Uluslararası İlişkiler Analizler Merkezi Yönetim Kurulu Üyesi Dr. Cavid Veliyev, Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Devlet Başkanları 12. Zirvesi'nde alınan kararları ve teşkilatın hedeflerini AA Analiz için kaleme aldı.

TDT Devlet Başkanları 12. Zirvesi, 6-7 Ekim 2025'te Azerbaycan'ın Gebele kentinde "Bölgesel Barış ve Güvenlik" temasıyla gerçekleşti. Zirve kapsamında TDT dönem başkanlığı Kırgızistan'dan Azerbaycan'a geçti. Özellikle bütün üye ve gözlemci devletlerin üst düzey temsil edilmesi nedeniyle bu zirvenin TDT kapsamında gerçekleşen en güçlü zirvelerden biri olduğunu söylemek mümkündür.

Zirvenin sonunda liderler 121 maddelik Gebele Bildirisi'ni kabul ederken, "TDT+" formatının kurulması, TÜRKSOY'un kuvvetlendirilmesi ve Türk Akademisi'nde düzenlemeler yapılması hakkında anlaşmalar imzalandı. Zirvede, Türkmenistan Türk Akademisi ve Türk Kültür ve Miras Vakfı'na, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) ise Türk Akademisi'ne gözlemci üye oldu.

Azerbaycan, TDT'yi dış politika önceliği olarak görmekte ve teşkilatın güçlendirilmesi için çaba sarf etmektedir. Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, "Bizim ailemiz Türk dünyasıdır, başka ailemiz yoktur." diyerek TDT'nin önemine dikkat çekmiştir.

Zirvede dış politikada dayanışma fikri ön plana çıktı. Zengezur Koridoru ve Azerbaycan-Nahçıvan arasındaki geçişin sağlanması gibi konular üzerinde durulmuştur. Ayrıca, konsolosluk hizmetlerinin kolaylaştırılması amacıyla Konsolosluk İşbirliği Platformu kurulması kararlaştırılmıştır.

Güvenlik alanında işbirliği önerileri de gündeme geldi. Cumhurbaşkanı Aliyev, askeri alanda işbirliğinin artırılmasını ve 2026'da ortak askeri tatbikat yapılmasını önerdi. Türkiye Cumhurbaşkanı Erdoğan, güvenlik konularında her türlü katkıya hazır olduklarını belirtti.

"TDT+" formatı, bölgesel örgütler ve devletlerle yeni işbirliği pencereleri açmakta, bu sayede TDT küresel sorunların çözümünde daha aktif rol almayı hedeflemektedir. Güçlü bir TDT, yabancı güçlerin bölgeye girmesini engellemekte ve ekonomik ve ticaretin bölgede canlanmasına katkıda bulunmaktadır. TDT, kendi içinde bütünleşmeyi sürdürürken dış dünyayla işbirliğine açık olduğunu göstermekte ve küresel aktör olma yolunda ilerlemektedir.