Bilim İnsanları Tarihin İlk Kurumsal Psikopatını Belirledi

Güç, servet ve kişisel yükselme arzusuyla güdülenen kişiler, kapitalizme daha ilk günlerinden itibaren ilgi duyuyordu

Kurumsal liderlerde görülen toksik özelliklerin kökenini inceleyen yeni bir çalışmaya göre, Hollanda Doğu Hindistan Şirketi'nde görevli bir tüccar yönetici, "kurumsal psikopat" kavramının belgelenmiş en eski örneği olabilir.

Birleşik Krallık'taki Anglia Ruskin Üniversitesi'nden araştırmacılar, bu özelliklerden bazılarının 400 yıl önce küresel kapitalizmin doğuşuyla birlikte zaten mevcut olabileceğini belirtiyor.

Bu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (Related Nodes field)

Dünyanın ilk çok uluslu ve hissedar sahipli şirketlerinden Hollanda Doğu Hindistan Şirketi, 1602'de Amsterdam'da, dünyanın ilk borsalarından birinin temelini oluşturacak girişimi başlatmıştı.

Asian Journal of Business Ethics adlı akademik dergide yayımlanan araştırmaya göre, o dönemde şirkette tüccar yönetici olarak çalışan Jeronimus Cornelisz, kurumsal psikopatlarla ilişkilendirilen 10 temel özelliğin tamamını sergiliyordu.

Bu toksik özellikler arasında güven kazanmak için cazibeyi kullanmak, çevresini sadık destekçilerle doldurup olası rakipleri uzaklaştırmak, rakipler arasında bölünmeler yaratmak, korku iklimi oluşturmak ve güç, para ve kontrol arayışındayken işler ters gittiğinde sorumluluk almaktan kaçınmak yer alıyor.

Son araştırma, güç, servet ve kişisel yükselme arzusuyla hareket eden bireylerin, kapitalist iş dünyasının ilk günlerinden itibaren ticari girişimlere yöneldiğini öne sürüyor.

Araştırmacılar, 1629'da Batı Avustralya kıyılarındaki resiflerde gerçekleşen ve 200 kişinin ıssız adalarda mahsur kalmasına yol açan, Batavia adlı geminin meşhur kazasının ardından tutulan tarihi kayıtları inceledi.

O dönemde şirkette tüccar yardımcısı olarak görev yapan Cornelisz, kazadan sağ kurtulanlar arasındaki en kıdemli kurumsal yetkili konumuna geldi.

Tarihi kayıtlar, Cornelisz'in konsey üyelerini kendi sadık destekçileriyle değiştirerek, kişisel bağlılık yeminleri talep ederek ve olası muhalifleri izole ederek kısa sürede gücünü pekiştirdiğini gösteriyor.

Raporlara göre, onun liderliği altında yaklaşık 100 erkek, kadın ve çocuk öldürüldü. Ayrıca bazı kadınlar cinsel şiddete maruz bırakıldı.

Cornelisz, gerçekleştirdiği cinayetleri gıda ve su kaynaklarını korumak için gerekli bir önlem olarak gerekçelendirdi. Ancak bu cinayetler aynı zamanda kendisi için tehdit oluşturabilecek rakiplerini de ortadan kaldırmasını sağladı.

Anglia Ruskin Üniversitesi'nden çalışmanın yazarlarından Clive Boddy, "Bu vakayı dikkat çekici kılan şey, Cornelisz'i modern yönetim psikopatisi çerçevesiyle analiz ettiğimizde, kurumsal psikopatlarla ilişkilendirilen tüm temel özellikleri sergilediğinin görülmesi" diye açıkladı.

Dr. Boddy, "Günümüzde toksik işyerlerinde gördüğümüz yöntemlerin aynısı, 1629'a ait bu vakada da karşımıza çıkıyor. Rakiplerini saf dışı bıraktı, sadık olanları ödüllendirdi, korku yarattı, destekçilerini manipüle etti ve ne pahasına olursa olsun gücün peşinden gitti" diyor.

Cornelisz'in başka bir adada kaderine terk ettiği kazazedelerden oluşan bir grubun başında, Wiebbe Hayes adında bir lider vardı.

Raporlara göre Hayes, kapsamlı arama çalışmaları organize ederek temiz su kaynakları bulmuş, besin ihtiyacını karşılamak için deniz kuşu yumurtaları toplamış, ayrıca beraberindekilerin et ihtiyacını gidermek üzere bol miktarda balık, valabi ve fok avlamıştı.

Bu durum, aynı koşullarla karşı karşıya kalan bir başka liderin, tamamen farklı sonuçlar ortaya koyabileceğini gösteriyor.

Dr. Boddy, "Hayes işbirliği ortamı oluşturdu, yeni kaynaklar keşfetti ve insanların hayatta kalmasını sağladı. Bu aslında doğal bir liderlik deneyiydi" dedi.

Boddy, "Bir grup refaha kavuşurken, diğer grup cinayet ve istismara sürüklendi" diye ekliyor.

Araştırmacılara göre çalışma, psikopatik liderliğin günümüz kurumları için bile oluşturduğu ciddi tehditlere dikkat çekiyor. Bu tehditler arasında işyerinde zorbalık, taciz, çalışan refahının azalması, yüksek personel değişim hızı ve kurumsal başarısızlık yer alıyor.

independent.co.uk/news/science

Independent Türkçe için çeviren: Çağatay Koparal