Altın Değerindeki 'Kırmızı Altın' Ankara'da Rekora Koşuyor! Kilogramı 1,5 Milyon Liraya Alıcı Buluyor

Ankara’nın Gölbaşı ilçesinde safran üretimi giderek yaygınlaşıyor. Bölgede Çiftçi Kayıt Sistemi’ne kayıtlı olarak başlatılan üretim, ilk etapta yaklaşık bin metrekarelik alanda yapılırken, soğanların çoğalmasıyla ekim alanı 6 dönüme ulaştı. Eylül ve ekim aylarında toprağa dikilen safran soğanları sonbaharda çiçek açıyor. Hasat edilen çiçeklerin içindeki kırmızı iplikler ayrıştırılıp kurutularak değerli baharata dönüştürülüyor.

Ziraat mühendisi ve safran üreticisi Ercan Kabadayı, Ankara’da doğup büyüdüğünü, farklı dönemlerde çeşitli mesleklerde çalıştıktan sonra çiftçiliğe yöneldiğini anlattı. Ailevi nedenlerle Gölbaşı’na döndüğünde bölgenin iklim ve toprak özelliklerine uygun, yüksek getirili alternatif ürünleri araştırdığını belirten Kabadayı, safran yetiştiriciliğine bu süreçte karar verdiğini söyledi.

Kabadayı, "Bölgemin iklim ve toprak verilerini çıkarttıktan sonra yağış miktarı, bunda iklim krizi, gelecekte kuraklık endişesi yaşamamızdan ötürü su istemeyen ama katma değeri, getirisi yüksek bir ürün aramaya başladığımızda karşımıza birkaç tane ürün çıktı. Bunlardan en başta Safran ilgimizi çok çekti. Çünkü Safran çok su istemeyen, baharatı dünyada çok kıymetli olan ve organik ve düzgün üretildiğinde çok yüksek kar marjalarıyla satılabilen bir baharat olduğunu keşfettik. Teoride bunun yapılabileceğini görmüş olsak da bir cesaret bunu deneyip, görmek, keşfetmek istedik. Bu riski alıp adıma attık. Cumhuriyet tarihinde ilk defa Ankara’da en azından Çiftçi Kayıt Sistemi’nde resmi olarak biz başlattık. Bölgemize bu ürünü kazandırmanın gururuyla şu an karşınızdayım" dedi.

Üretim sürecinde kendisine destek veren Ziraat Mühendisi Sibel Karataş ile İlçe Tarım Müdürü Mehmet Esmek’e teşekkür eden Kabadayı, bahçenin bugünkü seviyeye gelmesinde bu katkıların önemli olduğunu dile getirdi.

Safran üretiminde verimin kullanılan soğanların niteliğine, dikim sıklığına ve yetiştirme yöntemine göre değiştiğini belirten Kabadayı, bir dönüme yaklaşık 300-400 kilogram soğan dikilebildiğini söyledi. Uygun koşullarda bu alandan 500 gram ile 1 kilogram arasında kuru safran elde edilebildiğini aktaran üretici, ürünün piyasa değerine ilişkin şu bilgileri verdi:

"İlk başta biz bin metrekare civarı bir alanda başladık. O alandan sonra soğanlarımız bir hayli yükseldi, yavruladı. Bu sene yaklaşık 6 dönüm olmak üzere bir metrekareye çıkmış bulunmaktayız. Nasip olursa gelecekte tüm bu toprakları safranla doldurma hedefindeyiz. Dikim sıklığına ve şekline bağlı olmakla birlikte, soğanlarınızın toplam ağırlığı yani potansiyeline göre değişmekle birlikte en optimalini konuşacak olursak bir dönüme yaklaşık 300-400 kilo soğan dikilebilir. Gerçekten çiçek potansiyeli yüksek soğanlar olursa bunlar yaklaşık yarım kilo ile 1 kilo arasında kuru baharat ağırlığına erişebiliyorsunuz. Bu da şu an piyasada 900 bin lira ile 1,5 milyon lira arası satış görmekte. Her üründe olduğu gibi kalite standardına göre belirleniyor bu fiyat ama her halükarda geleneksel tarım ürünlerine göre çok daha katma değerli, getirili bir ürün" diye konuştu.

Kabadayı, safranın renklendirici ve aromatik özellikleri nedeniyle gıda, boya, kozmetik ve ilaç sanayisinde kullanıldığını belirtti. Besin takviyeleri ve kanser araştırmalarında da değerlendirilen bitkiyle ilgili bilimsel çalışmaların sürdüğünü ifade etti.

Safran yetiştiriciliğinde dikim işlemi eylül ortası ile ekim ortası arasında gerçekleştiriliyor. Sonbaharda çiçeklenen bitkide hasat, çiçeklerin açmasıyla yapılıyor. Çiçeklerin toplanmasının ardından soğanlar mayıs-haziran aylarına kadar toprak altında gelişimini sürdürüyor ve bölünerek çoğalıyor. Üretici Kabadayı, safranın tohumla değil, soğanlarının çoğaltılması yoluyla yetiştirildiğini kaydetti.

Hasat sırasında çiçeklerin içindeki bölümlerin birbirinden ayrıldığını anlatan Kabadayı, safran baharatı olarak kullanılan kısmın kırmızı iplikler olduğunu belirtti.

Kabadayı, "Taç yaprakların etrafını ayırdıktan sonra içeride 3 tane sarı, 3 tane kırmızı iplik var. Sarılar arı poleni, bu arıcılıkta kullanılıyor. Çünkü arının besini. Bizim aslında hasat ettiğimiz, en önem verdiğimiz nokta kırmızı iplikler. Bu kırmızı iplikler safran baharatı dediğimiz arkadaşlarımız oluyor. Çiçeklerden özenle ayrılıyor. Sonra bu kırmızı iplikleri kurutma işleminden geçiriyoruz ve hava almayacak şekilde raflara kaldırıyoruz" ifadelerine yer verdi.

Türk safranının uluslararası pazarda daha güçlü bir konuma ulaşabileceğini düşündüğünü belirten Kabadayı, üretimde önceliklerinin kaliteyi korumak olduğunu söyledi. İran safranının dünya çapında tanındığını hatırlatan üretici, Türkiye’de de nitelikli ve organik üretimle yüksek standartlara ulaşılabileceğini dile getirdi.

Kabadayı, "Türk safranı eğer kalite standardını koruyabilirsek İran safranından çok daha önde olacak. Çünkü organik bir üretimle seri üretim arasındaki lezzet, molekül değeri, kalite her anlamda çok daha iyi olacağını biliyoruz. Biz bu kalite standardını korumanın peşindeyiz. Dünyada İran safranı tanınıyor olabilir. Yüzlerce yıldır yapıyor olabilirler ama biz bunun çok daha kaliteli versiyonunu yapma hedefindeyiz. Biz eğer herkesten iyi yaparsak talep de bize gelir. Türk safranının çok iyi yerlerine gideceğini düşünüyorum. Türk safranını kaliteli yaptığımız müddetçe müşterisinin her zaman olacağını düşünüyorum. Sayımızın artması gerekiyor. Bilincimizi arttırmamız gerekiyor. Bilincimizi korumamız gerekiyor. Bunları sağlayabilirsek eğer her şey çok güzel olacak" değerlendirmesinde bulundu.

Türkiye’de safran üretiminin geçmişte daha yüksek seviyelerde olduğunu belirten Kabadayı, 1908 yılında Kastamonu’da 1 ton 600 kilogram üretim yapıldığına ilişkin kayıtlara ulaştıklarını söyledi. Günümüzde ülke genelindeki üretimin yaklaşık 150-200 kilogram düzeyinde olduğunu aktaran Kabadayı, Gölbaşı’nda küçük, orta ve büyük ölçekli yaklaşık 44 üreticinin bulunduğunu bildirdi. Bölgedeki üretimi kaliteyi koruyarak artırmayı ve geçmişteki üretim miktarlarının üzerine çıkmayı hedeflediklerini kaydetti.

Safran yetiştiriciliğinin geleneksel tarım ürünlerine göre daha fazla el emeği gerektirdiğini ifade eden Kabadayı, dikimden hasada, ayıklamadan kurutmaya kadar birçok işlemin elle yapıldığını anlattı. Bitkinin fazla suya maruz kalmasının çürüme riskini artırdığını belirten üretici, bu nedenle ekim alanlarının sırtlar oluşturularak hazırlandığını söyledi.

Kabadayı, "Geleneksel zirai üretimler genellikle makinayla yapılıyor. Safran daha ülkemizde yol kat etmediği için şu an elle işçilik yapılmakta. Elle dikim yapılıyor. Bu sırtlara ekim yapıyoruz. Çünkü safran her canlı gibi suyu sevse, suyla gelişecek olsa da çok suyla muhatap olmak istemiyor. Çürüme ihtimali var. Sırtları makinayla yapıyoruz. Onun dışındaki dikim, çiçeklerin hasadı ve safranların, baharatların ayıklanması, kurutulması bunların hepsi elle yapılan işçilikler. Ortalama bir çiftçiliğin çok daha üzerinde bir zorluğu var ama her zorun da başka güzellikleri, faydaları var. Bu yüzden katma değerli, kıymetli bir baharat kendisi" ifadelerini kullandı.

Safran üretimine başlamayı düşünenlere de tavsiyelerde bulunan Kabadayı, tescilli soğan kullanılmasının önemine işaret etti. Tescilli ürünlerin çoğalma ve verim özelliklerinin belirlendiğini, olası sorunlarda üreticinin muhatap bulabildiğini belirten Kabadayı, tescilsiz soğanların ise çeşitli riskler taşıdığını söyledi.

Geçen yıla kıyasla üretim alanlarını 6 kat büyüttüklerini ifade eden Kabadayı, gelecek yıl da genişlemeyi sürdürmek istediklerini belirterek, "Nasip olursa önümüzdeki sene de bu hedefteyiz. Kümülatif bir şekilde 3 ila 5 sene içerisinde bölgemin, köyümün safranla anılacak hale getirme hedefindeyim" değerlendirmesinde bulundu.