Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ile Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan'ın önceki gün ABD Başkanı Donald Trump'ın ev sahipliğinde Beyaz Saray'da gerçekleştirdiği büyük buluşmanın etkisi yankılanmaya başladı. ABD'nin en etkin sağ yayın organlarından Politico'da yayınlanan analiz yazısında Zengezur Koridoru'nun anlaşmadaki en başarılı madde olduğuna değinilerek “bu sayede Türkiye de, Hazar Denizi ve ötesindeki Türk Cumhuriyetleri ile ticaret ve enerji hatlarını doğrudan bağlayabilecek” ifadesine yer verildi.

Beyaz Saray'daki anlaşma, Güney Kafkasya çatışmalarının ardından en kapsamlı barış adımı olarak kayıtlara geçti. Washington’daki imza töreninde Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ve Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan’la kameraların karşısına çıkan Trump, anlaşmanın kalıcı barış getireceğine inandığını belirtti. Anlaşma, Güney Kafkasya’da yıllardır süren sınır ihtilafları ve çatışmaların ardından en kapsamlı barış adımı olarak kayıtlara geçti.

Zengezur Koridoru’nun statüsü, Trump yönetimi döneminde müzakerelerin tamamlanmasında kritik bir unsur olarak öne çıktı. Bu düzenlemeye göre koridor, ABD yönetiminde olacak ve bir Amerikan şirketi burada ulaştırma altyapısını geliştirecek. Hattın faaliyete geçmesiyle Azerbaycan, ana karası ile Nahçıvan arasında doğrudan bağlantı kazanacak.

Koridor, Türkiye açısından da kritik bir öneme sahip. Ankara, 2020’deki İkinci Karabağ Savaşı’ndan bu yana Zengezur hattını, Azerbaycan üzerinden Orta Asya’ya uzanacak kesintisiz kara yolu projesinin merkezine yerleştiriyor. Bu sayede Türkiye, Hazar Denizi ve ötesindeki Türk Cumhuriyetleri ile ticaret ve enerji hatlarını doğrudan bağlayabilecek. Uzmanlara göre bu gelişme, hem bölgesel lojistik ağları hem de enerji koridorlarını dönüştürme potansiyeline sahip. Anlaşma ABD ile Türkiye'nin ortak çıkar merkezinde durabildiklerini de göstermekte.

Zengezur Koridoru’nun açılmasıyla Türkiye'nin hem Azerbaycan’a kara bağlantısı kurması hem de Orta Asya’daki Türk devletleriyle ticari ve kültürel ilişkilerini güçlendirmesi bekleniyor.

Anlaşma, Azerbaycan’a yeniden ABD güvenlik yardımı sağlanmasını da öngörüyor. Washington ayrıca, Bakü’nün uzun süredir gereksiz gördüğü ve 2020’de Karabağ’ın geri alınmasından sonra işlevsiz kalan AGİT Minsk Grubu’ndan da çekilecek.

Ermeni diasporası temsilcileri ise anlaşmanın bazı konuları ertelemesini eleştiriyor. Özellikle 2023’te Karabağ’dan göç eden Ermenilerin geri dönüş hakkı, esirlerin durumu ve bölgedeki Ermeni kültürel mirasının korunması gibi başlıkların masadan kaldırılmaması gerektiğini savunuyorlar. Ancak Beyaz Saray, anlaşmanın Ermenistan’a ABD ile stratejik ortaklık ve ekonomik iş birliği fırsatları sunduğunu vurguluyor.

Ankara, Zengezur Koridoru’nun açılmasıyla hem doğrudan Azerbaycan’a kara bağlantısı kuracak hem de Orta Asya’daki Türk devletleriyle ticari ve kültürel ilişkilerini güçlendirecek. Bu gelişme, Türkiye’nin “Orta Koridor” vizyonunu desteklerken, Çin’in Kuşak ve Yol girişimiyle de uyumlu bir hat oluşturma ihtimali var. Ancak uzmanlar, bölgedeki kalıcı istikrarın sağlanabilmesi için Ermenistan ve Azerbaycan arasında güven inşasının devam etmesi gerektiği uyarısında bulunuyor.