ABD'den Kiev'e 2 Milyarlık Füze, Onay Çıktı Teslimat 2030'lara Kaldı

ABD Dışişleri Bakanlığı, Ukrayna'ya 500 adet Patriot PAC-3 MSE önleme füzesi ve ilgili ekipmanın tahmini 2,1 milyar dolarlık satışını onayladı. Reuters, Associated Press ve CBS News'in elde ettiği bilgilere göre satışın ana yüklenicisi Amerikan silah üreticisi Lockheed Martin olacak. Washington'ın kararı, Rusya'nın Ukrayna kentlerine ve enerji altyapısına yönelik saldırılarının yoğunlaştığı, Kiev'in ise hava savunma mühimmatının tükenmek üzere olduğu uyarısında bulunduğu bir dönemde geldi. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, 26 Ekim'de Amerikan Savunma Bakanı Pete Hegseth'in kritik füze tedarikine yaklaşık bir aydır onay vermediğini açıklamıştı. Pentagon ise Ukrayna'ya silah sağlanmasına ilişkin politikanın değişmediğini savunmuştu. Satışa ilişkin en büyük problem ise füzelerin 2030'lu yılların başına kalma olasılığı. Zelenski füzelerin ABD'nin mevcut envanterinden verilmesini talep ediyor.

ABD Dışişleri Bakanlığı'nın bildirimine göre paketin merkezinde 500 adet Patriot Geliştirilmiş Yetenek-3 Füze Segmenti Geliştirme (PAC-3 MSE) önleme füzesi bulunuyor. Anlaşma ayrıca gizli ve gizli olmayan yedek parçaları, lojistik hizmetleri ve program desteğini kapsıyor. Tahmini toplam bedel 2,1 milyar dolar; bu tutar 500 füzeye bölündüğünde destek kalemleri dahil füze başına ortalama 4,2 milyon dolarlık paket maliyeti ortaya çıkıyor. Finansman Kanada, Almanya ve Norveç'in ABD'nin JUMPSTART programına yapacağı katkılar ile Avrupa Birliği'nin Ukrayna Destek Kredisi üzerinden sağlanacak ulusal kaynaklardan karşılanacak. ABD Dışişleri Bakanlığı, yeni ABD bütçe kaynaklarının kullanılmayacağını özellikle belirtti. Avrupa Birliğinin 2026-2027 dönemine yönelik 90 milyar avroya kadar ulaşabilen kredi düzenlemesinin 60 milyar avroluk bölümü ise Ukrayna'nın savunma ihtiyaçlarına ayrılmış durumda. Dolayısıyla anlaşmanın mali yükü büyük ölçüde Avrupa ülkeleri ve Ukrayna tarafından üstlenilecek.

Ukrayna hükümeti, Amerikan onay mekanizmalarındaki gecikmeler nedeniyle son haftalarda Washington'la açık bir gerilim yaşadı. Zelenski, 26 Ekim'de Patriot ve NASAMS hava savunma sistemlerine yönelik kritik mühimmatın yaklaşık bir aydır Pentagon'un onayını beklediğini söylemişti. Ukrayna'nın bu yıl ABD'den ayda ortalama yalnızca 12 Patriot önleme füzesi alabildiğini, buna karşılık ayda yaklaşık 150 Rus balistik füzesini durdurma ihtiyacıyla karşı karşıya olduğunu da açıklamıştı. Ancak 30 Ekim'de onaylanan 500 füzenin bu bekleyen sevkiyatlarla aynı parti olduğu da doğrulanmış değil. ABD'li askeri kaynaklar, yeni füzelerin henüz üretilmediğini ve teslimatın 2030'lu yılların başından önce beklenmediğini ifade ediyorlar. Zelenski bunun üzerine ABD ve müttefiklerinden mevcut stoklarındaki Patriot füzelerini hemen Ukrayna'ya vermelerini, yeni üretilecek 500 füzeyle bu stokları daha sonra tamamlamalarını istedi. Ukrayna lideri, son iki haftada enerji altyapısına 30'dan fazla Rus saldırısı düzenlendiğini belirterek yıllar sonraki teslimatın bugünkü tehdide çözüm olmayacağını vurguladı. ABD'li uzmanlar ise Zelenski'nin diretmesi karşısında ABD Başkanı Donald Trump'ın tepki verebileceğini ifade ediyorlar.

Washington, 18 Eylül'de Ukrayna için yaklaşık 2,7 milyar dolarlık başka bir hava savunma modernizasyonu ve mühimmat satışına da izin vermişti. Bu ayrı paket; S-300 sistemlerine uyarlanmış füzeleri, GAM-67 mühimmatını, menzili artırılmış lazer güdümlü hava savunma roketlerini, fırlatma sistemi değişikliklerini ve insansız hava araçlarına karşı radarları içeriyordu. Eylül paketinin finansmanında Avrupa katkılarıyla birlikte Biden döneminden kalan Amerikan dış askeri finansman kaynaklarının kullanılması öngörülmüştü. Böylece iki ayrı satışın açıklanan toplam tahmini değeri yaklaşık 4,8 milyar dolara ulaştı. Öte yandan Lockheed Martin, temmuz ayında Amerikan ordusundan Patriot önleme füzesi üretimi için 58,6 milyar dolarlık bir sözleşme de imzaladı. Şirket, PAC-3 MSE üretim kapasitesini 2030 sonuna kadar üç katına çıkarmayı ve yıllık üretimi 2 bin füzeye ulaştırmayı hedefliyor. ABD'nin İran'daki askeri operasyonları ve müttefiklerine yaptığı sevkiyatlar da mevcut mühimmat stokları üzerindeki baskıyı artırıyor. Pentagon raporlarında da ABD'nin İran savaşı sonrası balistik füze stokunun eridiğine vurgu yapılmıştı.