Alman Usulü Hesabın Sırrı Ortaya Çıktı: Gerekçe Dostlukmuş

Arkadaşlarla dışarı çıkıldığında her kişinin yediği ve içtiği ürünlerin ücretini ayrı ayrı karşılaması, Almanya’daki sosyal yaşamın dikkat çeken alışkanlıklarından biri. Başka ülkelerde sıkça karşılaşılan, arkadaşların birbirine sırayla içki ısmarlaması geleneği ise Almanya’da aynı yaygınlığa sahip değil. Bir Alman ile evli olan Avusturyalı araştırmacı Dr. Harald Pitters, bu davranışın temelinde hakkaniyet anlayışının ve harcamaları kontrol etme arzusunun bulunduğunu belirtiyor.

BBC Türkçe’nin haberine göre, Pitters, iki yakın Alman arkadaşıyla geçirdiği bir akşamda karşılaştığı durumu örnek göstererek sırayla içki ısmarlama geleneğinin neden benimsenmediğini anlatıyor. Arkadaşlarının, gecenin ne kadar süreceği ve kaç içki tüketileceği önceden bilinmediği için bu yönteme sıcak bakmadığını aktarıyor.

Araştırmacının aktardığına göre arkadaşları, herkesin kendi içkisinin parasını vermesinin daha uygun olduğunu düşünüyor. Böylece ilerleyen saatlerde kimin daha fazla harcama yaptığına ilişkin bir beklenti veya memnuniyetsizlik ortaya çıkmıyor.

Bu yaklaşım Berlin’deki Späti adı verilen küçük marketlerin önünde vakit geçiren arkadaş gruplarında da kendisini gösteriyor. Özellikle Kreuzberg’de bulunan Orania Berlin otelinde barmen olarak çalışan Julian Berger, müşterilerin içki tüketimlerini yakından takip ettiğini ifade ediyor.

Berger, arkadaş gruplarında kimin kaç içki aldığının dikkatle hesaplandığını ve ödemelerin buna göre yapıldığını belirtiyor. Ona göre herkesin kendi harcamasını karşılaması, arkadaşlar arasında sonradan sorun yaratabilecek maddi farklılıkların önüne geçiyor. Ayrı ödeme yapıldığında kişilerin kendilerini daha rahat hissettiğini de vurguluyor.

Almanya’da bu düşünceyi anlatan yerleşik bir söz de bulunuyor: “Klare Rechnung, gute Freunde.” Türkçeye “Hesaplar net olursa dostluklar da sağlam kalır” şeklinde çevrilebilen bu ifade, ayrı ödeme alışkanlığının sosyal ilişkilerdeki yerini özetliyor.

Almanya genelinde ayrı hesap ödeme alışkanlığı yaygın olsa da bazı bölgelerde ve sosyal etkinliklerde farklı bir gelenek uygulanıyor. Özellikle ülkenin güneyinde bulunan Biergarten adı verilen açık hava bira bahçelerinde arkadaşların birbirlerine sırayla içki ısmarlaması daha sık görülüyor.

Bavyera gibi geleneksel yaşam biçiminin güçlü olduğu bölgelerde de karşılıklı ikramlaşma kültürü günlük sosyal hayatın bir parçası olmayı sürdürüyor.

Pitters, genç kuşakların da yeniden ilgi göstermeye başladığı geleneksel yöresel festivallerde bu alışkanlığın daha belirgin hale geldiğini söylüyor. Özellikle biranın ön planda olduğu Erntedankfest gibi hasat kutlamalarında arkadaşlar arasında sırayla içki satın almak olağan bir davranış olarak kabul ediliyor.

Araştırmacıya göre bu tür etkinliklerde yalnızca kişinin kendisine ve partnerine içki alması çevresindekiler tarafından alışılmadık bulunabiliyor. Benzer bir ikramlaşma anlayışı Köln’deki karnaval kutlamalarında ve Hamburg Limanı'nın kuruluş yıl dönümü kapsamında gerçekleştirilen Hafengeburtstag etkinliklerinde de görülüyor.

Almanya’da arkadaşlarla dışarı çıkarken ödeme konusunda yanlış anlaşılma yaşamamak için davetin nasıl yapıldığına dikkat etmek gerekiyor. Orania Berlin’de görev yapan barmen Julian Berger, açıkça farklı bir ifade kullanılmadığı sürece herkesin kendi tüketiminin ücretini ödeyeceği varsayımıyla hareket edilmesini öneriyor.

Bununla birlikte Almancada kullanılan “Ich lade dich ein” ifadesi, daveti yapan kişinin hesabı üstleneceğini gösteriyor. Türkçede “Seni ben davet ediyorum” anlamına gelen bu cümle, ödeme sorumluluğunun kime ait olduğunu açıkça ortaya koyuyor.

Restoranlarda hesabı ayrı ayrı istemek de Almanya’da olağan karşılanan bir uygulama. Garsonlar çoğu zaman ödeme aşamasına gelindiğinde müşterilere “Getrennt oder zusammen?” sorusunu yöneltiyor. “Ayrı ayrı mı, birlikte mi?” anlamına gelen bu soru sayesinde masadaki kişiler ödeme tercihlerini kolaylıkla belirtebiliyor.