ABD'de 4 Saatlik Kaos! Tüm Uçuşlar Durduruldu: Kriz Sonrası İlk Açıklama

ABD'de hava trafik kontrol merkezlerini etkileyen iletişim ve radar arızasının perde arkası ortaya çıktı. Ülke genelinde 4 saat boyunca uçak kalkışlarını durduran arızanın, eskiyen hava trafik kontrol altyapısındaki ağ anahtarları ve yönlendiricilerin aşırı veri yükü nedeniyle düzgün çalışmamasından kaynaklandığı açıklandı.

ABD'de 13 Kasım'da hava trafik kontrol merkezlerinde yaşanan iletişim sorunu, ülke genelinde havacılık trafiğini durma noktasına getirdi. Federal Havacılık İdaresi (FAA), radar ve haberleşme sistemlerinde meydana gelen aksaklıklar nedeniyle güvenlik tedbiri olarak bütün havalimanlarında uçak kalkışlarını durdurdu.

ABD Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, "FAA, tüm ABD hava trafik kontrol merkezlerini etkileyen bir iletişim sorunu nedeniyle ülkedeki bütün havalimanlarında kalkışları durdurma kararı aldı. FAA teknisyenleri sorunu araştırıyor. Yeni bilgiler geldikçe anında güncellemeler paylaşacağız" ifadelerini kullandı.

FAA, ülke genelindeki hava trafik kontrol frekanslarında ve radar sistemlerinin işleyişinde birden fazla aksaklık tespit edildiğini doğruladı. Kurum, uluslararası uçuşların durumunun ayrı ayrı değerlendirileceğini ve güvenlik koşulları sağlanana kadar kalkışlara izin verilmeyeceğini bildirdi.

ABD Ulusal Hava Durumu Servisi (NWS) de ülke genelinde internet ve iletişim sistemlerinde sorunlar yaşandığını duyurdu. Kurum, radar.weather.gov adresindeki hava durumu radar hizmetinin de kesintiden etkilendiğini açıkladı.

ABD'de ülke genelindeki uçuşların durdurulması, 11 Eylül 2001 saldırılarından bu yana ikinci kez yaşandı.

Ocak 2023'te FAA'nın NOTAM sisteminde meydana gelen arıza nedeniyle ülkedeki iç hat uçuşları yaklaşık 90 dakika boyunca durdurulmuştu. Son olayda ise kalkışlara getirilen kısıtlama yaklaşık 4 saat sürdü.

ABD Ulaştırma Bakanı Sean Duffy ile İç Güvenlik Bakanı Markwayne Mullin, Beyaz Saray'da düzenledikleri ortak basın toplantısında arızanın nedenine ilişkin açıklamalarda bulundu.

ABDde 4 saatlik kaos Tüm uçuşlar durduruldu: Kriz sonrası ilk açıklamaDuffy, hava trafik kontrol sistemlerinde kullanılan eski ağ anahtarları ve yönlendiricilerin aşırı veri yükü nedeniyle düzgün çalışmadığını belirtti.

Duffy, "Anahtarlarımız ve yönlendiricilerimiz veri nedeniyle aşırı yüklendi. Yönlendiricilerden gelen bilgilerde tutarsızlıklar oluşmaya başladı. Bu nedenle sistemi kapattık" dedi.

Sorunun ABD Doğu saatiyle 15.36'da başladığını aktaran Duffy, ülke genelindeki hava trafik kontrol merkezlerinde, radar sistemlerinde ve yaklaşma kontrol tesislerinde istikrarsızlık yaşandığını söyledi.

Bakan, radar ve iletişim sistemlerinin tamamen devre dışı kalmadığını, havadaki uçakların güvenli şekilde iniş yaptığını açıkladı. Duffy, ABD'nin eskiyen hava trafik kontrol altyapısına dikkat çekerek şu ifadeleri kullandı:

"İnanılmaz derecede eski bir hava trafik kontrol sistemimiz var. Eski anahtarlarımız, eski yönlendiricilerimiz var. 1980'lerden kalma bakır hatları kullanıyoruz. Sistem aşırı yüklendi."

İç Güvenlik Bakanı Mullin de yeni ekipmanların ve teknolojilerin eski altyapı üzerindeki yükü artırdığını belirtti. Mullin, "Yeni ekipmanlar ve yeni teknolojiler kuruluyordu. Bunlar eski sistemi aşırı yüklemeye başladı" dedi.

Duffy, yeni kurulan ekipmanların arızalanmadığını ve sorunun eski iletişim altyapısından kaynaklandığına ilişkin güçlü bulgular bulunduğunu ifade etti.

ABD genelindeki uçuş krizi binlerce seferin iptal edilmesine ve gecikmesine neden oldu. FlightAware verilerine göre ilk aşamada 6 binden fazla uçuş iptal edildi, 8 binden fazla uçuş gecikme yaşadı.

FlightRadar24'ün daha sonraki verilerine göre ise 6 bin 600'den fazla uçuş iptal edildi, 8 bin 600 uçuşta gecikme meydana geldi. Böylece iptal ve gecikmelerin toplamı 15 bini aştı. Ertesi gün için de yaklaşık bin 500 uçuşun iptal edildiği bildirildi.

Duffy, kalkışların durdurulduğu sırada ABD hava sahasında yaklaşık 3 bin 500 uçağın bulunduğunu açıkladı.

Havacılık analiz şirketi Cirium'un verilerine göre en az 827 uçuşun rotası değiştirildi. Bu uçuşlardan 670'i kalkış yaptığı havalimanına geri dönerken 157'si başka havalimanlarına yönlendirildi.

Los Angeles Uluslararası Havalimanı'nda uçakta bekleyen yolcular, iniş yapan uçakların park alanlarına yanaşmasına izin verilmediğini anlattı. Austin Havalimanı'na iniş yapan yolcular da uçaktan inmelerine izin verilmediğini ve kendilerinden beklemelerinin istendiğini belirtti.

ABD'de pilotluk eğitimi alan bir öğrenci de ilk tek başına seyrüsefer uçuşu sırasında arızaya yakalandı. Pilot adayı, yaşadığı şaşkınlığı "Bu benim ilk tek başıma seyrüsefer uçuşum ve ne yapacağımı bilmiyorum" sözleriyle anlattı.

FAA, sistemlerin güvenliğini test ettikten sonra ülke genelindeki kalkış yasağını ABD Doğu saatiyle 20.15'te, Türkiye saatiyle 14 Kasım 04.15'te kaldırdı.

Ulaştırma Bakanı Duffy, "Hava sahasını yeniden açtık. Bu, bütün uçuşların hemen gerçekleşeceği anlamına mı geliyor? Hayır. Süreç yavaş ilerleyecek" dedi.

American Airlines, Delta Air Lines, United Airlines ve Southwest Airlines uçuşlarını kademeli olarak yeniden başlattı. Ancak hava yolu şirketleri, uçakların ve mürettebatın yeniden planlanan noktalara yerleştirilmesinin zaman alacağı konusunda yolcuları uyardı.

Duffy, normal uçuş düzenine dönüşün birkaç gün sürebileceğini belirtti. American Airlines da yaptığı açıklamada, uçuşların durdurulması kararının kaldırılmasının ardından bütün birimlerin yolcuların seyahatlerini mümkün olan en kısa sürede tamamlaması için çalışacağını duyurdu.

ABD'de yaşanan uçuş krizinin Microsoft'un hizmetlerinde meydana gelen küresel erişim kesintisinin ardından ortaya çıkması, iki olay arasında bağlantı olup olmadığı sorusunu gündeme getirdi.

İç Güvenlik Bakanı Mullin, Microsoft ile FAA'daki arıza arasında bağlantı bulunduğuna ilişkin herhangi bir bulgu olmadığını söyledi.

Mullin, "Microsoft'taki olay ile FAA'daki olay arasında herhangi bir bağlantı olduğuna inanmam için bir neden yok. Bunlar birbirinden ayrı konular" ifadelerini kullandı.

Mullin, olayın bir siber saldırıdan veya yapay zekadan kaynaklandığına ilişkin de henüz kanıt bulunmadığını belirtti. Bakan, arızanın mekanik bir sorundan kaynaklanmış gibi göründüğünü ancak incelemenin sürdüğünü kaydetti.

Mullin, "Bunun bir siber saldırı ya da süper zeka saldırısı olduğuna dair hiçbir kanıt görmedik" dedi.

ABD Federal Soruşturma Bürosu (FBI) da ülke genelindeki uçak kalkışlarının durdurulmasına yol açan iletişim sorununun siber saldırı veya herhangi bir suç faaliyetinden kaynaklandığını düşünmediklerini açıkladı.

NBC News muhabiri Tom Costello ise hava trafik kontrol merkezlerinde yüksek irtifadaki uçuşların yönetiminde kullanılan radyo frekanslarında sorun yaşandığını aktardı. Costello, "Asıl soru, bu frekansların neden birdenbire bozulduğu. Bilgisayar korsanları tarafından hedef alındılar mı? Bunu henüz bilmiyoruz. Görünüşe göre İç Güvenlik Bakanlığı da bilmiyor. Bu ihtimali araştırıyorlar" ifadelerini kullandı.

CBS News'e konuşan kaynaklar da ABD hava trafik kontrol sistemini birbirine bağlayan özel iletişim ağında yapılan bir güncellemenin sistemin yeniden başlatılmasına neden olduğunu öne sürdü. Kaynaklara göre telekomünikasyon altyapısının yeniden başlatılması sırasında sistem çöktü ve ülke genelinde iletişim kesintisi meydana geldi.

İç Güvenlik Bakanı Markwayne Mullin de kamuoyunda olay ile Microsoft arasında bağlantı kurulduğunu ancak böyle bir bağlantının bulunmadığını söyledi.

Şu ana kadar herhangi bir siber saldırı bulgusuna rastlanmadığını belirten Mullin, ekiplerin konuya ilişkin çalışmalarını sürdürdüğünü kaydetti.

Mullin, hükümetin tüm kurumlarıyla benzeri görülmemiş bir hızla hareket ettiğini, havalimanları, yerel yönetimler ve eyaletlerle işbirliği içinde çalışarak yardıma ihtiyaç duyabilecek yolcuların ihtiyaçlarını karşılamaya çalıştıklarını anlattı.

"Şu anda işler doğru yönde ilerliyor gibi görünüyor." ifadelerini kullanan Mullin, halkın güvenliğinin süreç boyunca hiçbir zaman tehlikeye girmediğini vurguladı.

ABD Başkanı Donald Trump, ABD medyasına telefonla yaptığı açıklamada, ülke genelinde 10 binden fazla uçuşu aksatan ve saatler süren uçuş durdurma kararına ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Kesintinin bir siber saldırı ya da yapay zeka kaynaklı görünmediğini ifade eden Trump, yaşanan aksaklığın ABD Federal Havacılık İdaresi'nin (FAA) hava ulaşımını sürdürmek için kullandığı 'bir yığın eski ve bozuk ekipmandan' kaynaklandığını düşündüğünü belirtti.

Konuya ilişkin düzenlenen basın toplantısında konuşan ABD Ulaştırma Bakanı Sean Duffy de ülke genelindeki uçuş durdurma kararından ülkenin 'inanılmaz derecede eski' olan hava trafik kontrol sistemini sorumlu tutarak, yaşlanan altyapının yenilenmesi için Kongre'den 50 milyar dolarlık acil durum fonu talep etti.

Duffy'nin daha önce sanal medya hesabından yaptığı paylaşımda tüm hava yolu trafik kontrol merkezlerini etkileyen bir 'iletişim sorunu' yaşandığını duyurmasının ardından FAA, 'olağanüstü koşullar' ve 'güvenlik gerekçeleri' ile ülke genelinde uçuş durdurma kararı almış ve saatler süren kesintinin ardından bu kararı kaldırmıştı. ABD medyasında yer alan haberlere göre, uçuş iptali ve gecikmelerin bugüne ve yarına sarkması bekleniyor.