Avrupa'da Üretim Şartı İngiltere'yi Sıkıştırdı: Otomotivde 2027 Riski Büyüyor

Avrupa Birliği'nin yerli üretimi desteklemeye hazırlanan düzenlemesi, İngiliz otomotiv şirketlerini zorluyor. Londra, Avrupa'da üretilmiş sayılmak için Brüksel ile görüşürken elektrikli araçlarda 1 Ocak 2027'de değişecek menşe kuralları da baskıyı artırıyor.

Avrupa Birliği'nin sanayi üretimini korumak amacıyla hazırladığı yeni düzenleme, İngiltere ile ticaret ilişkilerinde gerilime yol açtı. AB'nin kamu alımları ve sanayi teşviklerinde Avrupa'da üretilen ürünlere öncelik vermeyi öngören planı, İngiliz otomotiv ve batarya üreticilerinin Avrupa pazarındaki konumunu tehdit ediyor. Londra yönetimi, İngiltere'de üretilen araç ve parçaların da belirli şartlar altında Avrupa menşeli kabul edilmesi için Brüksel ile görüşmelerini sürdürüyor.

İngiltere hükümeti, 28 Ekim'de parlamentoya verdiği yanıtta, Avrupa Komisyonu ile müzakerelerin devam ettiğini doğruladı. Hükümet, yeni kuralların İngiliz otomotiv sanayisine ve iki taraf arasında bütünleşmiş üretim zincirlerine zarar verebileceğini belirtti. Henüz anlaşma sağlanmazken taraflar, üreticilere yatırım kararlarını etkileyen belirsizliklerin giderilmesi konusunda çözüm arıyor.

Avrupa Komisyonunun mart ayında sunduğu Sanayi Hızlandırma Yasası taslağı, stratejik sektörlerde Avrupa üretimini desteklemeyi amaçlıyor. Plan, belirli kamu alımlarında, devlet destekli satın alma programlarında ve sanayi teşviklerinde Avrupa'da üretilmiş ürünlere avantaj sağlanmasını öngörüyor. Otomotiv, batarya, güneş enerjisi, rüzgâr enerjisi ve diğer temiz teknoloji alanları düzenlemenin kapsamına giriyor.

Önerilen kurallar kapsamında bazı elektrikli araçların kamu desteklerinden yararlanabilmesi için Avrupa Birliği içinde monte edilmesi ve belirli oranda Avrupa menşeli parça kullanılması gerekecek. Komisyonun ilk taslağı, ilgili araç kategorilerinde batarya hariç fabrika çıkış değerinin yüzde 70'ine ulaşan Avrupa menşeli içerik şartı getiriyor. Ancak bu oran bütün araçlara ve teşvik programlarına aynı şekilde uygulanmıyor.

Düzenleme henüz yasalaşmadı. Dolayısıyla mevcut aşamada İngiltere'de üretilen araçların AB teşviklerinden topluca çıkarılması söz konusu değil. Asıl risk, müzakereler sonucunda kabul edilecek şartların İngiliz üreticilerin rekabet gücünü zayıflatması.

İngiltere hükümeti, Brexit sonrasında Avrupa Birliği dışında kalmasına rağmen otomotiv sektöründeki güçlü üretim bağlarının korunmasını istiyor. İngiliz fabrikalarında kullanılan parçaların önemli bölümü Avrupa'dan gelirken İngiltere'de üretilen araç ve bileşenler de AB ülkelerindeki fabrikalara gönderiliyor. Londra yönetimi, yeni düzenlemenin bu karşılıklı bağımlılığı dikkate alması gerektiğini savunuyor.

İngiltere'den yapılan son açıklamada, hükümetin Avrupa Komisyonu, üye ülkeler ve Avrupa Parlamentosu temsilcileriyle görüşmeler yürüttüğü belirtildi. Sanayi Bakanı Jonathan Reynolds da 27 Ekim'de tarafların çözüm bulmak için kapsamlı müzakereler yaptığını söyledi. Ancak İngiltere'nin düzenlemeden muaf tutulmasına yönelik kesinleşmiş bir karar bulunmuyor.

Fransa ve Almanya'nın değerlendirdiği uzlaşma seçeneği ise İngiltere açısından önemli bir çıkış yolu oluşturabilir. Bu yaklaşım, belirli karşılıklılık koşullarının yerine getirilmesi halinde İngiliz otomotiv üretiminin Avrupa kapsamına alınmasına olanak tanıyabilir. Bunun gerçekleşmesi için tarafların ortak şartlarda anlaşması ve düzenlemenin AB'nin yasama sürecinden geçmesi gerekiyor.

İngiliz otomotiv sektörünün karşı karşıya bulunduğu belirsizlik yalnızca yeni sanayi teşvikleriyle sınırlı değil. İngiltere ile Avrupa Birliği arasındaki Ticaret ve İşbirliği Anlaşması kapsamında elektrikli araçlara uygulanacak menşe kurallarının 1 Ocak 2027'de değişmesi planlanıyor. Bu değişiklik, özellikle batarya ve araç bileşenlerinin üretildiği ülkelere ilişkin şartları önemli hale getiriyor.

Menşe kuralları, bir otomobilin İngiltere ile Avrupa Birliği arasında tercihli gümrük tarifelerinden yararlanıp yararlanamayacağını belirliyor. Gerekli yerel içerik oranlarının sağlanamaması halinde bazı araçlar gümrük vergisi avantajını kaybedebilir. Batarya hücrelerinde Asya kaynaklı ürünlere bağımlılık, üreticilerin bu şartları karşılamasını zorlaştırabilecek unsurlar arasında bulunuyor.

İngiliz hükümeti, yeni kuralların yürürlüğe girmesine ilişkin hazırlıkları otomotiv ve batarya sektörüyle birlikte değerlendirdiğini açıkladı. Londra, Avrupa Komisyonuyla karşılıklı kabul edilebilir bir çözüm bulunmasını hedefliyor. Ancak menşe kurallarıyla AB'nin yeni sanayi teşvikleri ayrı düzenlemeler olduğundan, birinde sağlanacak uzlaşma diğerindeki bütün riskleri otomatik olarak ortadan kaldırmayacak.

Avrupa Birliği'nin üretim şartlarını sıkılaştırma planı, İngiltere ile sınırlı bir ticaret tartışması değil. Türkiye'deki otomotiv üreticileri ve yan sanayi şirketleri açısından da yeni rekabet koşulları ortaya çıkabilir. Türkiye'nin Avrupa otomotiv sanayisiyle güçlü üretim ilişkileri bulunmasına rağmen Gümrük Birliği üyeliği, yeni AB teşviklerinde üretilen bütün ürünlerin kendiliğinden Avrupa menşeli sayılmasını garanti etmiyor.

Özellikle elektrikli araç bataryaları, elektronik bileşenler ve otomotiv yan sanayisinde Avrupa menşe şartlarının nasıl tanımlanacağı önem taşıyor. Türkiye'nin düzenlemede hangi ürün grupları ve hangi koşullarla değerlendirileceği, üreticilerin kamu destekli projelere katılımını ve yeni yatırım kararlarını etkileyebilir. Ancak mevcut taslaktan hareketle Türk üreticilerin tamamının teşviklerin dışında kalacağı sonucuna varmak mümkün değil.

İngiltere'nin Avrupa üretimi kapsamına alınması için yürüttüğü görüşmeler, Türkiye açısından da izlenmesi gereken bir örnek oluşturuyor. AB'nin hangi ticaret ortaklarına, hangi karşılıklılık şartlarıyla esneklik tanıyacağı, Avrupa'ya üretim yapan şirketlerin rekabet koşullarını belirleyebilir. Bu nedenle düzenlemenin son halinin açıklanması, hem İngiliz hem de Türk otomotiv sanayisi için kritik önem taşıyor.