Yeni Şafak
Haber akışına dön

Allah’ın Kapısı Açık: Şam’da Bir Trenin Nöbetinde

Allah’ın Kapısı Açık: Şam’da Bir Trenin Nöbetinde

Halep’ten sonra Şam’dayız. İki şehri arka arkaya görünce insan şunu daha net anlıyor: Suriye, her anıyla yaşayan ve yaşatan bir ülke. Hayat, savaşın izleri üzerinden akmaya devam ediyor.

Cuma günleri ülkede resmi tatil. Şam’ın tarihi çarşılarındaki dükkânların büyük kısmı kepenk indirmiş. Ama 1895’ten beri Hamidiye Çarşısı’nda dondurma döven Bekdaş açık. Tezgâhın önünde kalabalık eksik olmuyor. Hamidiye Çarşısı’nın sonundaki Roma döneminden kalma kemerin altından bakınca karşıda Emevi Camii’nin kapısı görünüyor. Öğlene doğru o dar geçit insan seline dönüşüyor. Şam’da bütün yollar Emevi’ye çıkıyor.

Cuma namazını Emevi Camii’nde kıldık. Avluda Suriye halkının özgür ve bağımsız ülkelerindeki kucaklaşmalarına şahitlik ettik. Türkiye’den görevli gelen veya yolunu Şam’a düşüren birçok insanla karşılaştık. Semada çoklu ezanlar yankılanıyor. Olağanüstü bir sahne. İçeri giriyoruz, son karışına kadar dolu mescitte bulduğumuz yere diz kırıyoruz.

Cuma namazını Suriye Evkaf Bakanı Muhammed Ebu’l-Hayr Şükri kıldırdı. Muazzam bir hatip. Ses kaydını açıp vaazın bir kısmını kaydettim. İçeride kuşlar uçuşuyor.

Ebu’l-Hayr Şükri, cemaate devrimin en karanlık günlerini hatırlattı: “İnsanların çoğu ‘Bu zalim bir rejim, yıkılmaz’ diyerek ümidini kesmişti. Pek azı Allah’tan bile ümidini kesti. Ama Allah ondan büyüktü.” Ardından, peygamberlerin bile ümitlerini yitirecek hâle geldiği anda yardımın geldiğini anlatan ayeti okudu: “Dünyanın bütün kapıları yüzüne kapansa da Allah’ın kapısı açıktır.” (Yusuf, 110)

Suriye’de birkaç gün sonra zaferin ikinci yıl dönümü kutlanacak. Hutbe, yıl dönümüne bir hazırlık gibiydi. İmamımız sözlerini Kur’an ayetleriyle bağladı: “İzzet Allah’ın, Resulü’nün ve müminlerindir; fakat münafıklar bilmezler.” (Münafikun, 8)

Namazdan sonra nasipler içinde nasiplere ulaştık.

İlk durağımız, caminin arka tarafında yatan Şam ve Kudüs fatihi Selahaddin Eyyübi’nin kabriydi. Devrimden sonra TİKA’nın onardığı ve çevre düzenlemesini yaptığı türbe, Şam’a ayak basanların mutlaka uğradığı ilk duraklardan. Bizlere Şam Büyükelçimiz Nuh Yılmaz eşlik etti.

Türbenin hemen yanında, Türk havacılık tarihinin ilk şehitleri yatıyor. 1914’te İstanbul’dan Kahire’ye uçmak üzere yola çıkan Yüzbaşı Fethi Bey ile Üsteğmen Sadık Bey, Taberiye Gölü yakınlarında düşen uçaklarında şehit olmuştu. Kısa süre sonra Nuri Bey de onlara katıldı. Üçü de Emevi’de kılınan cenaze namazının ardından Selahaddin’in yanına defnedilmiş. Bu kabirler de TİKA tarafından onarılmış.

İkinci durağımız Sultan Baybars’ın istirahatgâhı oldu.

Deşt-i Kıpçak’ta doğmuş, köle olarak satılmış, Memlük saflarında yükselip sultan olmuş bir Türk. 1260’ta Ayn Câlût’ta, o güne dek yenilgi bilmeyen Moğol ordusunu durduran ordunun komutanı. 1277’de Şam’da vefat etti.

Yeşil mermerden sandukası ve türbesindeki Türk-İslam sanatı işlemeleri, Suriye’de gördüğümüz en farklı yapı.

Üçüncü durağımız Nureddin Zengi’ydi. Türbesi kapalıymış. “Gidip yamacında dua ederiz” niyetiyle yola çıktık. Güzel bir tevafukla türbedarlarla karşılaştık, bizi büyük komutanın huzuruna kabul ettiler. Haçlılara karşı cihadı başlatan, Kudüs’ü göremeden vefat eden ama Mescid-i Aksa için yıllar önceden minber yaptıran Şark’ın büyük komutanı.

Bilâd-ı Şam, Kahire ve Kudüs’ün fatihleri Şam’dalar. Türkleri, Arapları ve Kürtleri Büyük Suriye topraklarında birbirine bağlayan kilit taşları olarak bin yılı aşkın zamandır manevi nöbetlerini tutuyorlar. Büyükelçimiz Nuh Yılmaz Bey ve Aydın Ünal ağabey tarihten atıflarla ziyaretlerimize anlamlar biçtiler.

Tam burada, bu üç komutan hakkında üç muazzam roman kaleme alan usta edebiyatçımız, dostumuz, ağabeyimiz Ali Emre’yi andık. Onunla birlikte bin yıl önce tarihin akışını değiştiren komutanların izinde bir sefer yapmaya ve Şam’da bir konferans düzenlemeye niyetlendik. Hemen yazdım Ali ağabeye. “Seve seve” yanıtını verdi.

Şam’ı adım adım gezerken Büyükelçimizi soru yağmuruna da tuttuk. Devrim sonrası sürece dair önemli tespitlerini ve gözlemlerini dinledik. İsmail Kılıçarslan kendisiyle çok tafsilatlı bir söyleşi yaptı, yakında yayımlayacağız.

Akşamüzeri ise bölgeyi çok iyi bilen Yaşar Yavuz ağabeyin “hayalim” dediği nöbete gittik: Hicaz Demiryolu Şam İstasyonu.

İsmail Kılıçarslan, 2011’den önce defalarca geldiği Şam’da bizi Fatih’te veya Üsküdar’da dolaştırır gibi ara sokaklardan istasyona çıkardı. Bina olduğu gibi ayakta, önünde sembolik bir lokomotif duruyor. Üzerindeki plakada 1908 yazıyor.

Yaşar abi çok duygulandı. Sultan Abdülhamid’in İstanbul’u Şam’a, Şam’ı da Medine’ye bağlayan hat, yüz yılı aşkın zamandır işlemiyor ama artık o beklenen tren yola çıkmak üzere. Türkiye, Suriye ve Ürdün bu yıl hattı yeniden ayağa kaldırmak için anlaştı.

O akşam istasyonun önünde, yüz yıldan fazladır beklenen o treni bir süreliğine de olsa bekledik. Yaşar abinin deyişiyle nöbet tuttuk. Kudüs ve Gazze hayallerimizi Şam’da bir kez daha perçinledik.

Önceki gün Halep’te, dün Şam’da edindiğimiz izlenimler, devrim ruhunun yansımaları. Ama yeni Suriye’de hayat toz pembe değil.

Bir devlet yeniden inşa edilirken cefakâr halkın omuzlarında da çok ağır yükler var. Bir yanda geride kalan savaşın izleri, öbür yanda ekonomik koşullar. Kayıpların acısı, rejimin ödettiği ağır bedeller yüzlerden okunuyor. Ama ümit çok diri. İnançlar kavi.

Bunu en çok Şam sokaklarında gördük. Türkçe bu şehirde ikinci dil. Kendi aramızda konuşurken “Abi, siz Türkiye’den mi geldiniz?” sorusuyla kaç kez karşılaştık, saymadım. Türkiye’de uzun yıllar yaşamış, devrimden sonra ülkesine dönmüş Şamlılar bunlar. Muhabbetlerini hemen gösteriyorlar.

Sekiz sene Ankara’da yaşamış bir yıl önce Şam’a dönen bir gence “Türkiye’ye dönmek ister misin?” diye sordum. Biraz düşündü ve “İsterim tabii. Ama burası vatanımız. Şartlar Türkiye’ye göre zor olsa da biz Suriye’yi ayağa kaldıracağız” dedi.

Görülüyor ki Suriye’de korkunun gölgesi yok. Devrim öncesi anlatılan o kasvetten, o baskıdan eser kalmamış.

Şam bir kez daha ayağa kalkıyor. Bir kez daha tarihiyle hemhâl oluyor. Şam, istasyonda bekleyenlerin şehri olmaktan çıkıp yeniden yola koyulanların şehri oluyor…

Not: Konya Sivil Toplum Kuruluşları’nın 21. Ufuk Turu için geldiğimiz Şam’dan diğer izlenimlerimi, özellikle de “Yeniden Yapılanma” toplantısından notlarımı salı günkü yazımda aktaracağım.

Okumaya devam et

Pusholder

Senin gündemin

Okuma seçenekleri

Push AIÖzet

PusholderKaynakta oku
yenisafak.com