Asgari Sefalette Rakipsiz Lider

Yılın son ayları asgari ücret tartışmaları ile geçecek. Milyonlarca emekçinin geçim ücreti haline gelen asgari ücret, Avrupa ülkeleri karşısında da gerilemeye devam ediyor. Avrupa İstatistik Ofisi (Eurostat) verileri, Türkiye’nin brüt asgari ücrette Avrupa’nın en alt sıralarında yer aldığını ortaya koyarken yüksek enflasyon ve hayat pahalılığı ücretlerin alım gücünü eritiyor.

Avrupa'nın dört yanında kemer sıkma politikaları ve neoliberal saldırılar ile geleceksizleştirilmek istenen gençler sokakları yakarken Trükiye'de düşük ücretler kendine zam dönemlerinde, zam senaryolarını işleyen haberlerde yer bulabiliyor. Milyonların geçim için mecbur bırakıldığı asgari ücret seviyesi, yurttaş için açlık sınırının altında, evi ısıtamayan bir sefalet uygulamasına mahkûmiyet anlamı taşıyor.

Eurostat verilerine göre yılın ikinci yarısında Türkiye, Avrupa’daki en düşük asgari ücretler sıralamasında 620 avroluk brüt ücret uygulanan Bulgaristan’ın yalnızca 1 avro üzerinde kalıyor.

2026’nın ikinci yarısında Avrupa’da en yüksek brüt asgari ücret 2 bin 771 avro ile Lüksemburg’da uygulanıyor. Lüksemburg’u 2 bin 391 avro ile İrlanda, 2 bin 343 avro ile Almanya izliyor. Listenin diğer ucunda ise Ukrayna 169 avro, Moldova 313 avro ve Arnavutluk 531 avroluk brüt asgari ücretle yer alıyor. Türkiye ise 621 avroluk brüt asgari ücretle Avrupa’nın en düşük ücret grubunda bulunuyor.

Üstelik, Türkiye'deki net asgari ücret güncel kurla 505 avro seviyesine denk geliyor. Verilere göre Avrupa'da tam 8 ülke Ocak-Temmuz döneminde asgari ücretlere zam yaptı. Türkiye'de ise son asgari ücret ara zammı 2023 Temmuz'un gerçekleşti.

Türkiye yılın ilk yarısında Kuzey Makedonya’nın üzerinde yer alırken ikinci yarıda bu ülkenin de gerisine düştü. Böylece asgari ücret açısından Avrupa’nın en alt sıralarındaki konum daha da belirginleşti.

Ücretlerin avro karşılığının yanı sıra ülkeler arasındaki fiyat farklılıklarını da hesaba katan satın alma gücü göstergeleri de Türkiye’deki tablonun değişmediğini ortaya koyuyor. İktidarın "Satın alma gücünde Avrupa'yı solladık" iddiasına rağmen TÜİK ve Eurostat’ın satın alma gücü paritesine ilişkin verilerine göre, AB ülkelerinin ortalamasının 100 kabul edildiği kişi başına GSYH endeksinde Türkiye 67 seviyesinde kaldı. Buna göre Türkiye, kişi başına ekonomik refahta AB ortalamasının yüzde 33 altında bulunuyor.

Emekçilerin yaşam düzeyini daha doğrudan gösteren kişi başına fiili bireysel tüketim endeksinde de Türkiye’nin değeri 70 oldu. Bu göstergeye göre Türkiye, AB ortalamasının yüzde 30 gerisinde.

DİSK-Ar'ın resmi TÜİK enflasyonuna dayandırarak yaptığı hesaplamaya göre asgari ücret, yılın ilk 9 ayında yüzde 28 eridi. Net asgari ücretin enflasyona göre parasal kaybı 6 bin 828 TL olurken asgari ücretlinin alım gücü yılın başındaki 21 bin 248 TL seviyesine geriledi. Emekçiye kurulan "hedef enflasyon" tuzağı ücret zamlarının yüzde 21'de kalmasına yol açabilir. Bu oran, ücretlinin 9 aylık kaybını dahi telafi etmekten uzak kalacak.

Ülke, enflasyonda tüm dünyada 5'inci sırada duruyor. Türkiye, Venezuela, İran Güney Sudan ve Arjantin’in ardından dünyada enflasyonu en yüksek beşinci ülke konumunda. Enflasyonda devler ligini domine eden ülkede ücret artışlarının "yüksek" denilerek övülmesi bu nedenle anlamını yitiriyor. Türkiye, enflasyonda en yakın rakibi Romanya'ya fark atarak liderliğini korurken G20 ülkeleri içinde de Arjantin'i 2'inci sıradan takip ediyor.

Milyonlar açlıkla mücadele ederken 2027 yılı bütçe teklifinde, vergi istisnası kapsamında çalışanların gelirlerine sağlanacak katkı için yüzde 33,7’lik artış öngörüldü. Bu oran, asgari ücrete uygulanacak zammı işaret etmezken artış bu şekilde olursa ücretler 37 bin 536 TL düzeyinde kalıyor. Bu tutar, Türk-İş’in güncel Eylül ayı açlık sınırı olan 37 bin 800 TL’nin 264 TL altında kalıyor. İktidara yakın medyada özellikle parlatılan oran dahi, yurttaşın dengeli ve sağlıklı beslenerek hayatta kalmaya devam edebilmesi için gereken harcama tutarından şimdiden düşük kalıyor.