04:00, 18/11/2026, Çarşamba • Yeni Şafak Haber Merkezi
Bir Fikir Nerede Büyür?

Bir dizinin jeneriği akarken kaç kişinin adını okuyoruz? Başrol oyuncularını tanıyoruz, yönetmeni belki biliyoruz. Oysa o dizinin dünyasını kostüm tasarımcısı, besteci, sanat yönetmeni ve görsel efekt ekibi birlikte kuruyor. Dizi başka bir ülkede gösterime girdiğinde Türkiye’den giden şeyin içinde bütün bu insanların emeği var. Yaratıcı ekonomiyi konuşmaya bence buradan, jenerikte hızla akıp giden isimlerden başlamalıyız.
11 Kasım’da Antalya’da, COP31’in Mavi Bölgesi’nde tanıtılan Creative Türkiye, bu emeği bir kültür ve ekonomi politikası çerçevesinde ele alma iddiası taşıyor. TOBB Türkiye Kreatif Endüstriler Meclisi’nin geliştirdiği girişim oyun, mimarlık, moda, müzik, tiyatro, sinema ve dijital sanatların da aralarında bulunduğu 16 alanı bir araya getiriyor. TOBB Başkanı Rifat Hisarcıklıoğlu’nun da katıldığı tanıtımda Meclis Başkanı Ata Kavame, “Artık sadece fabrikalar değil, fikirler yarışıyor” dedi. Peki bir fikrin burada doğmasıyla burada büyüyebilmesi arasında nasıl bir mesafe var?
Tanıtım bültenine göre Türkiye’de yaratıcı ekonominin büyüklüğü yaklaşık 35 milyar dolar. Diziler ve mobil oyunlar, uluslararası pazarda karşılık bulan iki örnek. Bu rakamın yanında başka verileri de görmek isterim. Bir eser yeniden kullanıldığında üreticisi bundan gelir elde edebiliyor mu? İlk filmini çeken bir yönetmen ikincisi için kaynak bulabiliyor mu? Bir oyun stüdyosu yurt dışına açılırken geliştirdiği oyunun haklarını elinde tutabiliyor mu? Bir sektörün ne kadar büyüdüğünü rakamlar söyler. O büyümenin kime yaradığını anlamak için sözleşmelere, telif gelirlerine ve çalışma koşullarına bakmak gerekiyor.
Bu sütunda kısa süre önce İstanbul’un dünya sanatındaki yerini tartışırken ortak araştırmalardan, açık arşivlerden ve uzun soluklu kurum ilişkilerinden söz etmiştim. Creative Türkiye vesilesiyle aynı soruyu İstanbul’un dışına taşımak istiyorum. Bir şehirde yaratıcı üretimin geliştiğini nereden anlarız? Orada yetişen bir tasarımcının ilk siparişini kendi şehrinde alabilmesinden, genç bir tiyatro topluluğunun prova yeri bulabilmesinden, bir atölyenin bilgisini yeni kuşaklara aktarabilmesinden. Şehirlerin imkânları ve ihtiyaçları değişiyor. Ortak stratejinin işe yarayıp yaramadığını da bu farklara nasıl karşılık verdiği gösterecek.
Tanıtımın bir iklim zirvesinde yapılması, Creative Türkiye’ye kendi üretim biçimleri hakkında da söz söyleme fırsatı veriyor. Bir mimarın mevcut binayı yeni bir kullanıma açması, bir moda tasarımcısının kumaş firelerini azaltması, bir tiyatronun dekorunu sonraki oyunda kullanabilecek biçimde kurması birbirinden farklı kararlar. Her biri daha tasarım aşamasında alınıyor. Teşvikler bu kararları hesaba katarsa iklim meselesi atölyenin, setin ve şantiyenin gündelik işine girer. Bir yapımın başarısını konuşurken seyirci sayısının yanına ne kadar malzeme kullandığını ve o malzemenin sonra nereye gittiğini de yazabiliriz.
Creative Türkiye’nin yol haritası henüz şekillenecek. Fikrî mülkiyet, finansman ve eğitim başlıkları, bir işi üretip dolaşıma sokmaya çalışan herkesin hayatına dokunuyor. Şimdi bu başlıkların karşısına takvim, bütçe ve sorumlu kurum yazmak gerekiyor. Birkaç yıl sonra Antalya’daki tanıtıma dönüp baktığımızda ben en çok şunu merak edeceğim. Bugün ilk filmini çeken, ilk oyununu geliştiren ya da ilk koleksiyonunu hazırlayan kaç kişi, bir sonraki işini de burada yapabildi?
Sitemizde çerezlerle kişisel verileriniz işlenir. Zorunlu çerezler dışındaki analitik ve pazarlama çerezleri yalnızca açık rızanızla kullanılır. Ayrıntılar: Çerez Aydınlatma Metni.



