Ahıska Türkleri 82 Yıl Önce Bugün Sürgün Edildi: 220 Köy Boşaltıldı 17 Bin Kişi Vagonlarca Can Verdi

Sovyetler Birliği lideri Josef Stalin’in imzaladığı sürgün kararnamesiyle 14 Kasım 1944’te Gürcistan’ın Türkiye sınırına yakın Ahıska Bölgesi'ndeki yurtlarından zorla koparılan Ahıska Türkleri, büyük trajedinin 82. yıl dönümünde hüzünle anılıyor. Aradan geçen on yıllara rağmen Ahıskalılar, ana vatanlarına geri dönüş umudunu ve toprak sevgisini canlı tutmaya devam ediyor.

Erkeklerin İkinci Dünya Savaşı cephelerinde savaştığı dönemde gerçekleştirilen sürgünde, geride kalan kadın, yaşlı ve çocuklara hazırlanmaları için yalnızca iki saat süre tanındı. Bölgedeki 220 köyü kuşatan yaklaşık 6 bin asker, çocuk ve yaşlı ayrımı gözetmeksizin halkı kamyonlarla tren istasyonlarına taşıdı. Üç gün istasyonlarda bekletilen Ahıska Türkleri, yük taşınan derme çatma hayvan vagonlarına birer bohça eşyayla üst üste bindirildi.

Kazakistan, Özbekistan ve Kırgızistan başta olmak üzere Orta Asya’nın zorlu bozkırlarına doğru yaklaşık bir ay süren çileli yolculuk, büyük bir insanlık trajedisine sahne oldu. Mevsimin en soğuk ve karlı döneminde gerçekleştirilen sürgünde açlık, sefalet, soğuk ve hastalık nedeniyle 17 bine yakın insan vagonlarda hayatını kaybetti. Sürgün edilen halkın 40 bini Kazakistan'a, 30 bini Özbekistan'a ve 16 bini Kırgızistan'a yerleştirildi.

Orta Asya'ya getirilen Ahıska Türkleri, 1944-1956 yılları arasında 12 yıl boyunca sıkıyönetime tabi tutularak ağır çalışma kamplarında en zor işlerde çalıştırıldı. Sıkıyönetimin kaldırılmasının ardından bir kısmı Azerbaycan'a göç ederken, büyük bölümü Orta Asya'da kaldı. Ancak Özbekistan’ın Fergana Vadisi'nde yaşayan yaklaşık 20 bin Ahıska Türkü, 1989'da yaşanan trajik olayların ardından Sovyet ordusu tarafından Rusya’nın Krasnodar bölgesine nakledildi.

Krasnodar’daki Ahıskalılara ikamet ve oturum izni verilmemesi üzerine, 2004-2005 yıllarında Birleşmiş Milletler yardımıyla 13 bin Ahıskalı ABD'nin çeşitli eyaletlerine yerleştirildi. 2014 yılında Ukrayna’nın Donbas bölgesinde çatışmaların ortasında kalan Ahıska Türkleri ise Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın talimatıyla Türkiye’ye getirilerek Erzincan'ın Üzümlü ve Bitlis'in Ahlat ilçelerine iskan edildi. Kendi imkanlarıyla Türkiye'ye gelen çok sayıda Ahıskalı da İstanbul, Bursa, Ankara, İzmir gibi büyükşehirlerde yaşam kurdu.

Bugün Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Azerbaycan, Rusya, ABD ve Türkiye'de yaşamlarını sürdüren Ahıska Türkleri, her yıl 14 Kasım'da düzenlenen etkinliklerle kayıplarını yâd ediyor. Aradan geçen 82 yıla rağmen Ahıska'ya kavuşma umudu, nesilden nesile aktarılarak canlı kalmaya devam ediyor.