9 Ayda Faiz Ödemeleri İçin 2 Trilyon 248 Milyar Lira Harcandı

Yılın ilk 9 aylık döneminde bütçe harcamalarında faiz giderleri öne çıkarken, tarım ve yatırım kalemlerine ayrılan pay sınırlı kaldı. Ocak-Eylül döneminde faiz ödemeleri için toplam 2 trilyon 248 milyar lira harcanırken, aynı süreçte tarımsal desteklere 114 milyar lira, yatırım harcamalarına ise 583 milyar lira aktarılabildi.

Ekonomim'den Hüseyin Gökçe'nin haberine göre; faiz harcamalarının aslan payını 1 trilyon 684 milyar lira ile devlet tahvili ödemeleri oluştururken, hazine bonosu ödemeleri 85 milyar lira seviyesinde gerçekleşti.

Söz konusu 9 aylık dönemde dış borç faiz giderleri 248 milyar 177 milyon lirayı buldu. Bu tutarın 207 milyar liralık kısmı dolar, 40,2 milyar liralık kısmı ise euro cinsi borçların faiz ödemelerinden kaynaklandı.

Aynı dönemde kira sertifikası giderleri toplamda 174 milyar 368 milyon lira olarak kaydedildi. Bu ödemelerin 137,8 milyar lirası TL, 36,5 milyar lirası ise döviz cinsi kira sertifikalarına yapıldı. Sosyal güvenlik kurumlarına sağlanan Hazine yardımı ise 699 milyar liraya ulaştı. Bu kalemin 412 milyar lirasını SGK’ya emeklilik devlet katkısı, 230 milyar lirasını ise sağlık devlet katkısı ödemeleri oluşturdu.

Ocak-Eylül döneminde tarımsal destekleme bütçesinden yapılan 114 milyar liralık ödemenin 84 milyar lirası bitkisel üretime, 26 milyar lirası ise hayvancılık desteklerine gitti.

Sermaye transferleri tarafında ise 1 trilyon 32 milyar liralık toplam ödeneğin 583 milyar lirası kullanılabildi. Bu tutarın 579 milyar 367 milyon lirası yurt içi sermaye transferlerine ayrılırken, belediyelerin altyapısını destekleyen BELDES projesine hiç harcama yapılmadı. Köy altyapılarını destekleyen KÖYDES projesine ise yalnızca 4 milyar liralık kaynak aktarıldı. Sermaye transferlerinin 575 milyar liralık büyük bölümü ise diğer sermaye transferleri kaleminde toplandı.

5488 sayılı Tarım Kanunu’nun 21. maddesi, bütçeden tarımsal desteklemelere ayrılacak kaynağın Gayri Safi Yurtiçi Hasıla’nın (GSYH) yüzde 1’inden az olamayacağını hükme bağlıyor. Ancak uygulamanın başladığı tarihten bu yana bu orana ulaşılamadı.

2026 yılı için tahmin edilen 85 trilyon 346 milyon liralık GSYH dikkate alındığında, kanunen tarıma ayrılması gereken tutarın 853,5 milyar lira olması gerekiyordu. Buna karşın, bu yıl bütçeden tarımsal destekleme için tahsis edilen ödenek 167 milyar 634 milyon lirada kaldı; ilk 9 ayda fiilen yapılan harcama ise 114 milyar lira seviyesinde gerçekleşti.