Türkiye son 10 yıldır lider olduğu un ihracatında, zorlu bir dönemden geçiyor. Yıl başında geçen yılki seviyeyi koruyarak 3 milyon ton ihracat hedefleyen sektör, ilk 8 ayda 1,5 milyon tona ulaşabildi. Uluslararası Un Sanayicileri ve Hububatçılar Birliği (IAOM) Avrasya Bölge Başkanı Dr. Eren Günhan Ulusoy, DÜNYA’ya yaptığı değerlendirmede, en büyük kaybın Irak pazarında yaşandığını vurguladı. Ulusoy, “Neredeyse tüm kayıp Irak’ta yaşanıyor. Diğer pazarlardaki artış ve düşüşler birbirini telafi ediyor. Ancak bu yıl ihracat geçen yılın gerisinde kalacak. Yılı 2,5 milyon ton seviyesinde kapatmayı öngörüyoruz” diye konuştu.

Kaybın nedeni Irak pazarındaki daralma

Türkiye’nin geçen yılı 3 milyon 60 bin ton un ihracatıyla kapattığını hatırlatan Ulusoy, bu yıl sektörde kan kaybı yaşandığını söyledi. Ulusoy, un ihracatında bu yılın ilk 8 ayında yüzde 34’lük bir düşüş yaşandığını belirtirken, kaybın yalnızca geçen yıl uygulanan Dahilde İşleme Rejimi (DİR) yasağından kaynaklanmadığını dile getirdi. Irak’taki gelişmelerin de önemli rol oynadığına dikkat çekti. Merkezi Irak Hükümeti’nin Kuzey Irak’la yaşadığı çekişmelerin ihracata darbe vurduğunu belirten Ulusoy, “Özellikle Kuzey Irak’ın gümrük vergilerini yükseltmesi ve tahsilatı kendisinin yapması Türkiye’den yapılan un ihracatında ciddi kesintilere yol açıyor.”

Geçen yıl Irak’a 1,2 milyon ton ihracat yapıldığını hatırlatan Ulusoy, 2025’in ilk 7 ayında bu rakamın 315 bin tona düştüğünü kaydetti. Ulusoy, “Irak’a ortalama aylık 100 bin ton ihracat yapıyorduk, bugün bu rakam 40-50 bin tona geri geldi. İlk 8 aylık düşüş yüzde 49 olarak gerçekleşti.”

“Türkiye, birçok ülkede gıda zincirinin garantisi”

Ulusoy, Irak’ta yaşanan sorunların sanayiciler tarafından Ticaret Bakanı’na iletildiğini belirterek, bakanlığın bu konuda daha önce de çalışmalar yürüttüğünü aktardı. Görüşmelerin sürdüğünü aktaran Ulusoy, kısa vadede diplomatik girişimlerle bazı çözümler bulunabileceğini ancak uzun vadede bunun sürdürülebilir olmadığını ifade etti. “Türkiye’deki ihracatçıların rekabetçiliği, Irak’taki yerel sanayiciyi korumak için hükümetler tarafından engellenecek.”

Türkiye’nin un ihracatında ulaşmadığı pazar bulunmadığını belirten Ulusoy, ihracat için konjonktürün önemine dikkat çekti. “Bir ülkede arzla ilgili sorun çıktığında Türkiye o boşluğu hemen dolduruyor.”

Fiyat hareketi TMO’nun adımlarına bağlı olacak

Önümüzdeki dönemde iç pazarda buğday fiyatlarının TMO’nun satış fiyatı açıklamasının ardından şekilleneceğini bildiren Ulusoy, 2026 sezonuna ilişkin iklim beklentilerinde bozulma yaşanması halinde şubat ve mart aylarında fiyatlarda hareketlilik görülebileceğini aktardı. Dünya piyasalarında buğday fiyatlarının aşağı yönlü seyretmesini ihracat açısından olumlu değerlendiren Ulusoy, Türkiye’ye yönelik serbest ithalat yapılmadığı için dünyada düşen fiyatların iç piyasa açısından bir etkisi olmadığını belirtti.

Donuk unlu mamuller sektörü dönüştürüyor

Donuk unlu mamulleri Türkiye’de un sektörünü dönüştürüyor. Nüfus artışına rağmen geleneksel ekmek tüketiminin sabit kaldığını, hazır tüketime yönelik donmuş ürünlerde ise hızlı büyüme yaşandığını ifade eden Ulusoy, donuk unlu mamullerde yıllık bazda % 7’ye varan büyüme görüldüğünü aktardı.