Avrupa’nın Çöp Toplama Merkezi Neresi?

Antalya’da COP31, yani küresel iklim zirvesi devam ediyor ya, aynı paralelde yer alan güzel Adana’da yıllardır neler oluyor bir bakalım...

CHP Adana Milletvekili Burhanettin Bulut, 2022 yılında Meclis’e bir soru önergesi verdi ve verimli tarım arazileriyle anılan Adana’nın Avrupa’nın plastik çöplüğü haline geldiğini söyledi. Bulut, “Adana topraklarında kanserojen madde miktarının, normalden 400 bin katı üzerinde olduğu saptandı. Türkiye’de toprakta rapor edilen en yüksek toksik düzey” dedi.

Çin’in ardından Malezya, Vietnam ve Tayland'ın plastik atık ithalatına kısıtlama getirmesiyle birlikte Türkiye’nin, Avrupa'nın yeni plastik çöp rotası haline geldiğini belirten Bulut, Avrupa’nın plastik çöpünü en çok alan ülke olan Türkiye’nin 2019 yılında 582 bin 296 ton, 2020'de de yaklaşık 660 bin ton plastik atık ithal ettiğini bildirdi.

Kimyasal kirleticilerin çoğunun besin zinciri yoluyla hayvan ve insanlara geçebildiğine dikkat çeken Bulut, plastik atıkların yasa dışı yakılması sonucu ortaya çıkan ağır metal, dioksin, furan ve kalıcı organik kirleticilerin toprağa, suya, havaya ve besin zincirine karışarak kansere neden olduğunu, insan sağlığına geri dönüş olmayan zararlar verdiğini bildirdi.

Çevre Komisyonu üyesi ve CHP İzmir Milletvekili Ednan Arslan, 2020 yılında yaptığı açıklamada “Eurostat verilerine göre Türkiye, 2018 yılında AB ülkelerinden 11 milyon 400 bin ton atık madde ithal etti. En çok çöp ithal eden ülkeler listesinde Türkiye’yi Hindistan izliyor. İngiltere’den ise en fazla çöpü Türkiye alıyor, İngiltere hem çöpünden kurtuluyor hem de gelir elde ediyor.” dedi.

Arslan, şu bilgileri verdi:

“Türkiye adeta Avrupa ve bölgemizin çöplüğü olmuş durumda. İngilizler Türkiye’ye sattıkları çöpün izini sürüyor, ortaya çıkan sonuç bir felaket, ayrıştırılamayan çöplerin yakıldığı ya da doğaya atıldığı tespit ediliyor. Bu tespiti İngilizler yapıyor ama bizim ilgili kurumlarımız konudan bihaber.

Hükümet, Türkiye’nin dünyadaki en büyük 10 ekonomi içinde yer alacağını açıkladı. Peki bunu gelişmiş ülkelerin çöpünü alarak mı başaracağız. İngiltere ve diğer ülkeler kendi doğalarına zarar verecek olan özellikle plastik atıkları içeren çöplerini verecek ülke bulmakta zorlanıyor. Daha önce bu çöpleri alarak dönüşüme sokan birçok ülke bu durumun kendi doğalarına zarar verdiğini gördüğü için çöp ve atık ithalatına çeşitli düzenlemeler ile sınırlamalar getirdi. Geriye tek bir adres kalıyor az gelişmiş ve bu konuda önlem almayan ülkeler. Çöp ithalatında birinci sırada olmakla dünya ekonomisinde ilk ona girilmez. AKP sayesinde çöp ithalatında birinci sıradayız.”

The Guardian gazetesinin 2026 Ekim ayında yayınladığı habere göre “Türkiye’deki bazı çöp depolama alanlarında dünyanın en yüksek metan salımları tespit edildi”

Haberde, Kaliforniya Üniversitesi Los Angeles (UCLA) bünyesindeki araştırmacıların Carbon Mapper uydu verilerini kullanarak Türkiye’de en yüksek metan salımına sahip 10 düzenli depolama sahasını incelediği belirtildi ve İstanbul Silivri’deki depolama sahasında saatte ortalama 7,4 ton, Şile’deki tesiste ise saatte yaklaşık 4 ton metan salımı tespit edildiği bildirildi.

Bu üç haber, iktidarın Paris Anlaşması'nı onaylamasının ardından iklim Kanunu çıkarması ve 2053 yılına kadar net sıfır sera gazı emisyonuna ulaşmayı taahhüt etmesini tamamen anlamsız kılıyor.

Türkiye, 2053’e kadar da elektrik üretiminde yenilenebilir enerjinin payını yüzde 69'a çıkarmayı hedefledi. Halbuki elektrik gözle görünmüyor ve ses çıkarmıyor diye çevre dostu filan değildir. Meselâ elektrikli araç pillerinin yapımında kullanılan lityum, kobalt ve nikel gibi madenleri çıkarmak, yüksek sıcaklıklarda işlemek için fosil yakıtların kullanılması gerekir. Tesla Model 3'te kullanılan 80 kWh lityum-iyon pili oluşturmak için 2,5 - 16 metrik ton karbondioksit salınır. Bütün araçların elektrikli olması durumunda dünyanın ne hale geleceğini düşünmek gerekir.

Toparlayacak olursak, Türkiye, iklim ve çevre konularında küresel dayatmalara boyun eğmek yerine kendi bilimsel araştırmalarını yaptırmalı ve öncelikle Avrupa’nın çöp toplama merkezi olmaktan kurtulmalıdır.