'Evrenin En Büyük Haritası' Hazırlanıyor: 900 Milyondan Fazla Galaksi Keşfedildi

Evrenin şimdiye kadar hazırlanmış en büyük üç boyutlu haritasını oluşturmayı amaçlayan uzay görevinde 900 milyondan fazla galaksi görüntülendi.

Avrupa Uzay Ajansı’nın (ESA) evrenin en büyük kozmik haritasını oluşturmayı amaçlayan Euclid Uzay Teleskobu, Temmuz 2023’te uzaya gönderildi.

Görevde gökyüzünün üçte birini ve evrenin 10 milyar yılı aşkın geçmişini kapsayan bir harita hazırlanması hedefleniyor.

Görevin amacı, evrenin en büyük iki gizemine ışık tutmak: Karanlık enerji ve karanlık maddenin doğası. Bu iki gizemli bileşenin, evrenin sırasıyla yaklaşık yüzde 70’ini ve yüzde 25’ini oluşturduğu düşünülüyor.

Görevin Britanya’daki yer operasyonlarını yöneten Edinburgh Üniversitesi’nden Prof. Andy Taylor, daha geniş alanları tarayan başka araştırmalar olduğunu ancak hiçbirinin Euclid kadar ayrıntı sunamadığını söyledi.

Taylor, Hubble Uzay Teleskobu’nun son derece yüksek çözünürlüklü görüntüler elde etse de gökyüzünün daha sınırlı bölümünü kapsadığını, Euclid’in’se hem çözünürlüğü koruduğunu hem de evrenin çok geniş bölgelerinin haritasını çıkarabildiğini anlattı.

Guardian’ın haberine göre Euclid’in ilk kapsamlı veri seti artık araştırmacıların erişimine açıldı. Böylece bilim insanları, kozmosu şimdiye kadar eşi görülmemiş bir ayrıntı düzeyinde inceleme fırsatı buldu.

Taylor, “Bu, şimdiye kadar elde ettiğimiz evrenin en büyük yüksek çözünürlüklü görüntüsü” diye konuştu.

Euclid’in görev süresince haritalandıracağı toplam gökyüzü alanının yaklaşık yüzde 14’ünü kapsayan yeni veriler, 900 milyondan fazla galaksinin yanısıra 60 milyondan fazla olası kuasar içeriyor.

Kuasarlar, uzak galaksilerin merkezlerindeki süper kütleli kara deliklerin enerjisiyle olağanüstü parlaklığa ulaşan gök cisimleri.

Euclid’in keşfettiği kuasarlar…

Veri setinde ayrıca daha önce nadir görüldüğü düşünülen güçlü kütle çekimsel merceklenme olgusuna ilişkin çok sayıda aday örnek de yer alıyor.

Bu olgu, çoğunlukla galaksi kümesindeki bir galaksinin, daha uzaktaki başka bir galaksinin önünde konumlanmasıyla ortaya çıkan bir büyütme etkisi. Öndeki galaksinin kütle çekimi, arkadaki galaksiden gelen ışığın yolunu değiştirerek görüntünün büyümesine ve parlak yaylar veya halkalar şeklinde görünmesine neden oluyor.

Bu etkinin önemli ölçüde güçlenmesinde karanlık maddenin varlığı kritik rol oynuyor. Karanlık madde, bir galaksinin toplam kütlesini artırarak kütle çekimsel etkisini de güçlendiriyor.

Güçlü kütle çekimsel merceklenme olaylarının incelenmesiyle bilim insanları karanlık maddenin doğasına ilişkin farklı teorileri eleme imkanı bulabilecek.

Taylor, “Bu görev, tüm gökyüzünü ve bütün evreni yüksek çözünürlükte incelememizin önünü açıyor. Bu da daha önce hiç görmediğimiz sayısız gök cismi ve araştırılmayı bekleyen pek çok yeni olgu anlamına geliyor” dedi.