Bir yandan ham madde sıkıntısı bir yandan kurdaki mevcut durum bir yandan da kayıt dışı perakendeye karşı mücadele veren ayakkabı sektörü, kan kaybetmeye devam ediyor. Geçen senenin aynı döneminde 90 milyon dolar olan e-ihracat satışlarında, bu yıl 60 milyon dolarlara düşerek yüzde 30 kayıp yaşandı. Sektör, içinde bulunduğu zorlu hastalık dönemine karşı doğru tedavi uygulanmasını talep ediyor.

Maliyetler nedeniyle ayakkabı sektörünün son iki yılda rekabetçiliğini büyük ölçüde kaybettiğini söyleyen Türkiye Ayakkabı Sanayicileri Derneği Başkanı (TASD) Başkanı Berke İçten, "2024’te ayakkabı ihracatı adet bazında yüzde 19,6, değer olarak ise yüzde 8,4 daraldı. Aynı dönemde Türkiye’nin ayakkabı ithalatında adet bazında yüzde 39,6, değer olarak yüzde 21’lik artış dikkat çekiyor. Ayakkabı dış ticaretimizde 2021’de 500 milyon dolarlık cari fazlaya ulaşmıştık. 2024’ü ise 550 milyon dolar cari açıkla kapattık. Üç aylık cari açığımız 192,1 milyon dolara ulaştı" dedi.

Üreticiler kepenk indiriyor
Üreticiyi kaybettiklerini söyleyen TASD Başkanı Berke İçten, "Türkiye’nin 13-14 bin kadar ayakkabı üreticisi varken bu sayı son 1.5 yılda 10 binlere düştü. Bu yıl sonuna kadar 2 bine yakın fabrikanın daha kapanacağını ve ne yazık ki fabrika sayısının 8 binlere düşeceğini tahmin ediyorum. Ocak 2025’in sonundan geçerli olmak üzere ithal ayakkabı için yüzde 10 ilave gümrük vergisi uygulamasıyla birlikte ithalattaki artışın hız kestiğini görüyoruz. Koruma önlemleri kısmi bir rahatlama sağlasa da kalıcı çözüm için sektörü yeniden rekabetçi konuma getirmek durumundayız. Bunun da yolu sanayiyi ve ihracatı destekleyecek politikalardan geçiyor. Yani enflasyonla kur arasında son iki yılda bozulan dengenin yeniden kurulması gerekiyor. Kur aynı şekilde baskılanmaya devam ederse, belki iki yıl sonra enflasyon belli bir seviyeye inecek ama o tarihe gelindiğinde üretim yapacak ayakkabı firması kalmayacağından endişe ediyoruz" diye konuştu.

Dört ayakkabıdan biri ithal
İthalat ayakkabının toplam tüketim içerisindeki oranı 2022 yılında yüzde 6-7’lerdeyken şu anda yüzde 21’e çıktığını belirten Berke İçten, "Dört ayakkabıdan biri ithal. Bunun yanı sıra ithalat artarken, iç pazardaki tüketimin daralması da bizi tedirgin ediyor. İç piyasada ürünü ithal etmenin maliyeti, üretmeye kıyasla çok yüksek. Diğer yandan da 20 dolarlık referans fiyatı sebebiyle pazarın yüzde 50’sine denk gelen büyük markaların satış fiyatı ile orta ölçekli markaların fiyatlarının aynı olması, tüketiciyi de Alman menşei ile marka tüketimine yönlendiriyor. 10 dolara ayakkabı üreten ithal firma da 20 dolar üzerinden vergisini ödüyor, 20 dolara ayakkabı üreten ithal firma da 20 dolar üzerinden vergisini ödüyor. Biz ithalatçı büyük firmaların vergilerinin artırılmasını ve rekabete açık, hakların eşit olduğu bir pazar oluşmasını talep ediyoruz" dedi.

Vergiler eli kolu bağlıyor
Şu anda Türkiye’de ayakkabının üretilemediğinin vurgusunu yapan İçten, "Yan sanayinin dünyayla rekabet edebilir hale gelmesi gerekiyor. Benim ayakkabımda 50 farklı malzeme var. Her birinde yüzde 150 vergi ile ben nasıl mücadele edeyim. Bu vergi bizim elimizi kolumuzu bağlıyor" diye konuştu.

İç pazardaki ayakkabıların %40’ı çakma
Devletin kayıt dışı ile mücadelesini sonuna kadar desteklediklerini belirten TASD Başkanı İçten, "Çakma üreticiler günde 5-6 bin çift ayakkabı üretip, sosyal medya kanallarında satıyor. Kayıt dışı perakende yüzünden şu an sektör bitmek üzere. İç pazarda satılan ayakkabıların yüzde 40’ı çakma. Çünkü 200 milyon çift çakma ayakkabıdan KDV ve gelir vergisi kaybı 1 milyar dolar" bilgisini verdi.

Rublenin eklenmesi bize destek olur
Döviz cinslerinin içine Rus Rublesinin de eklenmesini talep ettiklerini belirten TASD Başkanı Berke İçten, "Çünkü Rusya’ya ihracatımız yoğun. Hâlâ en çok çalıştığımız pazarlardan bir tanesi. Dolayısıyla Rus Rublesi’nin dolar, euro, pound yanına olduğu gibi döviz cinsi olarak eklenmesi de bizim için önemli. Bu hamle önemli bir destek olacaktır" talebinde bulundu.

Temu ile adil rekabet ortamı yok
E-ticaret sitesi Temu üzerinden ülkeye getirilen ayakkabılarda kanserojen madde olduğunun tespitine yönelik çalışmalar olduğunu belirten TASD Başkanı Berke İçten, "Oradan gelen ayakkabılar, bizim geçtiğimiz testlerden geçmiyor. Biz sektörde adil rekabet için oradaki ayakkabıların da bizim geçtiğimiz testlerden geçirilmesini talep ediyoruz" dedi.