Yeniçağ
Haber akışına dön

Aym’den ‘Genelev’ Kararı: Devlet Denetiminde Düzenlemesi İptal Edildi

Aym’den ‘Genelev’ Kararı: Devlet Denetiminde Düzenlemesi İptal Edildi

Türkiye'de devlet denetimindeki genelevlerin ve kayıtlı genelev işçiliğinin yasal dayanağını oluşturan 96 yıllık kanun hükmü yürürlükten kaldırıldı. Anayasa Mahkemesi'nin 16 Temmuz 2026 tarihinde oybirliğiyle aldığı iptal kararı, 17 Kasım 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak resmen yürürlüğe girdi.

24 Nisan 1930 tarihli Umumi Hıfzıssıhha Kanunu'nun 128'inci maddesi, Sağlık Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığına devlet kontrolü altında genelev yapılmasına yönelik düzenleme ve denetim yetkisi tanıyordu. Yüksek Mahkeme, söz konusu maddenin Anayasa'nın devletin temel amaç ve görevlerini belirleyen 5'inci maddesi ile kişinin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkını güvence altına alan 17'nci maddesine aykırı olduğuna hükmetti. Kararın yürürlüğe girmesi için ek bir süre tanınmadığından, ilgili kanun maddesi bugün itibarıyla hükümsüz hale geldi.

SÜREÇ ÜÇ AYRI MAHKEMENİN BAŞVURUSUYLA BAŞLADI

İptal kararının arkasında, genelev yapıldığı gerekçesiyle konut ve işyerlerinin belirli sürelerle mühürlenerek kapatılmasına ilişkin idari işlemlere karşı açılan davalar yer alıyor. Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 3'üncü İdari Dava Dairesi, Mardin 3'üncü İdare Mahkemesi ve Danıştay Dördüncü Dairesi, söz konusu kapatma işlemlerine dayanak gösterilen maddenin Anayasa'ya aykırı olduğu tespitiyle AYM'ye başvurdu. Başvuru dosyalarında, bakanlıklara tanınan düzenleme yetkisinin sınırlarının kanunla çizilmediği ve genelevlerin işleyişine dair temel yasal çerçevenin belirsiz bırakıldığı ifade edildi.

YOKSULLUK, İSTİSMAR VE "ÖZGÜR İRADE" VURGUSU

Başvuruları birleştirerek karara bağlayan AYM'nin gerekçeli kararında dikkat çekici sosyal ve hukuki değerlendirmelere yer verildi. Genelev işçiliğinin salt bireysel bir tercih olarak görülemeyeceğine işaret edilen kararda, kişileri bu alana iten yoksulluk, ekonomik zorunluluk, istismar ve insan ticareti gibi faktörlerin göz ardı edilemeyeceği belirtildi. Fiziksel, ruhsal veya cinsel istismar ile ağır ekonomik şartların gölgesinde verilen rızanın "özgür iradeye" dayandığının kabul edilemeyeceği kaydedildi.

Kararda ayrıca, bu faaliyetin bir meslek olarak tanınmasının insan bedeninin ve özellikle kadın bedeninin ekonomik bir pazarın nesnesi haline getirilmesi sonucunu doğuracağına dikkat çekildi.

"DEVLETİN GÖREVİ DENETLEMEK DEĞİL, YAPISAL SORUNLARI ÇÖZMEK"

Yüksek Mahkeme, devletin sorumluluğunun bu alanı yasal bir zemine oturtup denetlemekle sınırlı kalamayacağını, asıl görevin kişileri bu sürece sürükleyen yapısal sorunları ortadan kaldıracak sosyal politikalar üretmek ve aracılık eden suç örgütleriyle mücadele etmek olduğunu vurguladı. Kamu sağlığı gerekçesiyle dahi olsa ekonomik çaresizlikten beslenen bir düzenin devlet eliyle organize edilmesinin bireyi koruma yükümlülüğüyle çeliştiği belirtilen gerekçede şu ifadelere yer verildi:

"Bu itibarla insan onuru geride bırakılarak devletin gözetim ve denetimi altında fuhuş yapılmasına imkan tanıyan kuralın devlete yüklenen, kişilerin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkının etkili bir şekilde korunabilmesi yönündeki pozitif yükümlülükle bağdaşmadığı sonucuna varılmıştır."

Yetişkin bireylerin kendi rızalarıyla hareket etmesi ve beden üzerindeki tasarruf hakkı tartışmalarına da değinilen kararda, bu yetkinin insan onurunu zedeleyecek şekilde sınırsız kullanılamayacağının altı çizildi.

GENELEVLER HEMEN KAPANACAK MI?

AYM'nin verdiği iptal kararı, Türkiye genelinde faaliyet gösteren mevcut genelevlerin doğrudan ve otomatik olarak kapatılacağı anlamına gelmiyor. Karar, devletin gözetim ve denetim yetkisine dayanak oluşturan yasal zemini ortadan kaldırıyor.

Okumaya devam et

Pusholder

Senin gündemin

Okuma seçenekleri

Push AIÖzet

PusholderKaynakta oku
yenicaggazetesi.com