Suudi Arabistan vizesiz AB yolunda: Türkiye neden muafiyet alamıyor?

Avrupa Birliği (AB) yetkilileri Suudi Arabistan vatandaşlarına vize muafiyeti sağlanması konusundaki çalışmaların sürdüğünü açıkladı. AB, dünyanın hemen her bölgesinden onlarca ülkenin vatandaşına vize muafiyeti uyguluyor. AB'nin İrlanda ve Kıbrıs dışındaki tüm üyeleriyle İsviçre, İzlanda, Liechtenstein ve Norveç'ten oluşan Schengen Bölgesi'nde toplam 29 ülke var. Bunlara ek olarak 61 ülkenin vatandaşları Schengen bölgesine vizesiz girebiliyor.

Bu ülkeler Kolombiya'dan Yeni Zelanda'ya, Tayvan'dan Birleşik Arap Emirlikleri'ne kadar geniş bir coğrafyaya yayılmış durumda. İsrail, Arnavutluk, Kuzey Makedonya, Sırbistan, Ukrayna, Guatemala, Honduras, Malezya ve Solomon Adaları gibi ülkeler de Schengen vizesinden muaf.

Suudi Arabistan vatandaşları, şu aşamada vize kolaylığından faydalanarak uzun süreli ve çok girişli Schengen vizesinden yararlanabiliyorlar. 2023 yılında Türkiye'den Schengen vizesine 1 milyon 55 bin 885 başvuru yapıldı. AB verilerine göre Suudi Arabistan vatandaşları en çok Schengen vizesi başvurusu yapanlar listesinde yedinci sırada.

Geçen yıl açıklanan istatistiklere göre 2023'te 428 bin 954 Suudi Arabistan vatandaşı Schengen vizesi başvurusunda bulundu. Bu başvurulardan 398 bin 250'sine olumlu yanıt verildi, bu da %6'lık bir ret oranına işaret ediyor. Aynı yıl Türkiye'den yapılan başvurularda ise ret oranı %16.1 olarak kaydedildi.

Muafiyet için hangi kriterler uygulanıyor?
AB, vize muafiyeti verilmeden önce bazı kriterlerin karşılanmasını istiyor. Türkiye ve AB, Türk vatandaşlarına vize muafiyeti sağlanması için 72 kriterde anlaştı. Türkiye, sürece başlanmasıyla birlikte ilk üç yılda 72 kriterin 65'ini karşıladı. Ancak, geri kalan kriterlerin karşılanması konusunda somut adımlar atılmadı.

Türkiye'nin karşılamadığı bazı kriterler şunlardır:

  • Terörle mücadele: AB'nin beklentilerini karşılayacak değişikliklerin yapılması.
  • Europol anlaşması: Avrupa Polis Teşkilatı ile işbirliği anlaşmasının yapılması.
  • Yolsuzlukla mücadele: Yolsuzluğa karşı önerilerin uygulanması.
  • Kişisel veriler: Yasal düzenlemelerin Avrupa standartlarıyla uyumlu olmaması.
  • Geri kabul anlaşması: Kural dışı geçiş yapan kişilerin geri alınmasına ilişkin anlaşmanın uygulanmaması.

AB, vize konusunun Türkiye'nin öncelikli beklentisi olduğunu biliyor ve tekrar masaya oturmaya hazır bir yaklaşım içinde. Ancak, Türkiye gereken adımları atmadan AB'nin muafiyet doğrultusunda herhangi bir teknik veya siyasi adım atması mümkün değil.