Dünyanın önde gelen uluslararası sanat etkinliklerinden Venedik Bienali'ne bu yıl Rusya'nın kabul edilmesi kararı üzerine uluslararası çapta bir tartışma yaşanıyor. Ukrayna, bienalin "savaş suçlarını aklama sahnesine" dönüşmemesi çağrısı yaparken Avrupa Birliği (AB) de bienale sağlanan fonu çekebileceği uyarısı yaptı.

Rusya, 2022'deki Ukrayna işgali sonrası Avrupa çapında kültürel etkinliklerden dışlanmış ve Venedik Bienali yönetimi de aynı yıl, "etkinliklerinde Rus hükümetiyle bağlantılı herhangi bir sıfatla resmi delegasyonların, kurumların ve şahsiyetlerin varlığını kabul etmeyeceklerini" açıklamıştı. Sağ kanattaki koalisyon hükümeti tarafından 2024'te Bienal Vakfı başkanlığına getirilen Pietrangelo Buttafuoco, Mayıs ayında başlayacak bu yılki bienale Rusya'nın da dahil edilmesi kararı aldı. Buttafuoco, sanatın diyalog zemini olduğunu ve "sansüre" karşı olduğunu söyledi.

Bu karar ülkede ve uluslararası alanda tepkilere neden oldu. Ukrayna Dışişleri Bakanı Andriy Sybiha ve Kültür Bakanı Tetyana Berezhna 8 Mart Pazar günü bir açıklama yayımlayarak "Venedik Bienali, dünyanın en saygın sanat platformlarından biridir ve Rusya'nın Ukrayna halkına ve kültürel mirasımıza karşı her gün işlediği savaş suçlarını aklama sahnesi haline gelmemelidir" dedi.

Avrupa Komisyonu da üye devletlerin AB yaptırımlarına uygun hareket etmesi gerektiğini, aksi halde bienali organize eden vakfa sağlanan hibenin askıya alınması veya sona erdirilmesi de dahil olmak üzere gerekli önlemlerin inceleneceğini belirtti.

Fransa, Almanya, İspanya ve Ukrayna da dahil olmak üzere 22 Avrupa ülkesinin kültür ve dışişleri bakanları Venedik Bienali Vakfı'na bir mektup yazarak Rusya'nın katılımının iptal edilmesini talep etti. Venedik Bienali Başkanı Buttafuoco, İtalya Kültür Bakanı Alessandro Giuli ve bienal yönetim kuruluna hitaben yazılan mektupta "Kültür, toplumların karşı karşıya olduğu gerçeklerden ayrı düşünülemez. Bu nedenle kültürel kurumlar yalnızca sanatsal önem değil, aynı zamanda ahlaki sorumluluk da taşırlar" denildi.

Mektupta, "Ne yazık ki Rusya Ukrayna'ya karşı acımasız saldırgan savaşını sürdürmeye devam ediyor" denildi ve bu nedenle Rusya Federasyonu'nun Venedik Bienali'ne katılımının mevcut koşullar altında kabul edilemeyeceği belirtildi. Mektuba İtalya imza atmadı.

İtalya Kültür Bakanı Giuli, Bienal Vakfı'nın bu kararı "tamamen özerk" biçimde aldığını ve hükümetin bu karara katılmadığını söyledi. Başbakan Giorgia Meloni, muhalefette olduğu dönemde de iktidardayken de Ukrayna'ya destek ve Rusya'ya yaptırımlardan yana tavır sergiledi. Venedik Bienali başkanlığına Pietrangelo Buttafuoco atandığında, İtalya'daki "kültürel hegemonya" tartışmaları yeniden alevlenmişti.

Bienal Vakfı, Rusya'nın yanı sıra İran ve İsrail de dahil olmak üzere uluslararası çatışmalara karışan ülkelerin bu yıl temsil edileceğini vurguladı. Kış Paralimpik Oyunları'nın 6 Mart'ta yapılan açılış töreninde Rusya, Ukrayna işgali sonrası ilk kez olimpiyatlar seviyesinde bayrakla temsil edilmişti. Ukrayna da dahil yedi ülkenin takımları protesto için Verona kentinde yapılan törene katılmamıştı. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, bu durumu "kirli" ve "korkunç" olarak nitelendirmişti.