Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından yayımlanan "Türkiye’nin İhracat Çeşitliliği" başlıklı analiz, ihracatta ürün ve pazar çeşitliliğinin önemini vurguluyor. Analize göre, küresel ticaretin jeopolitik gelişmeler, gümrük vergileri veya finansal şoklar nedeniyle kesintiye uğradığı dönemlerde, ihracatı sınırlı sayıda ürün ya da bölgede yoğunlaşan ülkeler daha fazla etkileniyor. Bu nedenle ihracatta çeşitliliğin sağlanması, dış şoklara karşı dayanıklılığı artırıyor.

Analizde, Türkiye’nin ihracat çeşitliliğinin 2013-2024 döneminde nasıl geliştiği, özellikle 12 haneli GTİP ayrımı kullanılarak incelendi. İhracatta gerçekleştirilen ürün sayısının bu dönemde 10.487’den 10.810’a yükseldiği, ürün-ülke kombinasyonunun ise yüzde 40’ın üzerinde artarak 167.459’dan 236.864’e çıktığı belirtildi. Bu durum, Türkiye’nin ihracat ağının daha kompleks ve dayanıklı hale geldiğini gösteriyor.

2023 yılında Türkiye'nin ihracat yapılan ürün sayısının, dünyada ihracata konu olan ürünlerinin yaklaşık yüzde 84’ünü kapsadığı ifade edildi. 2013 yılına göre bu oranın yüzde 4,3 arttığı belirtildi. Ayrıca, Türkiye’nin ihracatında ürün-ülke sayısı bakımından diğer ülkelere göre oldukça iyi bir performansa sahip olduğu aktarıldı.

Türkiye'nin dış ticaretinde dengeli bir dağılımın sağlanması, dış şoklara karşı direnci artırıyor. Analizde, Türkiye’nin ihracatının belirli bir ürün grubuna veya ürün-ülke ikilisine yüksek derecede bağlı olmadığı, bu durumun Türkiye’nin çeşitlenmedeki görece iyi performansını gösterdiği ifade edildi. Türkiye, 2013-2023 dönemi arasında ihracatı en fazla büyüyen ikinci ülke konumunda ve yeni pazarlar ile mevcut pazarlardaki ihracat artışlarında önemli katkı sağlamakta.

Sonuç olarak, Türkiye’nin ihracatında ürün ve ülke çeşitliliğinin arttığı ve bu durumun ihracat yapısının daha dayanıklı hale geldiğini gösterdiği ifade ediliyor. Ayrıca, ihracatın dengeli dağılmasının dış şoklara karşı direnci artırdığı, ihracat çeşitliliğinin önemli bir ölçüt olduğu belirtiliyor.