AB Dijital Platformlar Ve Oyunlara Yönelik Kapsamlı Dijital Adalet Yasası Teklifini Hazırladı

Avrupa Birliği (AB), sosyal medya, oyun ve e-ticaret platformlarında kullanıcıları harcamaya ve çevrim içi ortamda daha uzun süre kalmaya yönlendiren manipülatif uygulamaları sınırlandırmak amacıyla Dijital Adalet Yasası (Digital Fairness Act – DFA) teklifini kamuoyuyla paylaştı. Fiyat şeffaflığını artırmayı ve özellikle çocuklara yönelik korumayı güçlendirmeyi amaçlayan yeni düzenlemenin, 2025-2035 döneminde tüketicileri toplam 88,4 milyar avroluk mali kayıptan koruyarak yıllık 13,7 milyar avroya kadar ekonomik fayda sağlayabileceği öngörülüyor.

Kuralları ihlal ettiği tespit edilen şirketlere ise büyük ölçekli vakalarda yıllık küresel cirolarının yüzde 6'sına kadar para cezası uygulanabilecek.

Düzenleme kapsamında, sahte stok uyarıları gibi tüketici tercihlerini manipüle eden tasarım teknikleri yasaklanırken kullanıcılara sonsuz kaydırma, otomatik video oynatma ve sürekli etkileşime çağıran bildirimler gibi bağımlılık yaratan özellikleri devre dışı bırakma hakkı tanınacak. Kısıtlamalar sosyal medya ve oyunların yanı sıra yapay zeka arkadaşlarını ve genel amaçlı sohbet botlarını da kapsayacak.

Oyun sektöründe ise reşit olmayan kullanıcıların kumar benzeri mekaniklerle karşılaşmasını engellemek amacıyla ganimet kutuları (loot boxes), kazanmak için ödeme (pay-to-win) ve ilerlemek için ödeme (pay-to-progress) gibi sistemler kısıtlanacak. Yetişkin oyunculara yönelik bu mekanizmaların kullanımına ise izin verilmeye devam edilecek.

Yeni kurallar doğrultusunda içerik üreticilerinin reklam ve sponsorluk anlaşmalarını açıkça belirtmesi zorunlu hale getirilecek, çocukların fenomenlere duyduğu güvenin ticari amaçla istismar edilmesi önlenecek. Ayrıca dinamik fiyatlandırma ve uygulama içi sanal para birimleriyle yapılan alışverişlerde ödenecek tutarın şeffaf biçimde gösterilmesi gerekecek.

Kullanıcıların dijital aboneliklerini iptal etmesi kolaylaştırılırken şirketlerin otomatik yenileme ve ücretsiz deneme sürelerinin bitiminden önce hatırlatma yapması şart koşulacak. Müşteri hizmetlerinde yapay zeka sistemleri yerine insan temsilciyle görüşme hakkı tanınacak ve alışverişlerde kullanılan yapay zeka temsilcilerinin sorumlulukları netleştirilecek.

Tüketicinin Korunması İşbirliği Yönetmeliği'nde yapılacak güncellemeyle Avrupa Komisyonu birden fazla ülkedeki tüketicileri etkileyen büyük ihlalleri doğrudan soruşturabilecek. AB dışındaki şirketlerin yetkili makamlarla iletişim için Birlik bünyesinde yasal temsilci ataması zorunlu kılınacak.

Henüz yürürlüğe girmeyen teklifin yasalaşabilmesi için Avrupa Parlamentosu ve AB üyesi ülkelerin hükümetleri tarafından incelenerek onaylanması gerekiyor.