Abu Dabi Görüşmeleri Uluslararası Süreçlerin Geleceğine Yön Veriyor

BAE daha önce ocak ve şubat aylarında iki tura ev sahipliği yapmıştı. Bu iki tur, ABD, Rusya ve Ukrayna’yı bir araya getiren türünün ilk görüşmeleriydi.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, görüşmelere ev sahipliği yaptığı için BAE yönetimine teşekkür etti. Putin, BAE’nin Ukrayna krizine çözüm arayışında sürekli yardımcı olduğunu ve esir takasları da dahil olmak üzere insani meselelerin ele alınmasına katkı sağladığını belirtti. Bu değerlendirme özel bir önem taşıyor, çünkü BAE’nin seçilmesinin geçici bir karar olmadığını ya da yalnızca ABD’nin düzenlemelerine bağlı olmadığını teyit ediyor.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski de müzakereler için güvenilir bir platform sağladığı için BAE’ye teşekkür etti ve ilk turu “büyük ölçüde yapıcı ve somut” olarak nitelendirdi.

Şinhua haber ajansına göre Abu Dabi görüşmeleri, Rusya-Ukrayna krizindeki tıkanıklığı kırdı ve müzakere seçeneğini yeniden canlandırdı. Ajans, bunun iki ülkenin tutumlarını yakınlaştırmaya yönelik yeni bir diyalog aşamasının temelini attığını belirtti.

Abu Dabi’nin bu görüşmelere ev sahipliği yapması, BAE’nin uluslararası ilişkilerinde biriktirdiği güven düzeyini ve yüksek siyasi ve güvenlik hassasiyeti taşıyan dosyaları ele alma kapasitesini yansıtıyor. Bu gelişme, ülkenin uluslararası diplomasideki konumuna ve kendi coğrafi ve bölgesel alanının ötesine geçen krizlerin yönetimine katkı sunma kapasitesine dair daha geniş bir değerlendirmenin de önünü açıyor.

Abu Dabi görüşmelerinin önemi, tartışmayı en karmaşık dosyalardan bazılarının ele alınmasına taşımasında yatıyor. Bunların başında Avrupa güvenliğinin geleceği ve tartışmalı toprakların akıbeti geliyor. Görüşmeler, yalnızca ateşkese varılmaya çalışılmakla yetinmek yerine çatışmanın temel nedenlerini de ele alıyor.

Haberlere göre görüşmelerde, gelecekteki güvenlik düzenlemelerinin temelini oluşturması beklenen bir dizi ilke ortaya konuldu. Bunlar arasında kalıcı güvenlik istişare mekanizmalarının kurulması, kriz yönetimi için iletişim kanallarının güçlendirilmesi, askeri şeffaflığın artırılması ve tırmanma risklerini azaltmaya yönelik karşılıklı önlemlerin benimsenmesi yer alıyor.

Responsible Statecraft’ın analizine göre en dikkat çekici gelişme, Washington’ın daha kapsamlı bir çözüme götürebilecek temel soruları gündeme getirmeye başlaması. Bu, savaşı sona erdirmenin yalnızca ateşkesle sınırlı olmadığının, Avrupa’daki güvenlik dengelerinin ele alınmasını ve tartışmalı topraklar konusunda kabul edilebilir bir formüle ulaşılmasını gerektirdiğinin netleşmesinin ardından geldi. Analize göre olumlu işaretler ile süregelen engeller arasında Ukrayna’da barış hâlâ olası bir ihtimal olmayı sürdürüyor, ancak henüz yakın bir hedef haline gelmiş değil.

Bu durum, Abu Dabi’nin görüşmeleri başka bir düzeye taşımayı başardığını ve bu süreçte savaşın arkasındaki temel nedenleri belirlediğini doğruluyor. İlgili taraflar artık beklenen görüşmelerde barışın önünü açabilecek farklı bir vizyona sahip.

İnsani açıdan ise Rus kaynaklı haberlere göre görüşmeler, geniş çaplı bir savaş esiri takasına yönelik hazırlıklarla sonuçlandı. Bin esire karşılık bin esir, hatta 1.500'e karşılık 1.500 esir takası seçenekleri görüşülüyor. Bu gerçekten önemli bir mesele; arkasında diplomatik sınıflandırmalar ya da siyasi puanlar değil, insanların kaderi yatıyor.

BAE, geçen ekim ayında Rusya Federasyonu ile Ukrayna arasında yürüttüğü yeni bir arabuluculuk girişiminin başarıya ulaştığını açıkladı. Bu girişim, iki taraftan 270'er olmak üzere toplam 540 esirin takas edilmesiyle sonuçlandı. Böylece bu arabuluculuklar kapsamında iki ülke arasında takas edilen toplam esir sayısı 8.537'ye ulaştı.

Öte yandan Abu Dabi, geçen yıl 10 Temmuz’da Azerbaycan ve Ermenistan liderlerini bir araya getiren bir zirveye ev sahipliği yaptı. Bu, on yıllardır süren anlaşmazlıkların çözümü yolunda önemli bir adımdı ve aynı yılın 9 Ağustos’unda ABD himayesinde tarihi bir barış anlaşmasının imzalanmasının yolunu açtı.

Zirve, BAE Devlet Başkanı Şeyh Muhammed bin Zayed Al Nahyan’ın Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ve Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ile ayrı ayrı yaptığı görüşmelerin ardından gerçekleşti. Bu görüşmeler, diyalog ve uzlaşıyı destekleyen mesajlar içeriyordu ve iki ülke arasındaki yakınlaşmaya zemin hazırladı.

BAE, Mayıs 2025'te bölgede yaşanan askeri tırmanmanın ardından Hindistan ile Pakistan arasındaki gerilimi yatıştırmaya yönelik diplomatik girişimlerini de sürdürdü. Ülke ayrıca Etiyopya ile Eritre arasındaki tarihi uzlaşmayı ve kıtanın en uzun süren çatışmalarından birinin sona ermesini destekledi.