Tüm dünyada halklar yoksulluğa, kemer sıkmaya, neoliberal saldırılara karşı ayağa kalkarken 17 Ekim Dünya Yoksullukla Mücadele Günü sokakta karşılanıyor.

Otoriter rejimlerin yaşama göz diken politikalarına karşı dünyada isyan büyürken Türkiye’de de emeğiyle geçinenler Saray’ın "Uçuşa geçtik" hikâyesini yemiyor. Ekonomistlerin "K tipi büyüme" dediği büyüme şekli ile, yoksulun giderek daha da yoksullaştırıldığı, zaten refah içinde yaşayanların da merdiveni hızla tırmandığı model ifade ediliyor. Merdivenin bir yanında milyonlar en dibe itilirken diğer yanında şanslı azınlık yukarıya tırmanıyor. Saray rejiminin büyüme hikâyesi tam da burada coşkuyla sunuluyor. Ülke ekonomisi büyürken terazinin rahat tarafında rantçılar, kulağına fısıldananlarla paradan para kazananlar, doymayan milyarderler, patronlar oturuyor.

Dünya Yoksullukla Mücadele Günü’nde, yoksulluğu besleyenlerin bir araya geldiği IMF, Dünya Bankası, Birleşmiş Milletler gibi örgütleri sayılarla yarattıkları canavarı adeta itiraf ediyor. Birleşmiş Milletler verilerine göre tüm dünyada 1,2 milyar kişi çok boyutlu yoksulluk yaşıyor. Dünyada tam 617 milyon çocuk çok boyutlu yoksulluğa hapsedilirken bu sayı, yoksul nüfusun yüzde 51,5’ine karşılık geliyor.

Dünya Bankası’nın verilerine göre dahi nüfusun yüzde 38,9’una karşılık gelen 2,37 milyar kişi, günlük 3 doların altında gelirle yaşıyor. Günlük 8,3 doların altında gelirle yaşam mücadelesi veren kişiler nüfusun yüzde 81,1’ine denk gelen 4,95 milyar kişi, başka bir deyişle her 5 kişiden 4’ü.

2026 Dünya Eşitsizlik Raporu’na göre, neoliberalizmin cana geldiği 1980 yılından, 2025’e kadar üretilen küresel gelir artışının dörtte birini, tek başına en zengin yüzde 1 toplarken en yoksul yüzde 50 bu artışın yalnızca yüzde 5’ini elde etti. Son 30 yıl için de durum benzer. 1995 ile 2025 yılları arasındaki küresel servet büyümesinin yüzde 36,7’sini en zengin yüzde 1’lik kesim kapatırken en yoksul yüzde 50 bu büyümenin sadece yüzde 1,1’ini paylaşmak zorunda kaldı.

SEPETTE GIDAYA YER KALMADI

TÜİK’in hanehalkı tüketim harcaması verileri de enflasyona gerekçe gösterilen yurttaşın harcamalarının hayatta kalma mücadelesinden ibaret hale getirildiğini ortaya koyuyor. Buna göre sepette barınma, ulaşım ve gıdadan sonra neredeyse hiçbir şeye yer kalmıyor. 2025’te tüketimin yüzde 25,6’sı İstanbul’da yapılırken megakentte sepetin yüzde 29,6’sı kira ve barınmaya, yüzde 21,6’sı ulaştırmaya gitti. Üçüncü büyük kalem olan gıda harcamalarına yüzde 14,2’lik pay ayrılabildi. Toplum Çalışmaları Enstitüsü’nün TÜİK’ten faydalanarak hazırladığı raporun verileri de sepetteki eşitsizliği ortaya koyuyor. Verilere göre dar gelirlinin tüketim harcamalarının yüzde 67,9’u barınma ve gıdaya gidiyor. Ülkedeki en yoksul yüzde 20’nin harcamalarında barınmanın payı yüzde 38,7 ilen yoksulların her 100 lirasından 29,2’si gıdaya gidiyor. En zengin yüzde 20 ise barınma ve beslenme için toplam harcamasının yalnızca yüzde 38,1ini ayırıyor.

∗∗∗

İKİ DÜNYA

Bir yanda foncular, Beştepe’den Elysee’ye Saray çevreleri, milyarderler, patronlar, uluslararası finans çevrelerinin adımına basarak yürüyenler var.

Diğer yanda emekçi halklar, yoksulluğa itilenler, kendi kaynakları çalınanlar, kemer sıkma politikalarına ve rejimlere karşı kıvılcımı yakan direnişçiler var.

• En zengin yüzde 0,001’lik dilimin hükmettiği servet, dünya nüfusunun en yoksul yarısının toplam servetinden 3 kat daha fazla.

• Servetin yüzde 75'i dünyanın en zengin yüzde 10'undayken nüfusun en yoksul yüzse 50'si toplam servetin sadece yüzde 2'sine sahip.

• Tüm dünyada en zengin 12 milyarderin serveti, 4 milyar yoksulun toplam servetinden fazla.

• Türkiye'de bir milyarderin 19 dakikalık kazancı, ortalama ücretli işçinin bir yıllık gelirine denk.

• Türkiye’deki 30 milyarderin toplam serveti, yaklaşık 38,5 milyon kişinin toplam varlığından daha fazla.

• Ülkede en zengin yüzde 10'luk kesim gelir pastasının 3'te 1'ine sahipken nüfusun yüzde 90’ı gelirin yüzde 67’sini paylaşıyor.