ABD'deki Massachusetts Institute of Technology'de (MIT) görev yapan Türk bilim insanı Doç. Dr. Canan Dağdeviren’in geliştirdiği giyilebilir ultrason cihazı uzaya çıktı. Elektronik sütyen şeklinde tasarlanan bu cihaz, meme kanserini erken teşhis etmeyi ve meme kanserine yakalanan kadınlarda verileri uzun süre analiz ederek tedaviyi mümkün kılmayı başarıyor. Dağdeviren, bu buluşu meme kanserinden hayatını kaybeden teyzesinin anısına geliştirdi.

Meme kanseri teşhisinde mamografi yöntemi en yaygın yöntem olarak kullanılıyor. Etkili bir yöntem olmasına karşın kadınlar mamografi testini sık sık yapamadığı için meme kanserinin erken teşhisi yapılamıyor. Yapılan araştırmalara göre kadınların yüzde 55’i iki mamografi arasında kansere yakalanıyor. Canan Dağdeviren’in elektronik sütyen projesinde ise kadınlar her gün ultrason taraması yapabiliyor. Erken teşhis imkanı sayesinde bu buluşun yılda 11 milyon kadının hayatını kurtarması bekleniyor.

Canan Dağdeviren, X hesabından yaptığı paylaşımda şu sözlere yer verdi: "Tarihe not düşülsün: Bugün, 14 Nisan 2025. Atatürk Cumhuriyeti’nin herkes için eşit olan sisteminde eğitim alan bir birey olarak, yıllar önce üzerinde çalışmaya başladığım giyilebilir ultrason cihazımı uzaya gönderdim—tarihte ilk kez tamamı kadınlardan oluşan ilk uzay ekibi ile. Bu bir başlangıç. Sivas’tan yola çıkan dedelerimin ve nenelerimin, kimsesizlerin kimsesiydi cumhuriyet. İcat ettiğimiz teknolojiyi haksızlığa ve zulme uğrayan tüm canlılara armağan ediyorum; yalnız değilsiniz. Mücadeleniz, yıldızlar gibi ışık olmaya ve yol göstermeye devam edecek. Evet, İstikbal göklerdedir."

Amazon'un kurucusu Jeff Bezos'un sahibi olduğu uzay şirketi Blue Origin tarafından planlanan yolculukta; ABD’li şarkıcı Katy Perry, Jeff Bezos’un nişanlısı eski gazeteci Lauren Sanchez, gazeteci Gayle King, eski NASA roket bilimcisi Aisha Bowe, bilim insanı Amanda Nguyen ve film yapımcısı Kerianne Flynn’den oluşan tamamı kadın ekip Teksas’tan uzaya çıktı ve geri döndü.

Doç. Dr. Canan Dağdeviren kimdir? Doktora süresince fizik, elektronik, kimya, malzeme, mekanik ve tıp alanlarının kapsamına giren esnek ve katlanabilir, vücut içine ve deri üstüne giyilebilir elektronik aletler üzerine çalışmalar yaptı. Giyilebilir kalp pili, pilsiz çalışan kalp çipi, cilt kanseri testi, beyin iğnesi, sindirilebilir sensör bunlardan bazıları. Şu an Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (MIT) Media Lab’da kendi laboratuvarını kuran ilk Türk bilim insanı olarak çalışmalarını sürdüren Dağdeviren’in Harvard Üniversitesi’nde genç akademi üyeliği bulunuyor. Dr. Dağdeviren geçmişteki çalışmalarıyla Forbes dergisinin “30 yaşından küçük 30 bilim insanı” listesine de girmişti. Gençlerin Nobel’i olarak bilinen Science & SciLifeLab ödülünü tıp alanında kazandı.