Suriye'nin kayıp çocukları

Reem el-Kari ve kuzeni Lama, masanın üzerine yayılmış onlarca çocuk fotoğrafını inceliyor. Lama kuzeninin kayıp oğlu Kerim'e ait olduğunu düşündüğü bir fotoğrafa işaret ediyor. Reem, 2013 yılında Suriye'deki iç savaş sırasında babasıyla birlikte ortadan kaybolduğunda iki buçuk yaşındaydı. 2024 sonlarında devrilen Beşar Esad diktatörlüğünde ortadan kaybolan ve halen kayıp olan 3 bin 700'den fazla çocuktan biri o. Bugün 15 yaşında olmalı.

Reem el-Kari'ye ve kuzenine yardım eden kişi "Gözleri yeşil mi?" diye soruyor. Bu kişi eski First Lady Esma Esad'ın 2013 yılında kurulmasına aracılık ettiği Suriyeli çocuk sığınma evi Lahan El Hayat'ın yeni müdürü. Gözaltına alınanların çocukları, yakın akrabaların bakımına verilmek yerine yetimhanelerde tutuluyor ve siyasi piyon olarak kullanılıyordu. Bazı durumlarda çocuklar sahte kağıtlarla yetim olarak kaydediliyor veya kimlikleri değiştiriliyordu.

Esad yönetimi 2024 Aralık ayında aniden çöktüğünde, gazeteciler, aktivistler ve aileler, onca yıllık diktatörlük süresince hayal bile edilemeyen kaynaklara, yerlere ve belgelere erişebildi. BBC Dünya Servisi, araştırmacı gazetecilik oluşumu Lighthouse Reports ve beş başka kuruluşla birlikte, Suriye rejimi tarafından akrabalarından gizlenen 323 çocuğa ilişkin veri toplamaya başladı. Bu çocuklar bir yetimhane ağında saklanmıştı.

Araştırmacı gazeteciler, binlerce sızdırılmış ve elde edilmiş belgeyi inceledi ve doğrulamaya çalıştı. Yapılan analiz, bu yetimhaneleri işleten ve diğer tüm kuruluşlardan daha fazla çocuğu kabul eden kuruluşa işaret ediyor; merkezi Avusturya'da bulunan SOS Çocuk Köyleri Uluslararası adlı bir yardım kuruluşu bu.

Yardım kuruluşu, iddialar üzerine yapılan iç incelemenin ardından, 2013-2018 yılları arasında SOS Suriye tarafından uygun belgelere sahip olmayan 140 çocuğun alındığını kabul etti. Bunlardan 104'ünün daha sonra Suriye istihbarat servisleri veya Sosyal İşler Bakanlığı tarafından geri alındığı savunuldu. SOS, bu 104 çocuğun nerede olduğuna dair hiçbir bilgisi olmadığını açıkladı.

Reem'in kayıp kocası Osama, 2016'da hapishaneye atıldı. Reem, Sosyal İşler Bakanlığına gitti ama yardım alamadı. Mayıs ayında bakanlık, Esad yönetimi döneminde çocukların akıbeti konusunda yeni bir soruşturmaya başlanacağını açıkladı. Ancak henüz herhangi bir bulgu açıklanmadı.

SOS Uluslararası, ailelerinden zorla ayrılan çocuklar konusunda derin üzüntü duyduğunu belirtti. Ancak hâlâ birçok ebeveyn çocuklarına ne olduğunu bilmiyor.

Reem'in kayıp oğlu Kerim'i arayışı devam ediyor.