Yeniçağ
Haber akışına dön

ABD'de F-35 Savaş Uçaklarının 31 Milyar Dolarlık Yedek Parça Envanterinin Hesabı Verilemiyor

ABD'de F-35 Savaş Uçaklarının 31 Milyar Dolarlık Yedek Parça Envanterinin Hesabı Verilemiyor

GAO tarafından 9 Kasım 2026'da yayımlanan "F-35 Programı: Savunma Bakanlığı Onlarca Milyar Dolarlık Parçalar Üzerindeki Denetimi Güçlendirmeli" başlıklı raporda, dünya genelinde 700'den fazla yüklenici ve devlet yönetimli tesiste tutulan motor, lastik, destek ekipmanı, cıvata ve vida gibi parçaların ABD Savunma Bakanlığına (DOD) ait olmasına rağmen bakanlığın güncel ve eksiksiz kayıt sağlayamadığı bildirildi.

Raporda, F-35 Ortak Program Ofisinin (JPO) envanter kayıt sistemi olan Kurumsal Lojistik Yönetim Sistemi (ELMS) verilerinin gerçek zamanlı değişiklikleri yansıtmadığı, hatalı ve eksik olduğu vurgulandı. Kayıtlardaki eksiklikler nedeniyle envanterin gerçek maliyetinin 31 milyar doların da üzerinde olabileceği kaydedildi.

BAKIMDAKİ 17 BİN PARÇA SİSTEME HİÇ GİRİLMEDİ

Denetim bulgularına göre mart ayı itibarıyla bakım veya onarım sürecindeki yaklaşık 17 bin parça sisteme hiç kaydedilmedi. Söz konusu parçaların değerinin yaklaşık 1,3 milyar dolar olduğu, eksik maliyet bilgileri ile ulaşım ve genel giderlerin eklenmesi halinde bu tutarın 2,5 milyar dolara ulaşabileceği belirtildi.

GAO'nun 2023 yılında bir ana yüklenicide tespit ettiği 85 milyon dolardan fazla değere sahip 1 milyondan fazla kayıp parça konusunda da JPO'nun hala net bir durum bilgisine sahip olmadığı aktarıldı.

2020 mali yılından bu yana fiziksel envanter çalışmaları için en az 17 milyon dolar harcanmasına rağmen yapılan sayımların parçaların gerçekten yerinde olup olmadığını yeterince doğrulayamadığı ifade edildi. Depoların faaliyetlerini durduramaması ve 700'den fazla tesise yeterli personel gönderilememesi nedeniyle tam sayımın pratik olmadığı değerlendirmesine yer verildi.

VERİLERDE SERİ NUMARASI VE MALİYET HATALARI TESPİT EDİLDİ

Parçaların yaklaşık yüzde 70'inin devlet, yüzde 30'unun ise yüklenici tesislerinde bulunduğuna dikkat çekilen raporda, ana yüklenicilerin alt yüklenici düzeyindeki parçalar üzerinde tam görünürlüğe sahip olmadığı belirtildi.

Yüklenici verilerinin üç aylık periyotlarla sisteme aktarıldığı ve bazı kayıtların üç aydan eski olabildiği kaydedildi. Aralık 2025 tarihli bir yüklenici veri setinde kayıtların yalnızca yüzde 29'unda seri numarası, yüzde 43'ünde Ulusal Stok Numarası (NSN) bulunduğu; yaklaşık yüzde 6'sında ise edinim maliyetinin olası veri hatalarına işaret edecek şekilde 1 sent veya daha az gösterildiği saptandı.

JPO'nun kayıp bildirimlerini etkili biçimde incelemek için gerekli prosedürleri oluşturmadığı ve hesap verebilir mülkiyet görevlilerine (APO) program özelinde yeterli eğitim vermediği tespit edildi. Bu eksikliklerin dolandırıcılık, israf ve hırsızlığın önlenmesini zorlaştırdığı, savaş uçaklarının operasyonel hazırlığı ile mali raporlamayı olumsuz etkilediği vurgulandı.

ÖNCEKİ TAVSİYELERİN BÜYÜK BÖLÜMÜ YERİNE GETİRİLMEDİ

Ömür boyu maliyet tahmini 1,9 trilyon doları aşan ve ABD tarihinin en maliyetli silah sistemi olan F-35 programı; ABD Hava, Deniz ve Deniz Piyadeleri kuvvetlerinin yanı sıra uluslararası ortaklar ile yabancı askeri satış müşterilerinin ortak bir yedek parça havuzunu kullanmasına dayanıyor.

GAO ve Savunma Bakanlığı Müfettişliğinin 2019 yılından bu yana F-35 parçalarına ilişkin sunduğu 34 tavsiyeden 26'sının hala açık olduğu belirtilen raporda, envanterdeki bu zayıflığın Pentagon'un mali tablolarında temiz denetim görüşü almasını engellediği ifade edildi. Kongre, bakanlığın 2028 sonuna kadar temiz denetim görüşü almasını zorunlu kılmıştı.

PENTAGON YENİ TAVSİYELERİN TAMAMINA KATILDI

GAO, denetim eksikliklerinin giderilmesi amacıyla kayıp bildirimlerinin izlenmesi ve trend analizleri için prosedür geliştirilmesi, hesap verebilir mülkiyet görevlilerine program özelinde prosedür ve eğitim sağlanması ile bu programın yapısının netleştirilmesi yönünde dört yeni tavsiyede bulundu.

Savunma Bakanlığı sunulan tüm tavsiyelere katıldığını ve gerekli adımların atıldığını bildirirken, JPO ise hükümet ve yüklenici sistemleri arasında gerçek zamanlı veri bağlantıları kurmaya çalıştığını açıkladı.

Yedek parça görünürlüğünün zayıf kalmasının uçakların yerde kalma sürelerini uzatabileceği ve maliyetleri artırabileceği uyarısında bulunulan raporda, Pentagon'un mali denetim hedeflerine ulaşmasının bu yapısal sorunların çözümüne bağlı olduğu kaydedildi.

Okumaya devam et

Pusholder

Senin gündemin

Okuma seçenekleri

Push AIÖzet

PusholderKaynakta oku
yenicaggazetesi.com