‘Sarmalın Kırılma Noktası’ başlıklı rapor hazırlayan TGSD, Türkiye’nin kur, ücret ve faiz sarmalına sıkıştığını belirterek, asgari ücretin belirlenme yönteminde değişiklik önerdi. TGSD asgari ücrete ocakta yüzde 18,3, temmuzda yüzde 8,7 zam yapılmasını istedi. TGSD’ye göre bu modelle çalışanın yıllık ortalama alım gücü korunacak, 2027 sonundaki alım gücü ise yüzde 6,3 artacak.
Asgari Ücrete Tgsd’den İkili Zam Formülü

YENER KARADENİZ/İSTANBUL
Türkiye ekonomisinde enflasyonla mücadele kapsamında uygulanan politikaların üretim ve ihracat üzerindeki etkileri giderek ağırlaşırken, emek yoğun sektörlerin başında gelen hazır giyim sanayicileri asgari ücretin belirlenmesinden kur politikasına kadar uzanan kapsamlı bir reform paketi hazırladı. Türkiye Giyim Sanayicileri Derneği’nin (TGSD) “Sarmalın Kırılma Noktası” başlıklı kasım ayı ekonomi raporunda, enflasyonun artık talep kaynaklı olmadığı, kur, ücret ve faizin birbirini beslediği bir yapıya dönüştüğü savunuldu. Türk lirasının reel değerlenmesine dayalı dezenflasyon politikasının sürdürülebilirliğini yitirdiğine dikkat çekilen raporda, 2027 enflasyonunu şekillendirecek en önemli politika kararının ocak ayında yapılacak asgari ücret düzenlemesi olacağı belirtildi. TGSD’nin hesaplamalarına göre 2020'den Ekim 2026’ya kadar brüt asgari ücret 11,2 kat, tüketici fiyatları 9,5 kat, dolar kuru ise 7 kat arttı. Türkiye’de üretilen malın dolar bazında fiyatı 2020’nin son çeyreğinden 2026’nın ikinci çeyreğine kadar yüzde 71 yükseldi. Aynı dönemde TÜSİAD Maliyet Bazlı Rekabet Gücü Endeksi 120,2’den 86,1’e geriledi. Tekstil, hazır giyim ve deri sektöründe ise rekabet gücü kaybı yüzde 33’ü buldu.
Asgari ücrete 6 aylık yeni model
TGSD’nin raporunda en dikkat çekici önerilerden biri asgari ücretin belirlenme yöntemine ilişkin oldu. Asgari ücretin geçmiş enflasyona göre belirlenmesinin yüksek enflasyonu bir sonraki yıla taşıdığını savunan dernek, yılda iki kez, ocak ve temmuz aylarında ücret düzenlemesi yapılmasını önerdi. Buna göre her artış gelecek altı ay için beklenen enflasyon kadar olacak, gerçekleşen enflasyon ile beklenti arasındaki fark ise bir sonraki ücret düzenlemesine eklenecek. Merkez Bankası’nın yüzde 21’lik 2027 enflasyon hedefini esas alan TGSD, gelecek yılın ilk yarısında yüzde 11,3, ikinci yarısında ise yüzde 8,7 enflasyon öngören bir simülasyon hazırladı. Geçiş döneminde 2026 yılında yaşanan alım gücü kaybının telafisi de dikkate alındığında ocak ayında yüzde 18,3, temmuz ayında ise yüzde 8,7 zam yapılması önerildi. Bu modelle çalışanın yıllık ortalama alım gücünün korunacağı, yıl sonundaki alım gücünün ise yüzde 6,3 artacağı hesaplandı. Enflasyonun yüzde 24,3 olarak gerçekleşmesi durumunda temmuz zammının yüzde 10,4’e çıkarılması öngörüldü.
Hiçbir senaryoda enflasyon tutmuyor
TGSD, farklı asgari ücret artışlarının 2027 enflasyonuna etkisini de modelledi. Buna göre TL’nin reel olarak değerlenmeye devam ettiği senaryoda, asgari ücrete yüzde 20 zam yapılması halinde yılsonu enflasyonu yüzde 23,4, yüzde 25 zam yapılması halinde yüzde 24,3, yüzde 30 zam yapılması halinde ise yüzde 25,3 olacak. Türk lirasının reel değer kazanmadığı senaryoda ise aynı oranlar sırasıyla yüzde 28, yüzde 29,2 ve yüzde 30,4’e çıkacak. Böylece incelenen kur ve ücret senaryolarının hiçbirinde yüzde 21’lik enflasyon hedefine ulaşılamıyor.
Enflasyonun belirleyicisi ücrete kaydı
Raporda Türkiye ekonomisinin üretimden hizmetlere kaymasının enflasyonun yapısını da değiştirdiğine dikkat çekildi. Hizmet sektörünün kayıtlı istihdam içerisindeki payı 2006-2025 döneminde yüzde 48’den yüzde 58,5’e çıkarken, sanayinin payı yüzde 29,2’den yüzde 27,3’e geriledi. TGSD’nin ekonometrik analizine göre 2012-2019 döneminde enflasyon üzerinde döviz kuru belirleyici olurken, 2020-2026 döneminde asgari ücretin standart etkisi kurun iki katını aştı. Ekim 2026 itibarıyla hizmet enflasyonu yüzde 36,6, mal enflasyonu yüzde 25,6, kira enflasyonu ise yüzde 39,7 olarak gerçekleşti. Raporda ücret ve kiraların geçmiş enflasyona göre belirlenmesinin dezenflasyon sürecini yavaşlattığı belirtildi.
10 sanayi kolu rekabet gücünü kaybetti
Rapora göre rekabet gücü kaybı yalnızca emek yoğun sektörlerle sınırlı kalmadı. İncelenen 10 imalat sektörünün tamamında rekabet gücü, zirve seviyelerinden yüzde 19 ile yüzde 42 arasında geriledi. En yüksek kayıp metalik olmayan mineral ürünlerde yüzde 42 ile yaşanırken, bunu yüzde 41 ile gıda, yüzde 33 ile tekstil, giyim ve deri izledi. Hazır giyim sektöründe yaratılan katma değerin yüzde 62’sinin çalışanlara gittiği, imalat sanayisi genelinde ise bu oranın yüzde 49 olduğu belirtildi. Brüt asgari ücretin dolar karşılığı 2022’de 347 dolardan 2026’da 715 dolara yükselirken, çalışanın alım gücü Ocak 2024’teki zirvesinin yüzde 27 altında kaldı.
Sanayide istihdam kaybının yüzde 65’i tekstil ve giyimden
▶ 2025 yılında 15,8 milyar dolar net dış ticaret fazlası veren tekstil ve hazır giyim sektörlerinde kayıtlı çalışan sayısı Aralık 2022-Ağustos 2026 döneminde 1 milyon 222 binden 850 bine geriledi. İmalat sanayisinde aynı dönemde yaşanan 575 bin kişilik istihdam kaybının yüzde 65’i bu iki sektörde gerçekleşti. Hazır giyim ihracatı ise 2022’deki 21,2 milyar dolarlık seviyesinden 2025’te 16,8 milyar dolara indi. Faaliyet kar marjı tekstilde yüzde 5,8’e, hazır giyimde yüzde 4,8’e kadar gerilerken, tekstilde finansman giderleri faaliyet karının 1,3 katına ulaştı. TGSD, Mısır, Fas, Bangladeş, Vietnam ve Özbekistan’a kaptırılan müşterilerin maliyet koşulları düzelse bile geri kazanılmasının zor olacağı uyarısında bulundu.



