Türkiye'de merkezi yönetim bütçesinden araştırma ve geliştirme (AR-GE) faaliyetleri için 2024 yılında 178 milyar 580 milyon lira harcandı. Bu tutar, bütçe ve gayri safi yurt içi hasıla (GSYH) içindeki oranlarıyla da dikkat çekti.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, geçen yıl AR-GE harcamalarının merkezi yönetim bütçesindeki payı yüzde 1,51 oldu. 43 trilyon 410 milyar 514 milyon liralık GSYH içinde AR-GE'nin oranı ise yüzde 0,41 olarak hesaplandı.

2025’TE AR-GE İÇİN 236 MİLYAR LİRALIK KAYNAK AYRILDI
Bütçe başlangıç ödeneklerine göre 2025 yılında AR-GE harcamaları için 236 milyar 262 milyon lira tahsis edilmesi planlandı. Bu artış, Türkiye’nin teknoloji ve bilim alanındaki yatırımlarını hızlandırma hedefinin bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.

ÜNİVERSİTELER İLK SIRADA
AR-GE harcamaları sosyoekonomik hedeflere göre incelendiğinde, 2024 yılında en yüksek pay yüzde 68,3 ile üniversitelere ayrıldı. Diğer harcama kalemleri ise şu şekilde sıralandı:

  • Endüstriyel üretim ve teknoloji: %9,3
  • Genel bilgi gelişimi (diğer kaynaklardan finanse edilen): %5,2
  • Tarım: %4,3
  • Savunma: %4
    2025 yılı tahminlerine göre ise üniversitelere ayrılacak payın yüzde 69,5’e yükselmesi bekleniyor. Endüstriyel üretim ve teknoloji için ayrılan pay %7,9, tarım için %4,8 olarak öngörülüyor.

ULUSLARARASI AR-GE PROGRAMLARINA ARTAN DESTEK
2024’te merkezi yönetim bütçesinden uluslararası AR-GE programlarına 1,03 milyar lira ayrıldı. Bu kaynağın dağılımı şu şekilde gerçekleşti:

  • Uluslararası AR-GE kuruluşlarına gönderilen fonlar: 461 milyon lira
  • İkili veya çok taraflı AR-GE programları: 367 milyon lira
  • Avrupa çapında yürütülen AR-GE programları: 202 milyon lira
    2025 yılı için bu rakamın 1,17 milyar liraya yükselmesi planlanıyor. İkili ve çok taraflı uluslararası AR-GE programları 500 milyon lira ile ilk sırada yer alırken, 475 milyon lira uluslararası AR-GE kuruluşlarına, 198 milyon lira ise Avrupa çapındaki programlara ayrılacak.