yeni yönetimi için bir diğer sorun da Dürzilerin elindeki silahlar. İç savaş boyunca Dürziler yaşadıkları bölgeleri korumak için yerel silahlı gruplar oluşturdu.