Bankacılık Yaptırımları Gelebilir, Netanyahu'nun Korkusu Ortaya Çıktı

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, İsrail'in Kanal 10 ekonomi televizyonuna verdiği röportajda, uluslararası yaptırımların İsrail bankacılık sistemine uzanabileceğini belirterek alternatif ödeme mekanizmaları hazırlanması talimatı verdiğini açıkladı. İsrail gazetesi Yediot Aharonot'un analizine göre Netanyahu, ABD'nin sağladığı askeri yardımların da bitebileceğini belirtti. Açıklama, İngiltere'nin yerleşimlerin finansmanını hedef alan yeni yaptırım yetkileri ve İsrail bankalarının uluslararası ödeme ağlarından dışlanma endişelerinin büyüdüğü bir dönemde geldi.

İsrail gazetesi Haaretz'in ortaya çıkardığı Bankalar Birliği değerlendirmesi, işgal altındaki Batı Şeria'da yasa dışı yerleşimlerin finansmanına yönelik yaptırımların İsrail'in büyük bankalarına da uzanabileceğini gösterdi. Özellikle Doğu Kudüs yakınlarındaki Filistinlileri yurtlarından sürmeyi amaçlayan 'E1 yerleşim projesi' riskin merkezinde bulunuyor. Bölgede toplam 3 bin 401 konutluk iki ihale süreci gündemde. Bankalar, inşaat şirketlerine kredi ve teminat sağlamaları durumunda yabancı yaptırımların hedefi olmaktan endişe ediyor. İngiltere, 14 Ekim'de, yerleşimleri finanse eden, kolaylaştıran veya destekleyen kişi ve kuruluşlara yaptırım uygulanmasının önünü açan yeni yetkiler duyurdu. İsrail Merkez Bankası da olası sonuçların kapsamına ilişkin kaygılarını açıkladı.

18 Ekim'de aralarında akademisyenler ve eski üst düzey bankacılık görevlilerinin bulunduğu 61 İsrailli ekonomist, yerleşimlerin genişletilmesi ve Filistinlilere yönelik yerleşimci şiddetinin ağır mali sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulundu. İsrail ekonomi gazetesi Globes'un yayımladığı mektupta, yaptırımların bankaları, sigorta şirketlerini ve ödeme kuruluşlarını kapsaması durumunda ülkenin dış ticaretinin büyük zarar göreceği belirtildi. IBI Yatırım Fonları Yönetim Kurulu Başkanı Elah Alkalay da Calcalist'e yaptığı açıklamada İsrail'in daha önce karşılaşmadığı büyüklükte bir ekonomik kriz riski oluştuğunu dile getirdi. Uzmanlara göre uluslararası bankaların yaptırım ihlali endişesiyle İsrailli şirketlerle işlemlerini azaltması, doğrudan yaptırım uygulanmayan işletmeleri de doğrudan etkileyebilir.

Netanyahu'nun açıklamasındaki ABD endişesinin arkasında Washington'daki siyasi değişim bulunuyor. Chicago Küresel İlişkiler Konseyi'nin bu ay içinde yayımlanan araştırmasına göre Amerikalıların yüzde 56'sı İsrail'e askeri yardımın azaltılmasını veya tamamen durdurulmasını istiyor; yüzde 57'si ise yardımların Filistinlilere karşı kullanılmasını önleyecek koşulları destekliyor. ABD Kongresinde 1 Ekim'de sunulan Yerleşimleri Durdurma Yasası tasarısı da yerleşim faaliyetlerine katılan kişi ve kuruluşlara yaptırım öngörüyor. Netanyahu, Trump sonrasındaki Amerikan yönetimlerinin İsrail'e aynı desteği vermeyebileceğini savunarak blokzincir ve dijital para üzerinden alternatif finansal sistem hazırlanmasını istedi. Ekonomi Politikası Araştırma Merkezi'nin çalışması ise ABD yaptırımına uğrayan bankaların dolar üzerinden uluslararası ödeme bağlantılarının ciddi biçimde azaldığını ortaya koyuyor. İsrail medyasına konuşan uzmanlara göre ABD'nin hem bankacılık yaptırımı uygulaması hem de askeri desteği sınırlandırması durumunda ise İsrail bölgede bütünüyle yalnız bir aktöre dönüşebilir.