Beşinci Barış Önerisi! ABD Planları Ukrayna Savaşını Bitiremiyor

ABD'li yetkililerin Rusya-Ukrayna savaşını sona erdirmek amacıyla yeni bir diplomatik paket hazırladığı ileri sürüldü. The Economist'in aktardığı plana göre, Kiev'in NATO üyeliğinden vazgeçmesi karşılığında Avrupa Birliği üyeliği ve yatırım desteği öngörülüyor. Donbas'ta askerden arındırılmış bölge oluşturulması, Rusya'ya yönelik yaptırımların gevşetilmesi ve Moskova-Washington ekonomik ilişkilerinin yeniden kurulması da tartışılan seçenekler arasında. Ancak Ukrayna'nın Avrupa Birliği'ne kabulü ABD'nin tek başına verebileceği bir karar değil; üye ülkelerin onayını gerektiriyor. Taraflardan yeni pakete ilişkin kabul açıklaması da henüz yapılmış değil.

Donald Trump'ın Ocak 2025'te yeniden başkanlığa gelmesinin ardından Washington, savaşın hızla bitirileceğini açıklayarak diplomatik girişimlerini yoğunlaştırdı. 11 Mart 2025'te Cidde'de ABD ve Ukrayna heyetleri, Rusya'nın da kabul etmesi koşuluyla 30 günlük ateşkes önerisinde uzlaştı. Moskova ise ateşkesin Ukrayna ordusuna yeniden silahlanma fırsatı vermemesi gerektiğini savunarak koşullar ileri sürdü. Aynı yıl Karadeniz'de gemilere yönelik saldırıların durdurulması ve enerji altyapısının korunmasına ilişkin görüşmeler yürütüldü. Ancak uygulama koşulları ve yaptırımlar üzerindeki anlaşmazlıklar nedeniyle kapsamlı ateşkes sağlanamadı. Trump ile Putin'in Ağustos 2025'te Alaska'da gerçekleştirdiği zirve de kalıcı bir barış anlaşmasıyla sonuçlanmadı.

Kasım 2025'te ortaya çıkan 28 maddelik Amerikan barış taslağı, savaşın sona erdirilmesi karşılığında Ukrayna ordusunun 600 bin askerle sınırlandırılmasını, ülkenin NATO üyeliğinden vazgeçmesini ve işgal altındaki bölgelerde Rusya lehine toprak düzenlemeleri yapılmasını öngörüyordu. Axios'un yayımladığı taslakta Rusya'ya yaptırımların aşamalı kaldırılması, Moskova'nın G8'e dönmesi ve dondurulmuş Rus varlıklarının ekonomik projelerde kullanılması da yer aldı. Kiev ve Avrupa ülkeleri, özellikle toprak tavizleri ve güvenlik garantileri konusunda itirazlar dile getirdi. Plan sonraki müzakerelerde değişikliklere uğrasa da üzerinde uzlaşılan nihai bir metne dönüşmedi. 2026'nın başındaki görüşmeler de temel anlaşmazlıkları çözemedi.

Washington, 2026 boyunca hava saldırılarının durdurulması, cephe hattında ateşkes ve Donbas'ta tampon bölge oluşturulması gibi seçenekleri değerlendirdi. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, ağustos ayında bazı teklifleri kabul edilemez olarak nitelendirdi. Eylül ayında bu kez Trump'ın özel temsilcisi Steve Witkoff ile damadı Jared Kushner, Moskova'da Putin'le görüşüp ardından Kiev'e geçti ancak anlaşma açıklanmadı. The Washington Post'un 13 Ekim'de aktardığı yeni dört başlıklı yaklaşım ise Ukrayna'nın yeniden inşasını, Batılı güvenlik garantilerini, mevcut cephe hattında ateşkesi ve enerji anlaşmalarını birleştiriyordu. Son tekliflerde Rusya'ya ticari teşvikler, Ukrayna'ya ise güvenlik ve yatırım vaatleri öne çıkarken savaşın temel sorunu değişmedi: Moskova toprak taleplerinden, Kiev ise egemenlik ve güvenlik koşullarından vazgeçmiyor. Washington'un peş peşe hazırladığı planlar bugüne kadar savaşı sona erdiremedi.