'Bebeğimi öldürdüğümü sandım': Doğum sonrası psikoz nedir?

UYARI: Haber bazı kişilerin rahatsız edici bulabileceği unsurlar içeriyor.

Ellie ilk başta kendini çok mutlu hissettiğini söylüyor. Ağrı kesici kullanmadan evde doğum yapmış ve anne olmaktan ötürü çok sevinçliymiş. Üç gün boyunca sadece birkaç saat uyuyabilmiş olmasına rağmen daha sonra hiç uykuya ihtiyacı olmadığına karar vermiş.

"Bunu en iyi şekilde rüya ile gerçeğin ne olduğunu ayırt edemediğiniz bir kabustan uyanmak şeklinde tarif edebilirim. Ama [bu his] devam edip duruyordu" diyor. "Sonra oğlumu yatakta öldürdüğümü düşündüm. Partnerimin geldiğini ve 'Bu gerçek mi?' diye sorup durduğumu hatırlıyorum."

Ellie, yeni ebeveynlerin hayatını geçici olarak altüst edebilen bir rahatsızlık olan doğum sonrası psikoz yaşıyordu.

Yeni annelerin kendileri gibi hissetmemeleri veya gerçeklikle bağlarını kaybetmeleri doğum sonrası psikozun belirtisi olabilir. Yeni ebeveynlerde doğumdan sonra uyku yoksunluğu yaygın olsa da, psikozdan muzdarip bir kadın tamamen uyumayı bırakabilir. İngiltere Ulusal Sağlık Hizmeti'ne göre, belirtiler şunlar:

  • Hızla değişen ruh hali
  • Halüsinasyonlar
  • Suçluluk duygusu
  • Sesler duymak
  • Rahat edememek
  • Kafa karışıklığı

Doğum sonrası psikoz çoğu zaman özel müdahale için hastaneye yatırılmayı gerektiren ciddi bir rahatsızlık. Fakat uzmanlar psikoz ne kadar ciddi görünürse görünsün tedaviyle kadınların aylar içerisinde düzelebileceğini söylüyor.

Senelerdir araştırılmasına rağmen, doğum sonrası psikozu neyin tetiklediği hâlâ net değil. Doktorlar, doğum sırasında meydana gelen hormonlardaki ani bir değişikliğin bununla bir ilgisi olabileceğini düşünüyor. Bu değişim aşırı kafa karışıklığı ve paranoyaya neden olabilir. Ancak kimin etkileneceğini tahmin etmenin güvenilir bir yolu yok.

Doğum sonrası psikoz teşhisi konulan yeni annelerin en az yarısı daha önce hiç psikoz yaşamamış. Bu nedenle ilk defa halüsinasyon görüyorlar ve bu onlar için çok ürkütücü. Doğum sonrası psikoz, doğum yapan her 1000 kadından bir ila ikisini etkiliyor. Her 10 yeni anneden birini etkileyen doğum sonrası depresyondan daha az yaygın. Uzmanlar, tahmin edilenden daha fazla kadının etkilendiğine inanıyor.

İngiltere'deki Action on Postpartum Psychosis (Doğum Sonrası Psikoz için Eylem) adlı yardım kuruluşunun araştırması, kadınlara yanlış teşhis konmasının ve ebe ya da doktor tarafından uyku ilacı önerilmesinin hâlâ yaygın olduğunu gösteriyor.

Ellie için, uyku eksikliği ve mükemmel bir anne olmak için büyük bir baskı hissetmek gibi birkaç faktör onu krize götürdü. Ancak, artık tip 1 bipolar bozukluğu olduğu için çok daha yüksek risk altında olduğunu biliyor.

Cardiff Üniversitesi'nin Lancet dergisinde yayımlanan araştırmasına göre, bu rahatsızlığa sahip kadınların yaklaşık %25'i ilk bebeklerinden sonra hastane bakımına ihtiyaç duyacak kadar ciddi bir dönemden geçiyor. Bu durumdaki kadınların tavsiye almak için uzman bir psikiyatriste görünmeleri gerekiyor.

Dünya genelinde ilk kez anne olma konusunda derin sosyokültürel farklılıklar var. Bazı kültürler hala yeni anneler için doğum sonrası 40 günlük lohusalık süresini dayatıyor. Diğer kültürlerde ise doğum sonrası ruh sağlığı bozuklukları kişisel bir eksiklik ya da anne olarak başarısızlık olarak algılanabilir.

Araştırmacılar, Hong Kong'daki annelerin geleneksel annelik rolünü oynamaları için baskı altında olduklarını ve bunu yapmadaki herhangi bir başarısızlığın utanç verici bir itibar kaybı olarak deneyimlenebileceğini tespit etti.

Birden fazla çocuğu olan anneler, aile ya da arkadaşlarının desteğini önceden ayarlamak, uykuyu önceliklendirmek ve "iyi bir ebeveyn olmak için kendini önceliklendirmek" gibi detaylı bir ön planlama süreci tarif ediyorlar.