Andız Pekmezinin Vatanı Toroslar'dır

Antalya / Sami Gün / Yeniçağ

Antalya’nın Akseki ilçesinde sonbaharla birlikte andız pekmezi üretimi başladı. Toros Dağları’nda yetişen andız ağaçlarının olgunlaşan kozalaklar, vatandaşlar tarafından zorlu arazi şartlarında toplanıyor. Geleneksel yöntemlerle hazırlanan pekmez için 5 kilo andız kozalağı işlenerek yaklaşık 1 kilo pekmez elde ediliyor. Yaklaşık bir haftalık zahmetli sürecin ardından hazırlanan andız pekmezinin kilogramı 500 liradan satışa sunuluyor.

Antalya’nın doğal güzellikleriyle öne çıkan Akseki ilçesinde, özellikle Toros Dağları’nda yetişen andız ağaçlarının kozalakları sonbaharda toplanıyor. Dağlık ve engebeli arazilerde ağaçlardan tek tek alınan kozalaklar çuvallara doldurularak evlere getiriliyor. Bazı vatandaşlar kozalakları makinelerle kırarken bazıları ise çekiç ve keser kullanarak el emeğiyle parçalıyor.

Akseki’nin Kuyucak Mahallesi’nde yaşayan üretici Halil Erdoğan, andız pekmezini geleneksel yöntemlerle hazırladıklarını söyledi.Üretim aşamalarını anlatan Erdoğan "Dağdan toplanıp gelen andız ağacının meyvelerini kırdıktan sonra suda ıslatıyoruz. İki gün suda kaldıktan sonra süzüyoruz. Daha sonra durulması için bir gün bekletiyoruz. Ardından kazanda kaynatmaya başlıyoruz. Kıvamına geldiğinde soğumaya bırakıyoruz. Soğuduktan sonra da paketliyoruz " dedi.

Andız pekmezinin ham maddesini Toros Dağları'nda bin 500-2 bin metre rakımlı yerlerden topladıklarını anlatan Halil Erdoğan, "Elde edilen pekmez tamamen doğaldır. İçinde herhangi bir karışım bulunmuyor. Andız pekmezinin, basur, kansızlık, mide, akciğer, karaciğer, romatizma, şeker hastalığı, idrar yolları iltihabı, astım gibi birçok hastalığa iyi geldiği biliniyor. Bu pekmez, şifa kaynağı" ifadelerini kullandı.

Andız pekmezi üretiminde kullanılan kozalaklar, olgunlaştıktan sonra ormanlık alanlardan toplanıyor. Kırılan kozalaklar birkaç gün suda bekletildikten sonra süzülüyor. Elde edilen sıvı, büyük kazanlarda uzun süre kaynatılıyor.

Yaklaşık bir hafta süren üretim sürecinde kaynatma işlemi yaklaşık 18 saat devam ediyor. Suyun giderek koyulaşmasıyla pekmez kıvamına ulaşan ürün, soğutulduktan sonra paketleniyor. Üreticilerin verdiği bilgiye göre 5 kilo andız kozalağından yaklaşık 1 kilo pekmez elde ediliyor.

Toros Dağları’nda yetişen bitkilerden yağ çıkaran Abdullah Güven de yörede geleneksel yöntemlerle yapılan andız pekmezi üretiminin zahmetli bir süreç olduğunu belirtti.Andız kozalaklarının toplanarak kırıldığını, ardından suda bekletilip kazanlarda kaynatıldığını anlatan Güven, bu iğne yapraklı ağaçların yöre halkı tarafından faydalı kabul edildiğini ifade etti.

Akseki’de geleneksel yöntemlerle üretilen andız pekmezinin kilogramı 500 liradan satışa sunuluyor. Bazı vatandaşlar topladıkları kozalakları kendi ihtiyaçları için pekmeze dönüştürürken bazıları da kozalaklarını pekmez üreticilerine satarak gelir elde ediyor.Zorlu arazi şartlarında başlayan toplama mesaisi, günler süren hazırlık ve uzun kaynatma işleminin ardından tamamlanıyor. Andız pekmezi üretimi, yörede geleneksel yöntemlerin yaşatılmasının yanı sıra aile bütçelerine de katkı sağlıyor.

Andız, Toros Dağları’nda doğal olarak yetişen iğne yapraklı ağaçlar arasında yer alıyor. Kozalakları geleneksel pekmez üretiminde kullanılan ağaç, yöre halkının doğal ürünlere dayalı üretim kültüründe önemli bir yer tutuyor.

Andız pekmezi, yöre halkı tarafından özellikle kış aylarında tüketiliyor. Pekmezin astım, bronşit ve öksürük gibi rahatsızlıklara iyi geldiği biliniyor.