18 Kasım 2026 ÇarşambaGündemde ne var?/
Cumhuriyet
Haber akışına dön

Apec Zirvesi'nde Dev Buluşma Öncesi Gerilim Tırmanıyor: Şi Ve Putin'den Batı'ya Sert Sözler...

Apec Zirvesi'nde Dev Buluşma Öncesi Gerilim Tırmanıyor: Şi Ve Putin'den Batı'ya Sert Sözler...

ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'i bir araya getirecek tarihi üçlü zirve öncesinde APEC Zirvesi'nde tansiyon yükseldi. Şi Cinping, ABD'nin yapay zeka çipi kısıtlamaları ve gümrük vergilerine karşı serbest ticareti savunurken; Ukrayna'nın Kerç Köprüsü'nü imha etmesinin ardından kürsüye çıkan Putin, Batı'yı eski hegemonlar olarak nitelendirip Avrupa'nın aşağılayıcı bir gerileme yaşadığını öne sürdü.

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, ABD Başkanı Donald Trump ile yapacakları tarihi üçlü zirve öncesinde Çin'in teknoloji üssü Şıncın'da (Shenzhen) düzenlenen Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi'nde Batı'yı hedef alan sert mesajlar verdi.

Manila'daki temaslarının ardından perşembe günü Şıncın'a geçecek olan Trump'ın; Şi ve Putin ile yapacağı üçlü görüşmede Rusya-Ukrayna savaşı, ABD'nin İran ile savaşı, küresel ticaret, yapay zeka ve nükleer silahlar gibi dünyayı yakından ilgilendiren kritik başlıkları masaya yatırması bekleniyor.

KÜÇÜK EKONOMİLERDE 'YENİ YALTA' ENDİŞESİ

Zirve, İkinci Dünya Savaşı sonrası dünya düzenini ve nüfuz alanlarını belirleyen 1945 Yalta Konferansı'na benzetilirken; özellikle Avrupa ve Asya'daki küçük ekonomilerin liderleri, dünyanın en büyük askeri güçlerinin kendi çıkarlarını göz ardı edeceğinden endişe duyuyor. Kremlin, Yalta benzetmelerini "siyaset bilimcilerin oyunları" diyerek reddetse de görüşmenin küresel ilişkilerde büyük bir etki yaratacağını vurguladı. Pekin yönetimi ise üçlü zirvenin dünya barışına katkı sağlayacağını bildirdi.

Şİ CİNPİNG'DEN KORUMACILIK VE YAPAY ZEKA ÇİPİ ÇIKIŞI

Zirvenin açılışında iş dünyası liderlerine hitap eden Şi Cinping, gümrük vergilerini yükselten ve daha sert bir dış politika izleyen Trump yönetiminin aksine Çin'i küresel sahnede istikrarlı bir ortak olarak konumlandırmaya çalıştı.

Washington'ın Nvidia gibi şirketlerin gelişmiş yapay zeka çiplerine Çin'in erişimini daha da kısıtlayan yeni kararlarının ardından misilleme sözü veren Şi, konuşmasında şu ifadeleri kullandı:

"Dünya Ticaret Örgütü merkezli kurallara dayalı çok taraflı ticaret sistemini kararlılıkla korumalı, serbest ve açık ticareti ve yatırımları desteklemeli, küresel sanayi ve tedarik zincirlerinin istikrarını sürdürmeliyiz."

Gümrük tarifelerini düşüreceklerini, pazarlarını daha fazla açacaklarını ve korumacılığa karşı duracaklarını belirten Şi'nin bu mesajlarının özellikle "Küresel Güney" ülkelerinde güçlü yankı bulacağı değerlendiriliyor. Batılı ticaret ortakları ise Çin'i, kendi tüketicileri pahasına üretim sektörünü destekleyerek yıllık 1 trilyon doları aşan ticaret fazlası vermekle ve tedarik zinciri hakimiyetini jeopolitik koz olarak kullanmakla suçluyor.

TRUMP ARA SEÇİM YENİLGİSİNİN ARDINDAN ASYA TURUNDA

Cumhuriyetçi Parti'nin ara seçimlerdeki yenilgisinin ardından ilk Asya ziyaretine çıkan Trump'ın turu, Nvidia'nın kurucusu Jensen Huang ve Çinli bir casus şüphelisine yönelik iddiaların yarattığı gerilimin gölgesinde gerçekleşiyor. Buna karşın analistler, Trump ve Şi'nin perşembe günkü buluşmanın ardından aralık ayında Miami'de düzenlenecek G20 Zirvesi'nde bu yıl dördüncü kez bir araya gelecek olması nedeniyle Washington-Pekin hattında görece istikrarın korunmasını bekliyor.

KÖPRÜ DARBESİ SONRASI PUTİN'DEN SERT SÖZLER

Dört yıldır süren savaşta büyük bir darbe alarak Kırım'ı Rusya'ya bağlayan hayati Kerç karayolu köprüsünün Ukrayna tarafından vurulmasının ardından kürsüye çıkan Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ise Batılı güçleri "eski hegemonlar" olarak nitelendirdi.

Avrupa'nın "aşağılayıcı bir gerileme" içinde olduğunu söyleyen Putin, Ukrayna işgali sonrası uygulanan yaptırımların geri teperek Rusya'yı daha da güçlendirdiğini öne sürdü. Putin, "Deneyimler, geleneksel ekonomik tahakküm ve fiili zorlama araçlarının büyük ölçüde miadını doldurduğunu ve caydırıcı gücünü kaybettiğini gösterdi. Yaptırımlar, gümrük tarifeleri ve ihracat kısıtlamaları rakiplerin ekonomilerini çökertemez" dedi.

Günün ilerleyen saatlerinde ikili bir görüşme de yapan Şi ve Putin, uluslararası sahnede istikrarlı ve olumlu işleyen ortaklıkları için birbirlerine övgüde bulunarak "çok kutuplu dünyayı" ilerletecek daha fazla adım atma sözü verdi.

BÖLGEDE HAVA SAHASI GERİLİMİ

Zirve öncesi Asya-Pasifik'teki askeri hareketlilik de dikkat çekti. Tayvan ve Japonya salı günü Rus uçaklarının hava sahalarını ihlal ettiğini duyururken; Trump Manila'da Güney Çin Denizi'ndeki anlaşmazlıklar nedeniyle Pekin ile gerilim yaşayan Filipinler ile savunma işbirliğini derinleştirme sözü verdi. Trump ayrıca Çin ziyareti sırasında Kuzey Kore lideri Kim Jong Un ile görüşebileceği ihtimalini gündeme getirdi ancak bu temas henüz doğrulanmadı.

Dünyayı "çalkantılı" olarak tanımlayan Putin ise ülkeler arasındaki anlaşmazlıkların masaya oturularak çözülebileceğini vurgulayarak, "Bu nedenle Rusya, Çin ve ABD liderleri arasında gerçekleştirilecek üçlü görüşmeden büyük bir potansiyel fayda bekliyorum" ifadelerini kullandı.

Okumaya devam et

Pusholder

Senin gündemin

Okuma seçenekleri

Push AIÖzet

PusholderKaynakta oku
cumhuriyet.com.tr