Suriye'de Aralık ayından bu yana yönetimde olan Hayat Tahrir eş-Şam (HTŞ), bu hafta ABD'nin "terör örgütleri" listesinden çıkarıldı. HTŞ, El Kaide'yle bağlantısı nedeniyle birçok ülkenin benzer listesinde bulunuyor. Peki yeni yönetimle yakın diplomatik, ticari ve ekonomik ilişkiler kuran Türkiye, HTŞ'yi "terör örgütleri" listesinden çıkarma konusunda bir adım atacak mı? Şam'daki büyükelçiliğini de açan Ankara, neden örgütü hâlâ listeden çıkarmadı?

Suriye'de iç savaş sürerken önce Birleşmiş Milletler (BM), ardından ABD, Avrupa Birliği (AB) ve Türkiye, o dönem İdlib'i kontrol eden HTŞ'yi, El Kaide ile bağlantılı olduğu gerekçesiyle "terör örgütleri" listesine almıştı. Aralık 2024'te, iç savaşta Ebu Muhammed el-Colani adını kullanan Ahmed eş-Şara liderliğindeki HTŞ, İdlib'den Şam'a ilerledi. Suriye lideri Beşar Esad, ordusunun hızla dağılmasıyla saatler içinde devrildi, Başkanlık Sarayı'ndan kaçarak Rusya'ya gitti. 8 Aralık'ta artık Başkanlık Sarayı'nda Ahmed eş-Şara, Suriye'nin yönetiminde de HTŞ'nin üst düzey isimleri vardı. HTŞ'nin silahlı gücü de ülkenin yeni ordusunun bel kemiğini oluşturuyordu.

Eş-Şara 29 Ocak 2025'te kendisini ülkenin geçici devlet başkanı ilan ettiğinde HTŞ hâlâ BM'nin "terör listesindeydi". Ancak aylar içinde Suriye'ye yönelik yaptırımların önemli kısmı donduruldu, AB ve ABD, Şam'a heyetler göndermeye başladı. Zaten yıllardır eski radikal çizgisinden uzaklaştığını savunan eş-Şara, hiçbir ülkeye tehdit olmadığını, Batı'yla ve bölge ülkeleriyle yapıcı ticari ve ekonomik ilişkiler geliştirmek istediğini söylüyor.

Türkiye, HTŞ'nin Suriye'de siyasi gidişatı ne ölçüde kontrol edebileceğini izliyor. İstanbul Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölümü'nde dış politika, güvenlik ve terörizm üzerine çalışan Doç. Dr. Gizem Bilgin Aytaç, Türkiye'nin şu an için HTŞ'yi ve yeni yönetimi dikkatle izlediğini söylüyor:

"Ankara'nın HTŞ'yi terör listesinden çıkarmadan Şam ile yakınlaşma arayışı, öncelikle bu yapının Suriye'nin bütünlüğünü ve siyasi gidişatını ne ölçüde kontrol edeceğini izleme isteğinden kaynaklanıyor."

ABD ise 7 Temmuz 2025'te aldığı kararla HTŞ'yi "terör örgütleri" listesinden çıkardı. ABD Başkanı Donald Trump, 14 Mayıs 2025'te Suudi Arabistan'ın Riyad kentindeki toplantıda Ahmed eş-Şara ile bir araya gelmişti. Haziran ayı sonunda da Trump, ülkesinin Suriye'ye yönelik yaptırımlarına resmen son veren kararnameyi imzaladı. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada, bu hamlenin "istikrar ve barışa giden yolu" destekleme amaçlı olduğu belirtildi.

Türkiye, HTŞ'nin terör örgütleri listesinden çıkarılması için gerekli adımları atmıyor; bunun nedenleri arasında, iç politikadaki güvenlik kaygıları ve uluslararası ilişkilerdeki kırılganlık bulunuyor. Türkiye Dışişleri Bakanlığı'ndan gelen açıklamada, "Uzun zamandır Türkiye dahil birçok ülke, Batı ülkeleri de dahil, yeni yönetimi en azından pratikte meşru kabul ediyor. Terör örgütleri listesinde olan bir gruba uygulanan politikalar uygulanmıyor artık. Yok hükmünde kabul ediliyor o karar artık." denildi.