Ekonomi gündeminin en çok merak edilen sorusu olan "Dolar mı kazandırdı, enflasyon mu yendi?" tartışması, son 10 yıllık verilerin hesaplanmasıyla ortaya çıktı. 2016 yılındaki kur seviyelerinden bugüne uzanan süreçte Türk Lirası karşısında 17 katından fazla değerlenen dolar, kağıt üzerinde büyük bir kazanç sunsa da çarşı-pazardaki fiyat artışlarının hızına yetişemedi.
10 Yılda Dolar Enflasyon Karşısında Yüzde 11,6 Eridi

RAKAMLARLA 10 YILLIK KUR YOLCULUĞU
Paylaşılan kur verilerine göre doların 10 yıllık periyottaki seyri iki ana kırılma dönemine ayrılıyor.
2016 yılında 2,96 TL seviyesinde olan dolar kuru, pandemi başlangıcı olan 2020 yılına gelindiğinde 5,98 TL oldu. Bu 4 yıllık süreçte dolardaki artış yüzde 102,03 olarak gerçekleşti. Pandemi sonrası küresel ve yerel ekonomik dalgalanmalarla birlikte 6 yıllık sürede kur 50,39 TL seviyesine tırmandı. Sadece bu 6 yıllık dönemdeki kur artışı yüzde 742,64 oldu.
2,96 TL'den 50,39 TL'ye çıkan dolar, 10 yılda toplam yüzde 1.602,36 getiri sağladı. Yani 2016 yılında 100 TL karşılığında alınan yaklaşık 33,78 dolar, bugün bozdurulduğunda 1.702,36 TL ediyor.
ENFLASYON KARŞISINDA DOLAR KAZANDIRDI MI, KAYBETTİRDİ Mİ?
Vatandaşın cebindeki paranın gerçek değerini ölçmek için doların getirisi ile Tüketici Fiyat Endeksi'ndeki (TÜFE) bileşik artışı karşılaştırmak gerekiyor.
Tablodaki yıllık TÜFE verileri (2017'den 2026 Ekim ayına kadar olan 10 yıllık enflasyon serisi) birikimli olarak hesaplandığında ortaya çarpıcı bir tablo çıkıyor.
Yıllık enflasyon oranları hesaplandığında, 2016 sonunda 100 TL olan bir ürün sepetinin fiyatı 10 yılın sonunda yaklaşık 1.926,40 TL'ye yükseldi. Bu da 10 yıllık toplam enflasyonun yüzde 1.826,40 seviyesinde gerçekleştiğini gösteriyor.
Aynı dönemde üretici fiyatlarındaki (ÜFE / Yİ-ÜFE) kümülatif artış ise yüzde 2.715 sınırını aşarak tüketici enflasyonunun da üzerine çıktı.
KAĞIT ÜZERİNDE KAR, CÜZDANDA ERİME
Dolar TL karşısında rekor kırsa da enflasyona yenildi. 2016 yılında 100 TL'si ile dolar alan bir vatandaşın parası bugün 1.702 TL oldu. Ancak 2016 yılında 100 TL'ye dolan bir market sepetini bugün doldurmak için 1.926 TL ödemek gerekiyor.
Dolar yatırımcısının 10 yıllık süreçte enflasyon karşısında yaklaşık yüzde 11,6 oranında reel kayıp yaşadığı görülüyor. Başka bir deyişle, 2016'da dolar alarak parasını koruduğunu düşünen bir vatandaş, 10 yıl sonra aynı dolarla 2016'daki kadar mal ve hizmet satın alamıyor.
Özellikle 2021, 2022 ve 2023 yıllarında sırasıyla yüzde 36,08, yüzde 64,27 ve yüzde 64,77 olarak gerçekleşen yüksek enflasyon dalgası, döviz kurundaki yükseliş hızını geride bırakarak dövizin "enflasyona karşı koruma kalkanı" olma özelliğini zayıflattı.
Kaynak
TÜİK 2016-2026 enflasyon verileri



