2027’de Emekliye Enflasyonun Üzerinde Zam Sinyali: Seçim Ekonomisi Mi Geliyor?

AKP'li Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’ın emeklilere enflasyonun üzerinde zam mesajı, seçim ekonomisi tartışmasını yeniden gündeme taşıdı. Geçmiş seçim dönemlerinde emeklilere yönelik ek düzenlemelerin devreye alınmış olması ve 2027 bütçesindeki sosyal güvenlik harcamaları, yeni adımların siyasi takvimle birlikte değerlendirilmesine yol açtı.

AKP'li Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’ın 2027’de emeklilere enflasyon artışının üzerinde iyileştirme yapılabileceğine ilişkin açıklamaları, “seçim ekonomisi” tartışmasını yeniden gündeme taşıdı.

Türkiye’nin yakın siyasi tarihinde rutin enflasyon artışlarının ötesine geçen emekli düzenlemelerinin bazı kritik seçim dönemleri öncesinde devreye alınması dikkat çekerken, 2027 bütçesinde Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) yapılacak transferlerde öngörülen yüksek artış da tartışmayı güçlendiren başlıklardan biri oldu.

Geçmiş örnekler, yüksek oranlı maaş artışlarının tek başına erken seçim göstergesi sayılamayacağını ancak seçimlerden önce sosyal transferlerin artırıldığı dönemlerin Türkiye’de daha önce de yaşandığını ortaya koyuyor.

Kabine Toplantısı’nın ardından konuşan Erdoğan, emeklilere yönelik yeni bir düzenleme için 2027 bütçesinde kaynak oluşturulduğunu söyledi.

Erdoğan, “Emeklilerimizin yaşadığı zorlukların farkında olduğumuzu daha önce pek çok defa samimiyetle ifade ettim. Bu konuda her zaman yapıcı olmaya, şartları zorlama pahasına elimizden geleni yapmaya gayret ettik. İnşallah 2027 bütçesinde başımızın tacı olan emeklilerimizin durumunu biraz daha iyileştirecek mali imkanları oluşturuyoruz” dedi.

Erdoğan, bunun için ihtiyaç duyulan yasal düzenlemenin yıl sonuna kadar TBMM’nin gündemine getirilmesini hedeflediklerini de belirtti.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz da 2027 bütçesinde emeklilere yönelik standart enflasyon artışının ötesinde bir düzenleme planlandığına işaret etti.

Yılmaz, “2027 bütçemizde özellikle emeklilerimizi önceliklendirdik. Bütçemizi hazırlarken emeklilerimize, enflasyonla gelecek artışın üzerinde bir imkan sağlamayı esas aldık” ifadelerini kullandı.

Bu açıklamalar, seyyanen zam veya ek refah payı gibi seçeneklerin gündeme gelebileceği beklentisini artırdı.

2027 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Teklifi’nde SGK’ye yapılacak bütçe transferlerinin önceki döneme göre yaklaşık yüzde 66 artırılması öngörülüyor.

Bu artışta sosyal güvenlik sisteminin finansman ihtiyacı, prim teşvikleri ve emekli aylıklarına yönelik olası ek düzenlemelerin etkili olabileceği değerlendiriliyor.

2027 bütçesinde toplam giderlerin 27 trilyon TL, gelirlerin 23,4 trilyon TL ve bütçe açığının yaklaşık 3,9 trilyon TL olması öngörülüyor.

Bütçe açığının gayrisafi yurtiçi hasılaya oranının 2025 için yüzde 3,6, 2026 için yüzde 3,1 olarak öngörülmesinin ardından 2027’de yüzde 3,3 seviyesine çıkmasının planlanması da maliye politikasında sınırlı bir genişleme alanı açıldığı tartışmalarına neden oluyor.

Türkiye’de seçim dönemleri ile emekli aylıklarına yapılan ek artışlar arasındaki en dikkat çekici örneklerden biri 2010-2011 döneminde görüldü.

Normal enflasyon artışlarının dışında düşük emekli aylıklarına seyyanen 60 TL ek artış yapılırken, diğer aylıklara da ilave oranlı zam uygulandı.

Benzer seyyanen artış 2011 genel seçimleri öncesinde de sürdürüldü.

Bu dönem, yasal enflasyon mekanizmasının dışına çıkılarak emekli gelirlerine doğrudan müdahale edilen örneklerden biri oldu.

Bir başka önemli düzenleme 24 Haziran 2018 Cumhurbaşkanlığı ve milletvekili seçimlerinden kısa süre önce hayata geçirildi.

Yaklaşık 12 milyon emekliyi kapsayan bayram ikramiyesi uygulamasıyla emeklilere Ramazan ve Kurban bayramlarında 1.000’er TL ödeme yapılması kararlaştırıldı.

Böylece emekliler için daha önce bulunmayan kalıcı bir sosyal transfer kalemi seçimlerden hemen önce sisteme dahil edildi.

En belirgin örneklerden biri ise 14 Mayıs 2023 seçimleri öncesindeki dönem oldu.

Temmuz 2022’de 3 bin 500 TL olan en düşük emekli aylığı, Ocak 2023’te 5 bin 500 TL’ye yükseltildi.

Yasal enflasyon artışının yaklaşık yüzde 15,4 seviyesinde olduğu dönemde, refah payıyla birlikte emekli aylıklarındaki artış yüzde 30’a çıkarıldı.

Seçime yaklaşık iki ay kala, Mart 2023’te en düşük emekli aylığı bu kez 7 bin 500 TL’ye yükseltildi.

Böylece en düşük emekli aylığı Temmuz 2022 ile Mart 2023 arasındaki yaklaşık sekiz aylık dönemde 3 bin 500 TL’den 7 bin 500 TL’ye çıkarak yüzde 114’ün üzerinde arttı.

Aynı dönemde uzun süredir tartışılan Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesi de yasalaştı ve 2 milyonu aşkın kişinin emeklilik sistemine girmesinin önü açıldı.

31 Mart 2024 yerel seçimleri öncesinde de en düşük emekli aylığında yeniden artışa gidildi.

Ocak 2024’te taban aylık 7 bin 500 TL’den 10 bin TL’ye çıkarıldı.

Böylece son iki genel ve yerel seçim öncesinde emeklilere yönelik yasal enflasyon artışlarının dışında ilave gelir düzenlemelerinin devreye alındığı görüldü.

Türkiye’de seçim takviminden bağımsız yüksek maaş artışları da görüldü. Refahyol hükümeti döneminde memur ve emekli maaşlarına Temmuz 1996’da yüzde 50, Ocak 1997’de ise yüzde 30 ek zam yapıldı. Bu artışlar doğrudan bir seçim öncesine denk gelmedi.

Ancak AKP dönemi örneklerinde seyyanen zam, refah payı, bayram ikramiyesi ve taban aylık artışı gibi büyük düzenlemelerin seçim veya referandum dönemlerinde yoğunlaştığı görülüyor. Bu nedenle 2027 için verilen “enflasyonun üzerinde artış” mesajları ekonomik olduğu kadar siyasi takvim açısından da dikkat çekiyor.

Temmuz 2026 itibarıyla en düşük emekli aylığı 23 bin 552 TL seviyesinde bulunuyor.

Yıl sonu enflasyon tahminlerine göre, yalnızca altı aylık enflasyon farkının uygulanması halinde en düşük emekli aylığının yaklaşık 25 bin 600-26 bin TL bandına çıkması bekleniyor.

Ancak Erdoğan ve Yılmaz’ın açıklamaları, artışın yalnızca enflasyon farkıyla sınırlı tutulmayabileceğine işaret ediyor.

Bu nedenle 2027 başında seyyanen zam, refah payı veya taban aylığın ayrıca artırılması gibi seçeneklerden birinin uygulanması halinde, rutin zam mekanizmasının dışına yeniden çıkılmış olacak.

Türkiye’nin yakın tarihinde benzer adımların birçok kez seçimlerden önce atılmış olması, 2027’de yapılabilecek yüksek oranlı bir emekli düzenlemesinin ekonomik olduğu kadar siyasi takvim açısından da yakından izlenmesine neden oluyor.